İMAM GÜNEŞ / İSTANBUL
Türkiye’nin en büyük ikinci ihracatçı sektörü olan kimyevi maddeler ve mamulleri, 2025 yılına pozitif beklentilerle girdi. Geçen yılı yüzde 1’lik artışla 30,8 milyar dolar ihracatla kapatan sektör, bu yıl için hedefini 35 milyar dolar olarak belirledi.
Hedefin temelinde ise, devreye giren yeni kapasiteler, emtia fiyatlarında artış beklentisi ve tonaj olarak büyüme öngörüleri yer alıyor. İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İKMİB), sektörün 2025 yılına dair beklentilerini düzenlenen basın toplantısıyla açıkladı. 2024 yılının zorlu geçmesine rağmen 2025 yılından umutlu olduklarını kaydeden İKMİB Başkanı Adil Pelister, özellikle nisandan itibaren ihracatın ivme kazanacağını belirtti.
“Milyar dolarlık yatırımlar bile ihtiyacımızı karşılamaz”
Sektörün dış ticaret dengesini değerlendiren Pelister, geçen yıl yapılan 30,8 milyar dolarlık ihracata karşın 11 aylık dönemde 95,4 milyar dolar ithalat yapıldığını, yakın zamanda açıklanacak 2024 yılı ithalat verilerinde ise 104 milyar dolar ithalat gerçekleşeceğini ön gördüklerini söyledi. Sektörün fasıllar nedeniyle ihracatın farklı sektörlerden geçtiğini, bunun yanı sıra ithalatın tamamen kimya sektörüne yazıldığını ifade eden Pelister, “Ticaret Bakanlığı’nın verilerine baktığımızda 40 milyar doların üzerinde ihracatımız var. Doğal gaz ve petrol ürünlerini çıkardığımızda 42 milyar dolar seviyesinde ise ithalatımız bulunuyor. Amacımız ihracatımızı daha fazla artırmak. 2025 ev ödevimizde ihracatçılarımıza güç katacak bir planla ölçek büyütmeyi amaçlıyoruz. Daha fazla teknoloji yatırımını destekleyecek, inovasyon ile Ar-Ge merkezli üretimi kimyanın tüm alanlarına yayacak ve elbette sanayide dönüşüme hız katacak çalışmalara imza atacağız” şeklinde açıklama yaptı.
EKONOMİ Gazetesi’nin ‘Yerli yatırımlarda artış hızı ne durumda? Dış açığı kapatacak çalışmalar ne zaman devreye girer? Bu yönde büyük yatırımlar için birkaç ortaklı yatırımlar olabilir mi” sorusuna yanıt veren Pelister, şu bilgileri paylaştı: “2018 yılında ihtiyacımızın sadece yüzde 18’ini üretiyorduk. Sektör zamanla büyüdü ama ihtiyaç olan yatırımlar olmayınca bu oran yüzde 9’a kadar düştü. Şimdi yatırımlar başladı. 2025 ve 2026 yıllarında Ceyhan ve Yumurtalık’ta devreye girecek yatırımlar, yine İzmir Aliağa’da 2030’da devreye girmesi planlan bir yatırım daha var. Bir firmanın 7 milyar dolar yatırımı olacak. Ancak bu yatırımlar bile ihtiyacımızı karşılayamaz. En az 5 tane daha petrokimya tesisi yapılmalı. Bu yatırımlar 3-4 yatırımcının bir araya gelmesiyle de yapılabilir. Petrokimya yatırımlarının artarak devam etmesi lazım. Bu noktada Togg gibi devlet destekli yatırımlara ihtiyacımız var. Altyapı, yer çalışmalarında devletin ön ayak olduğu, yatırımları firmaların üstlendiği bir modeller olmalı. Dolayısıyla gerekli mevzuatlar noktasında devletimizin ilgili STK’ları da devreye alarak tartışması gerekiyor. Dünyada artık lokalleşme başladı. Her ülke kendi ekonomik değerlerini korumaya alıyor. Bundan dolayı yatırımı destekleyecek kararlar almamız lazım.”
Türkiye’de daha önce yapılmayan 39 testin Kimya Teknoloji Merkezi’nde yapılacağına değinen Pelister, “Merkezimizde toplamda 209 farklı test gerçekleşecek ve 100 testten de akredite olunacak. Böylece ihracatçılarımıza hem zaman hem maliyetten tasarruf sağlayacak. Ülkemizin cari açığının azalmasına da ilk etapta yıllık ortalama 12,5 milyon dolar katkı sunacağız. Vizyon 2030 stratejimiz kapsamında ise Türkiye Kimya Ajansı’nın kurulması ve Kimya Sektör Şurası projelerimiz için çalışmalarımızı sürdürüyoruz” diye konuştu.
■ “DÖVİZ BOZDURMA UYGULAMASI KALKMALI”
İhracatçıların finansmana erişim için desteğe ihtiyacı olduğunu dile getiren İKMİB Başkanı Adil Pelister, şu açıklamaları yaptı: “Bunun başında Eximbank geliyor. Öncelikle teminat sorununa çözüm bulmak lazım. İhracatçılar aldığı kredi kadar teminat vermeli. Mevcut uygulamada faizinden damga vergisine hepsine teminat vermek zorundayız. Peşin ödediğimiz faizleri de kredi bitiminde ödeyecek düzenleme yapılmalı. Beklentimiz reeskont kredi faizlerin yüzde 25’e kadar inmesi. Ayrıca yüzde 30’a kadar gerileyen döviz bozdurma uygulamasının da artık tamamen kaldırılması lazım. En azından geçici bir süre yüzde 20 seviyesine çekilmesini istiyoruz. Diğer yandan dünya ile rekabet edebilmemiz için döviz kurunun yavaş da olsa yukarı yönlü ilerlemesi gerekiyor.”
■ ABD'ye yüzde 32 Mısır'a yüzde 60 ihracat artışı
2024 yılında kimya ihracatının yüzde 61,4’ünü İKMİB üyesi firmalar gerçekleştirdi. Kimya ihracatında Hollanda ilk sırada yer alırken en fazla kimya ihracatı gerçekleştirilen ülkeler sırasıyla Romanya, ABD, İtalya, Rusya, Almanya, İspanya, Irak, İngiltere ve Mısır oldu. Romanya’ya yüzde 35, ABD’ye yüzde 32 ve Mısır’a yüzde 60’lık ihracat artışları dikkat çekti.
