Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ağustos ayı üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişim hakkında açıklama yaptı.
Yazılı açıklamasında ağustosta üreticiyle market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 748,4 ile limonda görüldüğünü belirten Bayraktar, limondaki fiyat farkını yüzde 380,3 ile havucun, yüzde 377,9 ile elmanın, yüzde 240,9 ile kabağın ve yüzde 239,4 ile yeşil soğanın takip ettiğini bildirdi.
Bayraktar, limonun 8,5 kat, elma ve havucun 4,8 kat, kabak ve yeşil soğanın da 3,4 kat fazlaya satıldığını aktararak, "Üreticide 10 lira olan limon markette 84 lira 84 kuruşa, 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 2 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa ve 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan 58 lira 83 kuruşa satıldı." ifadesini kullandı.
Ağustosta markette ve üreticide fiyatı en fazla artan ürünün yumurta, fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette sivri biber, üreticide limon olduğunu belirten Bayraktar, açıklamasını şöyle sürdürdü:
"Ağustos ayında markette 37 ürünün 19'unda fiyat artışı, 18'inde fiyat düşüşü görüldü. Ağustosta markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 37,8 ile yumurta oldu. Yumurtadaki fiyat artışını yüzde 19 ile yeşil fasulye, yüzde 11,1 ile yeşil soğan, yüzde 10 ile marul ve yüzde 8,9 ile kuru incir takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 34,2 ile sivribiber oldu. Sivribiberdeki fiyat düşüşünü yüzde 28,9 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile kuru üzüm, yüzde 22 ile şeftali ve yüzde 21,2 ile kırmızı mercimek izledi.”
Bayraktar, ağustosta üreticide 29 ürünün 9'unda fiyat artışı, 13 üründe fiyat düşüşü görüldüğünü 7 üründe ise fiyat değişimi olmadığını bildirdi.
Üreticide en çok fiyat düşüşünün yüzde 75 ile limonda görüldüğünü ifade eden Bayraktar, limondaki fiyat düşüşünü yüzde 54,5 ile kuru soğanın, yüzde 24,2 ile patatesin, yüzde 23 ile yeşil soğanın ve yüzde 20 ile şeftalinin izlediğini aktardı.
Bayraktar, üreticide en çok fiyat artışının yüzde 39,9 ile yumurtada görüldüğünü, yumurtadaki fiyat artışını yüzde 11,1 ile marulun, yüzde 11 ile maydanozun, yüzde 7,3 ile kuzu etinin ve yüzde 7,2 ile kırmızı mercimeğin izlediğini vurguladı.
Üretici fiyat değişimlerinin nedenleri
Geçen yıl depolanan limonların arzı devam ederken, bu yıl erkenci çeşitlerin de piyasaya arzı nedeniyle limon fiyatlarında düşüş yaşandığının altını çizen Bayraktar, kuru soğanda Orta Anadolu'da hasadın başlaması ve ithalatın devam etmesi nedeniyle fiyatlarda gerileme yaşandığını kaydetti.
Bayraktar, ağustosta patates fiyatlarında yaşanan gerilemenin, başta Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde olmak üzere önemli üretim bölgelerinde yazlık patates hasadının aynı dönemde yoğunlaşmasından kaynaklandığının değerlendirildiğini bildirdi.
Fiyatların önceki dönemde yüksek seyretmesi nedeniyle üreticilerin söküme yönelmesi ve orta erkenci patateslerin de piyasaya çıkmaya başlamasının arzı artırarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğuna dikkati çeken Bayraktar, şu ifadeleri kullandı:
"Yeşil soğanda hasat döneminin yoğunlaşmasından dolayı ürünün arzında yaşanan artış, fiyatların düşmesine sebep oldu. Şeftalide üretimin yoğun olduğu ağustosta arzda görülen artışla birlikte üretici fiyatı düştü. Yumurta fiyatlarındaki yükseliş, yem, enerji, nakliye gibi üretim maliyetlerindeki artışın yanı sıra sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliğine dayanıyor."
Girdi fiyatlarındaki değişimler
Bayraktar, girdi fiyatlarındaki değişimlere ilişkin de bilgi vererek, şunları kaydetti:
"Ziraat odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre, ağustosta temmuza göre DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 artış gösterdi. Buna karşın amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinde yüzde 0,6 düşüş görüldü. Geçen yılın ağustos ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP gübresi yüzde 25,3 ve ÜRE gübresi yüzde 3,4 arttı. Ağustosta temmuz ayına göre besi yemi fiyatları yüzde 0,7, süt yemi fiyatları yüzde 0,6 arttı. Son bir yılda ise besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 arttı. Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 arttı. Ağustosta mazot fiyatı aylık olarak yüzde 7 artarken, yıllık yüzde 57,9 arttı."
