HAKAN GÜLDAĞ
Sütaş, süt ve süt ürünleri sektöründe 1975 yılından bu yana faaliyet yürütüyor. Türkiye’nin dört farklı bölgesinde, entegre üretim gerçekleştiren 4 tesisinin yanı sıra Makedonya ve Pakistan'da tesisleri bulunan Sütaş, Kazakistan ve Romanya'da da atağa kalkmaya hazırlanıyor. Marmara Bölgesi’nde Karacabey’de, İç Anadolu'da Aksaray’da, Ege-Akdeniz’de Tire’de ve Doğu-Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Bingöl’de yer alan 4 tesisinde şirket, damızlık yetiştirme çiftliklerinden, yem fabrikasına, süt ürünleri fabrikasına, enerji ve gübre tesisleri ile entegre yapıda üretim gerçekleştiriyor. Sözleşmeli üretim ile 20 bin üretici aile ile çalışan Sütaş, 2025 yılında 1 milyon ton süt işledi, 171 bin satış noktasına günde ortalama 7 milyon paket süt ürünü tedariği sağladı. 2025'te konsolide net cirosu 56,7 milyar lira olarak gerçekleşti. 5 bin 846 bordrolu, 2 bin 202 sözleşmeli olmak üzere 8 binin üzerinde doğrudan istihdam sağlayan şirketin Anadolu'daki son iddialı yatırımı Doğu Anadolu’da kurduğu Bingöl Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri oldu.
Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri 3 bin 200 dekar arazi üzerinde yer alıyor. Hali hazırda 217 milyon dolar yatırımın gerçekleştiği entegre tesiste bulunan 6 bin 257 sağmal toplam 15 bin 504 büyükbaş hayvanın dışında Bingöl’de 658 üreticiden günde 28,3 ton süt tedarik ediliyor. Şirket yönetimi, 2025 yılında Bingöl ve komşu illerden 1,4 milyar TL değerinde 66,6 bin ton süt toplandığını açıkladı.
Bingöl’de 10 bin baş sağmal olmak üzere 22 bin 500 baş kapasiteli büyükbaş hayvan kapasiteli Damızlık Süt Sığırı Çiftliği yatırımıyla bölgede yapılacak süt hayvancılığı yatırımları için gerekli damızlık süt sığırı ihtiyacı ile birlikte Süt Ürünleri Fabrikası’nın ihtiyacı olan sütün yüzde 25’inin de üretilmesi hedefleniyor. Bingöl'de enerjiden, yem üretimine geniş alanda entegre yapıyı güçlendirecek çok sayıda yatırımın devam ediyor.
Peki, tüm yatırımların tamamlanmasıyla birlikte Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri, Bingöl’e nasıl bir ekonomik ve sosyal etki yaratacak?
Tesislerde toplam bin 12 kişiye doğrudan istihdam sağlanacak. Halen Bingöl tesislerinde 1.006 kişi istihdam ediliyor. İstihdamın yüzde 94’ü Bingöl ve komşu illerinden sağlanıyor. İstihdam için uzun süre öncesinden başlayan bir eğitim programı devrede bulunuyor. 2011 yılından beri devam eden bir programla Karacabey Meslek Yüksekokulu’nda eğitim gören Bingöllü bursiyerler, Aksaray ve Karacabey’deki Sütaş fabrikalarında çalışarak deneyim kazandı ve Bingöl tesislerinin üretim yöneticileri olarak yetiştirildi.
Yürütülen etki analiz çalışmalarına göre 2033 yılında, normal eğilime göre 2 milyar 254 milyon dolarlık bir büyüklüğe erişmesi beklenen Bingöl ekonomisinin, Sütaş yatırımı sonrasında 3 milyar 641 milyon dolarlık bir büyüklüğe ulaşacağı hesaplanıyor. Bingöl’ün GSYH’sının yüzde 61,5’ine karşılık gelen kısmının Sütaş yatırımının doğrudan ve dolaylı etkileri ile oluşacağı tahmin ediliyor. Sütaş yatırımı olmaksızın Bingöl’ün 2033 yılındaki fert başı GSYH’sının 7 bin 322 dolar olacağı, söz konusu yatırımdan sonra, fert başı GSYH’nın 10 bin 221 dolara erişeceği hesaplanıyor.
Bu gelişme kentte nasıl bir karşılık bulacak?
Ortaya konan hesaplamalara göre Bingöl, Türkiye’de fert başı GSYH bakımından 73’üncü sıradaki konumundan, 35 sıra birden yükselerek 38’inci sıraya gelecek. Yatırımının doğrudan ve dolaylı toplam istihdam etkisinin 8 bin 611 kişi olacağı hesaplanıyor. Sütaş’ın, bünyesinde çalıştırdığı her bir kişiye karşılık 8 kişiye daha istihdam imkânı oluşturacağı ifade ediliyor. Sütaş yatırımı ile birlikte Bingöl artık net göç veren iller arasında yer almayacağı kaydediliyor. Yürütülen etki analiz çalışmalarının sonuçlarına göre Bingöl’de toplanan vergi gelirlerinin normal eğilimi ile 2033 yılında 165,1 milyon dolar olması beklenirken, Sütaş yatırımı sonrasındaki büyüme ve canlanma ile bu rakam 2033 yılında 404 milyon dolara ulaşacak.
Yılmaz: Çiftlikten sofraya model; döngüsel bir sistem yarattık
Sütaş Yönetim Kurulu Başkanı Muharrem Yılmaz, şu değerlendirmeyi yaptı: "İş modelimizin en önemli unsurlarından biri sütün iyiliğini korumak. Sütün iyiliği için doğallığını korumak, özünü bozmadan üretmek ve dağıtmak gerekiyor. Onun için tarlada yetişecek yem bitkisinden ürünün evlere ulaşmasına kadar bütün tedarik zincirini entegre ettik. Kampüste süt de üretiliyor. O sütü üretecek hayvanların yiyeceği bitkisel üretim de yapılıyor, kesif yem de üretiliyor. Hayvanların gübresinden elektrik üretiliyor. Ortaya çıkan gübre tekrar toprağa, yemin yeniden yetişeceği alanlara gidiyor. Bu çiftlikten sofraya model, bir yandan döngüsel bir sistem, diğer yandan da tedarik zincirinin sürdürülebilirliği açısından önemli bir güvence. Pandemiyle beraber daha önce bu kadar gündemimizde olmayan tedarik zincirinin önemini hepimiz gördük. Bu nedenle tedarik zincirini birbirini kontrol eden, birbirine bağlı halkalar halinde ve çok iyi denetlediğimiz bir sistem haline getirdik. Bu yalnızca çevresel sürdürülebilirliğin ya da tedarik zinciri güvencesinin bir parçası değil. İş modelimizin de önemli bir unsuru. Türkiye'de her 10 hanenin 9'unda bir Sütaş ürünü var. İnsan kaynakları, IT, bütün süreçler ve prosedürler Yönetim Sistemleri Başkanlığının altında birlikte yönetiliyor."
