MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı, Türk Tıp Dünyası Kurultayı'nda destek verdikleri sağlık girişimlerinden bazılarını tanıttı. Bunlar arasında en pahalı nadir hastalık tedavilerden olan SMA ilaçlarından birinin yerli üretiminin Türkiye’de yapılması projesi de bulunuyor. Taşınabilir ventilatör (solunum destek cihazı) cihazı da tanıtıldı. Cihaz ev ortamında solunum desteği verebildiği için uygun hastaların yoğun bakımdan taburcu edilmesine imkan sağlayacak. Ayrıca nadir hastalıkların ilaçları için molekül geliştirme projesi başlatıldı. Halen 20 olan TÜSEB destekli teknoloji transfer ofisi sayısının yıl sonuna kadar 24 e ulaşacağı açıklandı. Bu arada, 11. Türk Tıp Dünyası Kurultayı'na Nobel ödüllü Türk bilim insanı Aziz Sancar da katıldı. Sancar, kendi adına verilen ödüllerin töreninde yer aldı.
Ölümle sonuçlanabilen en ağır nadir hastalıklardan olan ve bebeklerde-çocuklarda trajik şekilde ilerleyen Spinal Müsküler Atrofi (SMA) hasta sayısı Türkiye’de izlenen vakalarda yaklaşık 3 bin kişiye ulaşabildiği daha önceki tarama programlarında açıklanmıştı. 2022-2023 yılındaki tarama programında yeni doğan 235 bebeğe SMA teşhisi konuldu. Tedavisi en pahalı hastalıklardan biri olan bu hastalığa yönelik özellikle çocuklar için yurt dışında tedavi için valiliklerin izniyle çok sayıda yardım kampanyası yürütülüyor. Türkiye, bu nadir hastalığın en fazla görüldüğü –yine de Türkiye için dahi nadir hastalık- ülkelerin başında geliyor.
SMA tedavisinde bazı ilaçlar Türkiye’de geri ödeme kapsamında bulunuyor. Ancak çok sayıda aile 4 ayrı tipi bulunan bu hastalık için başka ülkelerdeki tedavilere erişmek amacıyla yoğun çaba harcıyor. Hastalığın 4 tipi için de kullanılabilen Nusinersen etken maddeli ilaç dahil bazı ilaçlar geri ödeme listesinde bulunuyor. Bu hastalar, Türkiye’deki tedavilerinde ücretsiz ilaç kullanabiliyor.
Tedavi masrafı 32.2 - 50.9 milyon TL’ye ulaşabiliyor
Türkiye’de, SMA’nın görece fazla olması nedeniyle tarama programı başlatıldı. Hem kamu, hem de bazı belediyeler, evlilik öncesi ebeveynlere bu hastalığın çocuklarında görülüp-görülmeyeceğini önceden söyleyebiliyor. Buna karşılık çok sayıda yeni teşhis görülmeye devam ediyor.
Bu hastalığın tedavi masrafları ise çok yüksek seviyelere ulaşabiliyor. Nusinersen etken maddeli ilacın bir dozunun satış fiyatı Türkiye geri ödemesinde dahi fiyatı 73 bin Euro olarak belirlendi. Farklı ülkelerde 118 bin dolara kadar çıkabiliyor. Toplam tedavi dozu dikkate alındığında, Dolar kuru 42,45, Euro kuru 49 TL olarak alındığında, tedavi masrafı 1. Yıl 6 doz, 2. Yıl 3 doz halinde sadece 2 yıllık tedavide 32 milyon 197 bin TL ile 50 milyon 903 bin TL’ye kadar ulaşıyor.
TÜSEB iş birliğiyle yerli üretim
Önceki gün Ankara’da yapılan 11. Türk Tıp Dünyası Kurultayı’nın ikinci gününde SMA hastalığı için geliştirilen ilacın Faz-3 testlerinin başlayacağı duyuruldu. Bu süreçte gerçek hastalara geliştirilen ilaç verilecek. TÜSEB bu fazı yani klinik araştırmanın bu aşamasını yürütecek. 5 hastanede başlayacak testlerin genişletilebileceği belirtiliyor. EKONOMİ’ye verilen bilgiye göre, eşdeğer ilaç olarak geliştirme safhaları tamamlandı. Sentezlenen etken madde FDA kılavuzu doğrultusundaki tüm testleri tamamlayarak eşdeğerliğini ispatladı. Böylece Faz-3 çalışmaya geçilebildi. Etken madde geliştirme çalışmalarında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın HAMLE programı kapsamında da destek alındı.
Başka nadir hastalıklar için de çalışılacak
Türkiye, özellikle akraba evlilikleri nedeniyle görece nadir hastalıkların yoğun olduğu bir ülke olarak biliniyor. Sağlık Bakanlığı’ndan verilen bilgide önceki gün TÜSEB-Polifarma işbirliğinin açıklandığı toplantıda TÜSEB Başkanı Ümit Kervan, “Klinik çalışmalara başlamak demek zaten hastalarımızın bu tedaviye ulaşması demek. Diğer önemli konulardan biri de bu denli kıymetli bir molekülün ülkemizde tamamen yerli bir firma tarafından geliştirilmiş olmasıdır.” dedi. Ümit Kervan, başka nadir hastalıklara yönelik olarak da çalışmaların devam ettiğini belirtti.
Ev tipi ventilatör: Uygun hastaların yoğun bakımdan eve gidişi sağlanabilecek
Öteyandan, TÜSEB-Biosys şirketi işbirliğiyle geliştirilen Ev Tipi Mekanik Ventilatör (Marka adı: Bioxy) kamuoyuna tanıtıldı. Cihaz, evde bakım hizmetlerini geliştirme yanında hekimler için de klinik destek sağlayan verileri topluyor. Ümit Kervan evde kullanım ve diğer özellikleriyle bu cihazın Dünyadaki ilk örnek olduğunu belirterek, “Yoğun bakımlarda solunum cihazından ayıramadığımız hastalarımızın artık evlerine taburcu olabileceği, aileleri ile birlikte olabileceği bir cihaz. Bu verileri anlık olarak gönderebiliyor. Hastanın evde bir şeye ihtiyacı olduğunda veri gönderilen sağlık merkezindeki doktor ya da hastane o hastaya uzaktan müdahale ve hastanın yakınlarına destek olabilecek bir yöntem gelişiyor.” dedi.
Teknoloji transfer ofisi sayısı artacak
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Kongrede yaptığı konuşmada, TÜSEB bünyesindeki teknoloji transfer ofisi sayısının 20’den 24’e ulaşacağını, araştırma kapasitesinin artacağını söyledi. Bakan Memişoğlu konuşmasında, “Klinik araştırmalarda süreçlerin dijitalleştirilmesi, izin mekanizmalarının sadeleştirilmesi ve uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmesi sayesinde Türkiye, artık eş zamanlı küresel araştırma platformlarının güçlü bir paydaşıdır. Yerli aşı geliştirme çalışmaları, genetik tanı merkezleri, hücre temelli tedavi projeleri ve yerli medikal cihaz üretimleriyle kendi yolumuzu çiziyoruz.” dedi.
Hali hazırda 20 Şehir Hastanesinde bulunan Teknoloji Transfer Ofisleri sayısının 24’e çıkaracaklarını belirten Memişoğlu, “Bu merkezler sayesinde sahada görev yapan hekimlerimizin, akademisyenlerimizin ve araştırmacılarımızın geliştirdiği yenilikçi fikirler artık daha hızlı şekilde projelendirilebilmekte, prototipe dönüştürülmekte ve yerli sağlık teknolojilerine katkı sunan ürünler hâline gelebilmektedir.” diye konuştu.
