EKONOMİ/İZMİR
2026/27 sezonunda sofralık zeytin ve zeytinyağı üretiminde yüksek rekolte bekleyen Türkiye, yeni sezona küresel pazarlardaki fiyat baskısı ve artan rekabetin gölgesinde giriyor. Dünya genelinde önemli üretici ülkelerde de yüksek rekolte beklentisi, Türk zeytin ve zeytinyağı sektörünün ihracat olanaklarını daraltırken, yılın ilk dokuz ayında ihracat yüzde 28 düşüşle 273 milyon dolara geriledi.
Yüksek üretim potansiyelinin ihracat gelirine dönüştürülmesinin giderek zorlaştığına dikkat çeken Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı M. Emre Uygun, artan maliyetler, finansmana erişim sorunları ve dış pazarlardaki ticari engeller nedeniyle yeni sezon için ihracat hedefi belirlemekte zorlandıklarını ifade etti.
9 aylık ihracat yüzde 28 geriledi
Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı ihracatı, 2026 yılının ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28 azalarak 381 milyon dolardan 273 milyon dolara geriledi. Geçen yılın ilk dokuz ayında 121 bin ton olan ihracat miktarı, 2026’nın aynı döneminde 87 bin ton seviyesinde gerçekleşti. Alt ürün grupları incelendiğinde, siyah zeytin ihracatı miktar bazında yüzde 14 azalarak 48,1 bin tona, değer bazında ise yüzde 9 düşüşle 127 milyon dolara indi. Yeşil zeytin ihracatı yüzde 19 azalışla 14,4 bin tona, ihracat geliri de yüzde 11 düşüşle 41,3 milyon dolara geriledi. Küresel fiyat hareketleri ve geçmiş dönemlerde uygulanan ihracat kısıtlamalarından etkilenen zeytinyağında ise ihracat miktarı yüzde 53 azalarak 15,7 bin tona, ihracat geliri yüzde 48 düşüşle 82,1 milyon dolara düştü. Prina yağı ihracatı da miktar ve değer bazında yüzde 40 gerileyerek 8,6 bin ton ve 22,8 milyon dolar olarak kaydedildi.
AB’den 60 bin ton kota, ABD’de ek verginin kaldırılması talebi
ABD ve Avrupa Birliği pazarlarında karşılaşılan gümrük vergileri ve kota uygulamalarının Türk zeytin ve zeytinyağı ihracatının büyümesini sınırladığını belirten Uygun, sektörün rekabet gücünü artıracak düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. ABD pazarında Türk ürünlerine uygulanan yüzde 12,5 oranındaki ilave gümrük vergisinin kaldırılması gerektiğini ifade eden Uygun, Avrupa Birliği’nde ise mevcut 100 tonluk zeytinyağı kotasının en az 60 bin tona çıkarılmasını talep ettiklerini belirtti.
Birleşik Krallık ile yürütülen serbest ticaret anlaşması görüşmelerine de değinen Uygun, “Zeytin ve zeytinyağımızın Birleşik Krallık pazarına sıfır gümrük vergisiyle girişinin sağlanmasını bekliyoruz. Yeni sezonda yüksek rekolteyi ihracat artışına dönüştürmek için pazara erişim olanaklarımızı geliştirmeli, katma değerli ve ambalajlı ürün ihracatımızı artırmalıyız” diyerek sözlerini noktaladı.
