MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye Atık Yönetimi ve Atıktan Enerji Üreticileri Derneği (TAYED) Başkanı Ali Rıza Öner, elektrik piyasa fiyatlarındaki dalgalanma, artan dağıtım bedelleri ve destek mekanizmasının sonuna gelinmesi nedeniyle, atıktan elektrik üreten firmaların “sürdürülebilirlik krizi” aşamasına geldiğini söyledi. Sorunun sadece elektrik üretimi olmadığını, bu tesislerin önemli bir çevresel görevi de yerine getirdiğini, faaliyetlerinin durmasının başka alanlarda da sorun oluşturabileceği belirtti. Öner, “Katı atıkların bertarafı, yalnızca çevresel koruma açısından değil; halk sağlığının, şehir güvenliğinin ve kamu düzeninin sağlanması bakımından da kritik önemde. Anayasa’nın 56. maddesiyle güvence altına alınan sağlıklı çevrede yaşama hakkı da göz önüne alındığında, atık bertaraf hizmetlerinin kesintisiz, sürdürülebilir ve kamusal sorumluluk bilinciyle yürütülmesi zorunludur.” ifadelerini kullandı.
Taleplerinin iki başlıkta yoğunlaştığını belirten Öner, “Tesisler uzun vadeli finansal modellemelerle kurulmuştur. Bu nedenle YEKDEM süreleri ekonomik ömür boyunca devam etmelidir. Katı atık ve tehlikeli atıklar için özel destek mekanizmaları oluşturulmalı ve sürdürülmelidir. Dağıtım bedellerinin düşürülmesi önemlidir. Çöpten enerji üreten tesisler kamu hizmeti sunmaktadır. Bu nedenle özel tarifeler belirlenmeli, maliyetleri düşürecek yapısal önlemler alınmalıdır.” dedi.
Türkiye genelindeki çöpten enerji üreten tesislerin, yaklaşık 6 bin kişiye doğrudan istihdam sağladığını ve yıllık elektrik üretimlerinin 1,3 milyon hanenin elektrik tüketimine eş olduğunu hatırlatan Öner, “Bazı bölgelerde mevcut sözleşmelerin süresi dolmuş, bazı yerlerde ise alanlar tükenmiştir. Yeni yatırımlar için yer değişikliği ve ileri teknolojiye geçiş zorunluluğu doğmuştur. Fakat mevcut yatırım ortamı yerli ve yabancı yatırımcıları sektörden uzaklaştırmakta, dolayısıyla merkezi hükümetin doğrudan müdahalesini zorunlu kılmaktadır.” yorumunu yaptı.
Biyometan, doğalgaz şebekesine verilebilir
Genel olarak yapısal bir düzenlemeye de ihtiyaç bulunduğunu belirten TAYED Başkanı Öner, bu kapsamda atıktan enerji üreten firmaların ayrı bir statüye alınmasını istedi. Öner, biyogazdan biyometan üretiminin teşvik edilmesi, biyometan gazının doğalgaz şebekesine verilmesi, fazla üretim olan günlerde çevre hizmeti de sunan bu tesislerin özel dengeleme protokollerine alınması, TEİAŞ’ın yük tevzide bu tesislere öncelik sağlaması alanlarında düzenlemeler yapılmasını önerdi.
