Dünyanın dijitalleşmesi hızlandıkça bakırın yükseliş grafiği dikleşiyor Bir dönem ağırlıklı olarak inşaat, otomotiv ve sanayinin metali olarak görülen bakır, bugün yapay zeka ekonomisinin altyapısında kritik girdisi olmasından faydalanıyor. Veri merkezlerinin elektrik bağlantıları, enerji şebekelerinin genişletilmesi, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji yatırımları aynı anda bakır talebini yukarı çekiyor.
14.533 dolarlık zirve testi
Bu tablo fiyatlara yeni bir rekor olarak yansıdı. LME’de üç aylık bakır kontratı bu hafta 14.533 dolar/ton ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı ve ocakta görülen 14.527,50 dolarlık önceki rekoru geride bıraktı. Bakır böylece yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 17, son 12 ayda ise yaklaşık yüzde 47 değer kazanmış oldu.
ABD tarifesi endişesi
Rallinin kısa vadeli yakıtında ise ABD faktörü öne çıkıyor. Washington’ın rafine bakıra yönelik yeni tarifeler getirme ihtimali, metalin ABD’ye yönelmesine ve ABD dışındaki piyasalarda fiziki arzın sıkışmasına neden oluyor. Yılın ilk yarısında ABD’nin bakır ithalatı 885 bin tona ulaşırken, LME depolarındaki çekiliş emirleri de ABD dışındaki arzın daraldığına işaret ediyor.
Rekorun arkasında arz sorunu var
Bakır piyasasında dikkat çeken nokta yalnızca fiyat değil, üretim tarafındaki zorluklar. 2026’nın ilk yarısında küresel bakır madeni üretimi yüzde 1,1 gerilerken, konsantre üretimindeki düşüş yüzde 2,6’yı buldu. Şili, Endonezya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki üretim kayıpları piyasadaki sıkışıklığı artırdı.
S&P Global, küresel bakır talebinin 2025’teki yaklaşık 28 milyon tondan 2040’ta 42 milyon tona çıkacağını, yani yüzde 50 artacağını öngörüyor. Ancak yeni maden yatırımları yeterince hızlı devreye girmezse aynı dönemde 10 milyon tonluk arz açığı oluşabileceği hesaplanıyor. Üstelik yeni bir bakır madeninin keşiften üretime geçmesi ortalama 17 yılı buluyor.
Bu nedenle bakırdaki yükseliş yalnızca spekülatif bir emtia rallisi değil; arzın talebin gerisinde kalabileceği uzun vadeli bir dönüşüm olarak görülüyor.
Önünde iki yol var
Mevcut rekor, bazı analistlerin yılbaşında yaptığı tahminlerin çok üzerinde. ABD’nin tarife kaynaklı stoklama etkisinin geçici olması ve arzın yeniden dengelenmesi halinde rekor seviyelerden düzeltme gelebilir. Buna karşılık maden arzındaki kayıplar kalıcılaşır, veri merkezleri ve elektrik şebekelerinden gelen talep beklenenden güçlü kalırsa fiyatların mevcut tahminleri yeniden yukarı zorlaması mümkün.
Yükselişi besleyen 4 damar
■ YAPAY ZEKA VE VERİ MERKEZLERİ
Yapay zeka yatırımlarıyla hızla büyüyen veri merkezleri; elektrik üretimi, iletimi ve soğutma altyapısı için bakır talebi yaratıyor. S&P Global, veri merkezlerinin bakır talebinin 2025’teki 1,1 milyon tondan 2040’ta 2,5 milyon tona çıkmasını bekliyor.
■ ELEKTRİK ŞEBEKELERİ
Dünyanın giderek daha fazla elektrik tüketmesi, eskiyen iletim ve dağıtım hatlarının yenilenmesini ve yeni şebekeler kurulmasını zorunlu kılıyor. S&P Global’e göre küresel elektrik talebi 2040’a kadar yaklaşık %50 artacak.
■ ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ VE ELEKTRİKLİ ARAÇLAR
Elektrikli araçlar, güneş ve rüzgâr santralleri, batarya sistemleri ve bunların şebekeye bağlanması geleneksel enerji sistemlerinden daha fazla bakır gerektiriyor. Enerji dönüşümünün 2025-2040 arasında yıllık bakır talebine 7,1 milyon ton eklemesi bekleniyor.
■ SAVUNMA VE ELEKTRONİK
Dronlar, gelişmiş füze sistemleri, radarlar, haberleşme ve elektronik harp teknolojilerinin yaygınlaşması da bakırı stratejik bir hammaddeye dönüştürüyor.
