ŞEBNEM TURHAN
Sıkı para politikasıyla artan kredi ve mevduat faizleri, yüksek enflasyonun yarattığı alım gücü kaybı geçen yıl bankacılık sektöründe en çok takipteki alacak oranlarını etkiledi. Özellikle bireysel ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartlarında artan takipteki alacak oranı bu yıl da gündemdeki yerini koruyor.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) aylık verilerinden EKONOMİ’nin yaptığı hesaplamaya göre, toplam TL cinsi kredilerde takipteki alacak bakiyesinde bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredilerinin payı sektörde yüzde 39’u aştı ve bir yılda bu oran 15 puanlık artış gösterdi. 2020 sonunda bu oran sadece yüzde 11,5 idi. 4 yılda yaklaşık 28 puan arttı.
Bireysel ihtiyaç ve kartta takipteki alacak yüzde 115,6 arttı
BDDK aylık verilerine göre bankacılık sektöründe toplam TL cinsi takipteki alacak bakiyesi 2024 sonunda 290 milyar 77 milyon liraya yükseldi. Bu rakamın 114 milyar 43 milyon lirası yani yüzde 39,3'ü bireysel ihtiyaç ve kredi kartının takipteki alacaklarından kaynaklandı. 2023 sonunda oran sadece 24,43 idi. Bir yılda bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredilerinin takipteki alacak miktarının toplam TL cinsi kredilerin takipteki alacak bakiyesindeki payı 15 puan birden arttı.
Sektörde TL cinsi kredilerde takipteki alacak bir yılda yüzde 58,82 artarken bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredilerinde takipteki alacak yüzde 155,6 büyüdü. Tüm mevduat bankalarında toplam TL cinsi kredilerin takipteki alacak bakiyesinde bireysel kredi kartı ve ihtiyaç kredilerinin alacak miktarının payı yükseldi. En hızlı artış ise yerli özel mevduat bankalarında gerçekleşti.
BDDK verilerine göre yerli özel mevduat bankalarında TL cinsi takipteki alacak bakiyesi yüzde 48,25, bireysel kart ve ihtiyaç kredisinde takipteki alacaklar yüzde 155,2 arttı. TL cinsi kredilerde takipteki alacak miktarında bireysel ihtiyaç ve kredi kartı takipteki alacak payı da 2023 sonunda yüzde 28,04’ten geçen yılsonunda yüzde 48,27'ye çıktı. Bir yılda 20.23 puan arttı.
Yabancı mevduatta pay yüzde 58,33 seviyesine çıktı
Yabancı mevduat bankalarında TL cinsi takipteki kredi bakiyesinde bireysel ihtiyaç ve kredi kartı takipteki alacak miktarının payı tüm sektörün üzerinde. 2024 yılsonunda yabancı mevduat bankalarında TL cinsi takipteki alacak bakiyesinin yüzde 53,88'i bireysel ihtiyaç ve kredi kartlarının takipteki alacaklarından oluştu. 2023 sonundaki yüzde 35,75'lik paya göre ise 18.14 puan yükseldi. Yabancı mevduat bankalarında TL cinsi takipteki kredi bakiyesi 78.4 milyar lirayla 2024’ü kapattı, 2023 sonuna göre yüzde 69,5 arttı.
Bireysel ihtiyaç ve kredi kartlarında takipteki alacak bakiyesi ise yüzde 155,5 artarak 42.2 milyar liraya çıktı. Kamu mevduat bankaları pay artışı diğer mevduat bankalarına göre daha yavaş oldu. Kamu mevduat bankalarında TL cinsi kredilerde takipteki alacak bakiyesinde bireysel ihtiyaç ve kredi kartı takipteki alacaklarının payı yüzde 24,06'ya çıktı. 2023 sonunda bu oran yüzde 15,56 seviyesindeydi bir yılda 8,5 puan yükseldi.
Kamu mevduat bankalarında TL cinsi takipteki alacak bakiyesi yüzde 64,8 artarak 91.5 milyar liraya çıktı, bireysel ihtiyaç ve kredi kartı takipteki alacak bakiyesi ise yüzde 154,9 artarak 22 milyar lirayı aştı. 2020 yılı sonunda bireysel ihtiyaç ve kredi kartı takipteki alacaklarının toplam TL takipteki alacak içindeki payı sadece yüzde 11,5 idi 2021’de yüzde 16,22'ye, 2022'de yüzde 18,5'e çıktı. Enflasyonun hızla artmasını takiben pay 4 yılda yaklaşık 28 puan yükseldi.
■ Yeni yılda bireyselde takip miktarı artışı sürüyor
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 24 Ocak ile biten haftaya ilişkin haftalık verilerinde TL cinsi takipteki alacak bakiyesi 301 milyar 138 milyon liraya yükseldi. Bireysel ihtiyaç kredilerinde takipteki alacak miktarı 62 milyar 304 milyon lira olurken, bireysel kredi kartlarında takipteki alacak 60 milyar 943 milyon lira olarak yer aldı. Böylece 123 milyar 247 milyon liralık bireysel ihtiyaç ve kredi kartı takipteki alacak bakiyesine ulaşıldı. Bu miktarın toplam TL cinsi takipteki alacak miktarına oranı ise yüzde 40,9’a yükseldi. Bu yılsonuna göre 1.6 puanlık artış yaşandığını gösteriyor.
