Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ile Ticaret Bakanlığı Konferans Salonu'nda düzenlediği basın toplantısında, şubat ayı dış ticaret rakamlarını açıkladı.
Ramazan ayında İslam dünyasının bir kez daha İsrail'in saldırgan tutumuyla karşı karşıya kaldığını bildiren Bolat, "Cuma günü Afganistan-Pakistan Savaşı'yla, cumartesi sabahı da İsrail ve ABD'nin ortak saldırısıyla İran ile İsrail-ABD arasında baş gösteren savaşla karşı karşıya kaldık. Körfez bölgesinde İran'ın da bölge ülkelerine yönelik saldırıları neticesinde yeni bir jeopolitik bir çalkantı meydana geldi. İran'a yapılan saldırılardan derin üzüntü duyuyoruz ancak İran'ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını da 'kabul edilemez' buluyoruz." dedi.
Bolat, bu gelişmeler kapsamında Türkiye'nin gerekli çalışmaları yürüttüğüne işaret ederek, bu çatışmaların bir an önce son bulmasını, bölgenin huzur ve istikrara yeniden kavuşmasını temenni ettiğini söyledi.
Bölgenin kalıcı barışa, huzura, istikrara ihtiyacı olduğunu belirten Bolat, masum insanların öldürülmesinin herkes için üzücü olduğunu ifade etti.
"Gelişmeleri yakından takip ediyoruz"
Bolat, savaşın enerji, altın ve finans piyasalarındaki etkilerine işaret ederek, "Ülkemize ve ekonomimize olası olumsuz etkilerini gidermek üzere hükümetimizin bütün ilgili bakanlıkları ve kamu kurumları, hafta sonundan itibaren gerekli tedbirleri almışlardır. Gelişmeleri de yakından takip ediyoruz, an be an tedbirlerimizi güncelliyoruz." diye konuştu.
Bu dönemde petrol fiyatlarındaki yükselişin öne çıktığına dikkati çeken Bolat, burada belirleyici unsurun, Hürmüz Boğazı'nın ulaşıma açık kalıp kalmayacağı konusu olduğunu bildirdi.
Bolat, küresel petrol üretiminin 5'te 1'inin, söz konusu güzergah üzerinde dünya piyasalarına ulaştığını ifade ederek, "Savaşın bir an önce bitirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine açık olması, dünya ekonomisi ile enerji arz güvenliği ve fiyatları açısından büyük önem taşımaktadır. Dünya ekonomisini olumsuz etkileyecek bu gelişmenin bir an önce bitirilmesi en büyük dileğimizdir." değerlendirmesinde bulundu.
"Zorlu koşullara rağmen ihracat arttı"
Son 20 yılda bölgede yaşanan savaşların arasında Türkiye'nin, istikrar ve huzur ülkesi olarak parladığını belirten Bolat, ülkenin şubat ayı ihracatına ilişkin şu bilgileri paylaştı:
"Şubatta zorlu uluslararası ekonomik, ticari, siyasi ve jeopolitik gelişmelere rağmen ihracatımız yüzde 1,6 artarak 21 milyar 65 milyon dolar oldu. Bu, en yüksek ikinci şubat ayı rakamıdır. Geçen yıla göre net 336 milyon dolar artış sağlamış bulunuyoruz. Artışımız daha iyi olabilirdi. İşlenmiş altın, mücevherat ihracatında 415 milyon dolar düşüş var. Petrol yağlarında 515 milyon dolarlık düşüş bulunuyor. İki kalemde yaklaşık 1 milyar dolarlık azalış, bizim büyük rekorlar kırmamızı bu anlamda geriletti. Şunu unutmayalım, Şubat 2024, 29 gündü. Orada ihracat 21 milyar 92 milyon dolardı. Biz 28 günlük şubat ayında, 21 milyar 65 milyon doları aşarak ihracatımızın güçlü performansını gösterdik."
Bolat, şubatta hizmetler ihracatının 7 milyar dolar olmasını beklediklerini aktararak, "Yıllık bazda 123,2 milyar dolar hizmetler ihracatıyla, o da yıllıklandırılmışta rekorunu yenilemiş olacak. Son 34 ayın 25'inde aylık bazda ihracatımızı artırmayı başardık, son 34 ayın 18'inde de aylık bazda ihracat rekoru kırmayı başardık." dedi.
Ocak-şubat döneminde ihracatın 41,4 milyar dolar olduğunu ifade eden Bolat, bu ihracatta sadece yüzde 1,2 azalış olduğunu, nette de 509 milyon dolar gerileme yaşandığını ve bunların ilerleyen dönemlerde rahatlıkla telafi edileceğini kaydetti.
Geçen yılın küresel ekonomide belirsizliklerin, küresel ticarette korumacılık rüzgarlarının ve gümrük vergisi savaşlarının arttığı bir dönem olarak tarihe geçtiğini söyleyen Bolat, bu yılın başından itibaren artan korumacılık ve gümrük vergisi savaşlarının olumsuz etkilerinin görüldüğünü belirtti.
Bolat, Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) dünya ticaret hacmi için miktar bazında sadece yüzde 0,5'lik bir büyüme öngördüğüne işaret ederek, "2025 yılında büyüme olarak, yüzde 3,3'lük bir dünya ortalama büyüme oranı sağlandı, 2026 yılı için de benzer oran beklenmekte. Ancak İran'a yönelik saldırılardan sonra enerji fiyatları ve diğer uluslararası piyasalardaki gelişmelerden sonra bu tahminlerin revize olacağı aşikardır." dedi.
Uluslararası Para Fonunun (IMF) küresel büyüme tahmininin bu yıl için yüzde 2,6 olduğunu ifade eden Bolat, değer bazında dünya ticaretindeki rakamların daha düşük olduğunu dile getirdi.
Bolat, Türkiye'nin bu şartlar altında üretim kapasitesi, istihdam ve ihracat artışıyla geçen yılı başarı şekilde geride bıraktığına dikkati çekerek, büyüme, istihdam, işsizlik ve ihracattaki son göstergelere değindi. Türkiye'nin artık 1,6 trilyon dolarlık milli gelire sahip bir ülke olduğunu anlatan Bolat, ülkenin dünya ekonomi liginde de 16. sırada yer aldığını belirtti.
Türkiye'nin satın alma gücü paritesine göre de 11'inci ekonomi olacağını söyleyen Bolat, kişi başına milli gelirin de 18 bin 40 dolara yükseldiğini anımsattı.
Bolat, Türkiye'nin mal ve hizmetlerde 400 milyar dolara yakın ihracatının olduğunu vurgulayarak, "Bizim ihracatımız, milli gelirimizin 4'te 1'ini oluşturuyor. İhracat, milli gelire yaptığı katkılardan dolayı bu kadar önemli." değerlendirmesinde bulundu.
"İthalat artışının kaynağı altın ve gümüş"
Yıllıklandırılmış bazda şubat sonu itibarıyla ihracatın yüzde 4 artışla 272,8 milyar dolar olarak gerçekleştiğini bildiren Bolat, ithalatın ise şubatta yüzde 6,1'lik artışla 30,3 milyar dolar olarak kayıtlara geçtiğini söyledi.
Bolat, ithalatın geçen yılın şubat ayına kıyasla 1,7 milyar dolar arttığını, 1 milyar dolarlık kısmın sadece gümüş ithalatından kaynaklandığına dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:
"Külçe altın ve işlenmemiş altın ithalatındaki artışı da dikkate aldığımızda, bizim ilk iki aydaki ithalatımızdaki yükseliş emtia ve finansal varlık olan altın-gümüş ithalatındaki artıştan kaynaklanıyor. Şubat ayına dış ticaret açığımız 9,2 milyar dolar oldu."
Şubat ayının son haftasında ithalatta gerçekleşen yavaşlamanın sevindirici olduğunu, altın ve enerji hariç ithalatın şubatta 23 milyar dolar civarında gerçekleştiğini dile getiren Bolat, şubat ayında ihracatın en çok arttığı sektörlerin sırasıyla otomotiv, savunma sanayisi, elektrikli makina, bakır eşya, kazan ve makineler fasılları olduğunun altını çizdi.
Bolat, ocak-şubat döneminde ithalatın 59 milyar dolar olduğunu anlatarak, şunları kaydetti:
"Son iki ayda ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 70,2 oldu. Dış ticaret hacmimiz de iki ayda 100 milyar dolar civarında gerçekleşti. Yıllıklandırılmışa baktığımızda ihracatımızda son 12 ayın artış oranı yüzde 3,9, 272 milyar 800 milyon dolar. Mal ithalatımız da yine son 12 ay itibarıyla 367 milyar 200 milyon dolar, orada da yüzde 5,8'lik bir artış var."
İhracatta birinci sıra Almanya'nın
Bolat, Türkiye'nin en büyük ticaret ortağının yüzde 43'lük pay ile Avrupa Birliği (AB) olduğuna dikkati çekerek, sözlerine şöyle devam etti:
"İhracatta 1. sırada Almanya, 2. sırada ABD ve İngiltere, 3. sırada İtalya, 4. sırada Fransa var. Hizmetler ihracatı bakımından da yıla çok iyi başladık. Geçen yılı 122 milyar dolarlık hizmetler ihracatı ile bitirmiştik. Dünyada en fazla hizmetler ticareti fazlası sağlayan 5. ülkeyiz. Hizmetler ticareti fazlamızla geçen yıl 92 milyar dolar olan dış ticaret açığımızı azalttık ve cari işlemler açığımızı 25,2 milyar dolarla kapattık."
Bolat, ticaret diplomasisine de oldukça önem verdiklerini ifade ederek, son iki ay içinde yurt dışında gerçekleştirdikleri temaslara ve ikili görüşmelere ilişkin bilgi verdi.
Söz konusu önemli görüşmeler arasındaki özellikle "Made in Europe" olarak bilinen, AB'de iç üretim şartını öngören bazı hazırlıklara ilişkin olanlara da değinen Bolat, şu değerlendirmede bulundu:
"Cumhurbaşkanımızın da aktif destekleriyle AB yetkilileri ve önemli üye ülkeler nezdinde çok yoğun çalışmalar yürüttük. Türkiye'nin 30 yıldır AB ile Gümrük Birliği üyesi olması hasebiyle dışarıda kalmaması, AB içinde kabul edilmesi noktasında yoğun girişimlerimiz oldu. Bu konuda ilk hazırlanan taslaklar şu an itibarıyla oldukça olumlu yönde değişimler gösteriyor. Avrupa'ya entegre sanayilerin uluslararası yatırımcı sıfatıyla ve Türk sanayicileri nezdinde yoğun işbirliklerini dikkate alarak Türkiye'ye yönelik yanlış ve haksız muamele yapılmaması gerektiği noktasında ikna edici çalışmalarımız devam ediyor."
"Türkiye'nin ihracattaki yükselen trendi 2026'da da devam edecek"
Bolat, İngiltere ile serbest ticaret anlaşmasını (STA) hizmetler sektöründe uluslararası yatırımlara genişletmeye yönelik müzakere turlarının devam ettiğini belirterek, şubat ayında da yeni bir görüşme yapıldığını anımsattı.
Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (KİK) ile STA görüşmelerinin devam ettiğini anlatan Bakan Bolat, öte yandan 26-28 Mart'ta DTÖ Ticaret Bakanları Toplantısı'nın Kamerun'un başkentinde yapılacağını ve Türkiye'yi orada temsil edeceklerini bildirdi.
Bolat, özel sektöre ve ihracatçılara geçen yıl finansman açısından oldukça yoğun desteklerinin bulunduğunu belirterek, şunları kaydetti:
"Bu yıl da artarak devam edecek. Türk Eximbank kaynakları, İGE kefaleti, Türkbank reeskont krediler ve bankaların kredi çalışmaları devam edecek. Geçen yıl 1 trilyon reeskont kredileri kullanıldı. Yaklaşık 250 milyar lirası devletimiz ihracatçılarımıza sübvansiyon yaptı. Ayrıca bizim dahilde işleme izin belgesi ödemelerimiz 33 milyardı, bu yıl 45 milyar lira olarak ihracatçılarımıza devam edecek. Emek yoğun sektörlerde istihdamı korumak için 2 bin 500 lira olan kişi başına destek, bu yılın başından itibaren 3 bin 500 liraya çıkarıldı ve sadece KOBİ'leri değil büyük ölçekli işletmeleri de kapsamaya başladı. Bu çerçevede Türkiye'nin ihracattaki yükselen trendi 2026'da da devam edecek."
(AA)
