BARIŞ SEDEF
Türkiye’de uluslararası taşımacılıkta demir yolunun payı yüzde 1 civarında. Bu oran, 2035'e kadar yüzde 20'ye çıkarılması hedefleniyor. Yolcu taşımacılığında ise ülkemizde 2035 yılına kadar hızlı tren bağlantılı şehir sayısının 8'den 52 çıkarılması hedefleniyor. Son 22 yılı ele aldığımızda hem yatırım hem de altyapı anlamında ülkemizde önemli ilerlemelerin kaydedildiği görülüyor. Bu bağlamda TCDD tarafından demiryollarına 58 milyar doların üzerinde yatırım gerçekleştirildi. 2002’de 10 bin 948 kilometre olan demiryolu uzunluğu, bugün itibarı ile 13 bin 900 kilometrenin üzerine çıktı. Yanı sıra demiryolu ve raylı sistemlere yönelik yatırımları tetikleyen en önemli dinamiklerin başında küresel iklim krizi ve çevresel hassasiyetler geliyor. Demiryolu Sektörel Raporu’na göre 2021 yılında 1990 yılına göre karayolları ulaşımında kullanılan enerji yüzde 259, havayolunda yüzde 206, deniz yolunda ise yüzde 132 artış gösterdi. Demir yolunda ise bu oran 31 yıllık süre zarfında sadece yüzde 9 artış gösterdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre demiryolu, karayolunun 12 kat altında birim emisyon ürettiğine dikkat çekiliyor. Küresel iklim krizi ve çevresel hassasiyetlerin giderek önem kazandığı günümüzde, demir yolu ve raylı sistemlere yatırımların da bu kapsamda artış göstereceğine dikkat çekiliyor.
Hat inşaatları hızlandı
Ulaştırma ve Lojistik Ana Planı çevresinde 2053 yılına kadar hızlı tren hizmeti alan il sayısının Ankara-İzmir, Mersin-Adana- Gaziantep, Halkalı-Kapıkule gibi tüm hızlı tren projelerinin tamamlanmasıyla 52'ye çıkarılması hedefleniyor. Demir yolu hat uzunluğunun da 28 bin 590 kilometreye yükseltilmesi gündemde. Şu anda yaklaşık 3 bin 800 kilometre yeni demir yolu hattında da yapım çalışmaları devam ediyor.
Yaklaşık 5.8 bin km'lik hattın proje çalışmaları tamamlanmış 5 bin kilometrede de etüt ve proje çalışmaları sürüyor. 2053 net sıfır emisyon hedefleri doğrultusunda kara yolu taşımacılığını yüzde 72'den yüzde 57'ye düşürmeyi, demir yolu yük taşımacılığını da yüzde 5'ten yüzde 22'ye çıkarılması planlıyor.
Demiryolunu yatırımlarda öne çıkaran 9 avantaj
Demiryolu taşımacılığı, çevre dostu ve sürdürülebilir yapısıyla ulaşım sektörünün karbon emisyonlarını azaltmak için kritik bir öneme sahip. Demiryolu taşımacılığı, yatırım noktasında da şu avantajlarıyla ön plana çıkıyor:
1. Düşük karbon salımı: Karayolu taşımacılığına kıyasla ton-kilometre başına daha düşük karbon salımı gerçekleştirir. Özellikle elektrikli demiryolu sistemleri, yenilenebilir enerji kaynaklarından beslendiğinde sıfır karbon emisyonu sağlar.
2. Yüksek enerji verimliliği: Demiryolu taşıtları, sabit hatlarda ilerlediği için karayolu taşıtlarına kıyasla daha az enerji ile daha fazla yük veya yolcu taşıyabilir.
3. Büyük yük ve yolcu kapasitesi: Demiryolu taşımacılığı, büyük miktarda yük veya yolcu taşıma kapasitesine sahip. Bu, maliyetlerin azalmasına ve karbon salımının düşmesine katkı sunuyor.
4. Sürdürülebilir ve uzun vadeli çözüm: Bir kez inşa edilen demiryolu altyapısı, uzun vadede ekonomik ve çevresel faydalar sağlayan sürdürülebilir bir ulaşım seçeneği olarak dikkat çekiyor.
5. Çevre dostu altyapı: Demiryolu hatları, doğayla uyumlu olacak şekilde tasarlanabilir ve inşa edilebilir. Ayrıca, trenlerin yarattığı gürültü ve hava kirliliği, karayolu taşımacılığına kıyasla daha düşük.
6. Geleceğe yatırım: Demiryolu taşımacılığı, otonom ve akıllı sistemlerin gelişimiyle gelecekte daha verimli ve güvenilir hale gelecek. Demiryolu sistemlerine yapılan yatırımlar, sürdürülebilir ulaşımın temelini oluşturuyor.
7. Trafik ve yol tıkanıklığının azaltılması: Karayolu taşımacılığına alternatif olarak, demiryolu taşımacılığı şehir içi trafiği azaltarak yol tıkanıklığının önüne geçer.
8. Ekonomik avantajlar: Demiryolu, büyük miktarda yük taşımacılığı için daha düşük birim maliyetler sunar ve uzun mesafelerde maliyet etkin bir çözüm olarak öne çıkar.
9. Ulusal ve uluslararası bağlantılar: Trans- Avrupa Demiryolu Ağı gibi projeler, ülkeler arasında hızlı ve güvenilir bağlantılar sağlayarak ticaret ve ekonomik işbirliğine katkı sunuyor.
