EVRİM KÜÇÜK
Türkiye’de hükümetin, un ihracatını canlandırmak amacıyla gümrüksüz buğday ithalatına izin vermesi Ukrayna ve Rusya’daki ihracatçıya yaradı. Ukrayna’nın buğday ihracat fiyatı yükselmeye başladı. Rusya’nın yüksek proteinli buğday ihracat hesapları da değiştirdi. Türkiye’nin ithalatının önemli bir kısmını Rusya’dan yapacağı tahmin ediyor.
Daha önce un fabrikaları ihtiyaç duydukları buğdayın yüzde 75’ini TMO’dan satın alıyor, kalan yüzde 25’ini ise ithal ediyordu. Yeni düzenlemeyle ihtiyaç duydukları miktarda buğdayı ithal edip, aynı miktarda un ihracatı yapabilecekler. Hedef, 2024/25 yüzde 41 azalan un ihracatını canlandırmak.
Ukrayna buğdayı 6 dolar primli
Buğday ithalatına getirilen kısıtlamaların kaldırılması ve kısa bir süre mısır vergilerinin düşürülmesi, Ukrayna’nın Karadeniz limanlarındaki beslenme amaçlı buğdayı fiyatlarının ton başına 5-6 dolar artarak 235-238 dolar/tona çıkmasına neden oldu.
4 ayda 1.5 milyon ton ithalat yapılabilir
Ancak asıl faydayı Rus buğday üreticilerinin görmesi bekleniyor. Çünkü Türkiye’nin alımlarının önemli bir bölümünü Rusya’dan yapacağı tahmin ediliyor. Ancak yine de tedarik hacmi sınırlı olacak, çünkü başlangıçta Türk depolarına halihazırda ithal edilmiş olan Rus buğdayı kullanılacak ve haziran ayında Türkiye kendi hasadını yapmaya başlayacak. Yine de Rus sektör uzmanları, Türkiye’nin Mart-Haziran döneminde, çoğunluğu Rusya’dan olmak üzere 1.5 milyon ton buğday ithal edeceğini, 2024/25 pazarlama yılında toplamda ithalatın 4 milyon ton buğday olacağını tahmin ediyor. Bunun 3.8 milyon tonun Rus menşeli olması bekleniyor.
ABD Tarım Bakanlığı’nın geçen ay yayınladığı raporda da, Türkiye’nin buğday son stoklarının, 2024-25’te 2,8 milyon tona düşeceği ve ithalatın ağırlıklı olarak Rusya’dan olmak üzere artırılacağı belirtilmişti.
Avrupa buğdayı da ithalat listesine girmeyi umuyor!
Euronext buğday vadeli işlemleri, Türkiye’nin ithalat kısıtlamalarını hafi fl ettiğine dair haberlerin talep beklentilerini artırmasıyla yükseliş eğilimine girdi. Mayıs ayı fiyatları Euronext’te ton başına 227.25 euro/tona çıktı. Bu seviye, neredeyse iki haftanın en yükseği. Türkiye’nin yeni ithalat izniyle birlikte Batı Avrupa buğdayına talebin artabileceği umuluyor. USDA Tahıl: Dünya Piyasaları ve Ticaret raporuna göre, AB’nin 2024/25 buğday ihracatının 2018/19’dan bu yana en düşük seviye olan 27.0 milyon tona inmesi öngörülüyor. Pazarlama yılının ilk 8 ayına ait veriler, AB ihracatının bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 30 düştüğünü gösteriyor.
Romanya/Bulgaristan için yeni buğday vadeli işlemleri başlayacak
Finans işlemleri grubu CME Group, Romanya ve Bulgaristan buğday fi yatlarını takip eden Karadeniz Buğday Vadeli İşlem Sözleşmesi oluşturacağını duyurdu. Yeni ürünün Romanya'nın Köstence ve Varna ve Burgaz limanları ile Bulgaristan'ın Varna limanlarını kapsayan "CVB bölgesi" içindeki yüzde 12,5 proteinli buğday için bir ihracat fi yat endeksine bağlanacağı belirtiliyor. Vadeli işlemler 50 tonluk lotlar halinde işlem görecek.
