ESRA ÖZARFAT - ERHAN BEDİR / BURSA
Yapı Denetim Kuruluşları Birliği (YDKB) Bursa Şube Başkanı Esra İnhanlı, Ekonomi Gazetesi Bölgeler Koordinatörü Ömer Faruk Çiftçi’yi ziyaret ederek, 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanan periyodik yapı denetimi uygulaması hakkında bilgi verdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan düzenleme, yapı kullanma izni (iskân) alarak Bina Kimlik Sertifikası (BKS) asılan binaların beş yılda bir zorunlu gözlemsel denetimden geçirilmesini öngörüyor. Düzenleme kapsamında 23 Haziran 2021 tarihinden sonra yapı kullanma izni alan ve yapı denetim kimlik tabelası takılan binalar, beş yıllık süreyi doldurmalarının ardından denetlenecek. Bursa’da uygulama kapsamına girecek yaklaşık 5 bin bina bulunuyor. Yeni sistemin binaların deprem dayanıklılığını ölçmeye yönelik olmadığını vurgulayan İnhanlı, asıl amacın yapı denetim süreci tamamlandıktan sonra kullanıcıların gerçekleştirdiği müdahaleler nedeniyle ortaya çıkabilecek güvenlik risklerini tespit etmek olduğunu söyledi.
“14 kriter üzerinden kontrol”
Yeni uygulamada binalar 14 ayrı kriter üzerinden incelenecek. Kaçak kat ve çatı ilaveleri, bodrum ve zemin katlardaki kolon ve perde betonlara müdahaleler, tesisat geçirmek amacıyla taşıyıcı sistem elemanlarının delinmesi ve dış cephelere sonradan yapılan ilaveler denetim kapsamına alınacak. Sığınakların amacı dışında kullanılması, otopark alanlarının bölünerek farklı amaçlara tahsis edilmesi, yangın merdivenleri, asansörler, engelli rampaları ve yangın güvenlik sistemlerinin işlerliği de kontrol edilecek. Ayrıca binalarda gözle görülebilen oturma, çatlama ve kayma gibi yapısal belirtiler raporlanacak. Denetimlerin karot alma, röntgen veya laboratuvar testi gibi teknik incelemeleri kapsamayacağını belirten İnhanlı, tespitlerin fotoğraf ve gerektiğinde video kayıtlarıyla belgeleneceğini ifade etti.
“Denetimde çapraz görevlendirme”
Denetim kuruluşları, Bakanlık sistemi üzerinden otomatik olarak görevlendirilecek. Kuruluşların daha önce denetimini üstlendikleri binaları yeniden incelemesine izin verilmeyecek. Böylece denetimlerin farklı kuruluşlar tarafından yapılması sağlanacak. Sürecin önemli başlıklarından birinin binalara erişim olacağını belirten İnhanlı, kat maliklerine ve apartman yönetimlerine ulaşılması, randevuların oluşturulması ve ortak alanların incelenmesi gerektiğine dikkat çekti. Binalara erişim sağlanamaması durumunda kolluk kuvveti desteğiyle giriş yapılmasına yönelik yetkilerin de düzenlemede yer aldığını kaydetti. Denetim sonunda hazırlanacak raporlar ilgili idarelere iletilecek, tespit edilen aykırılıklar ise 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde değerlendirilecek.
“Yol ve mesai ücreti eşitsizliği”
Yapı denetim kuruluşlarının çözüm bekleyen sorunlarından birinin de şehir dışındaki işlerde yol ve mesai ücretlerinin karşılanmaması olduğunu belirten İnhanlı, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşları ile yapı laboratuvarları arasında ücretlendirme farklılığı bulunduğunu söyledi. Laboratuvar kuruluşlarının belirli mesafelerin üzerindeki işler için ilave yol ve mesai ücreti talep edebildiğini, yapı denetim kuruluşlarının ise aynı haktan yararlanamadığını ifade eden İnhanlı, “Laboratuvar kuruluşlarına tanınan yol ve mesai ücreti hakkının yapı denetim kuruluşlarına da verilmesini istiyoruz. Aynı kanun kapsamında faaliyet gösteren iki kuruluş arasında bu yönde bir farklılık olmamalı. Bakanlığa yıllardır anlatıyoruz ancak henüz bir sonuç alamadık. Bu konuda sektörün sesinin duyurulmasını istiyoruz” dedi. Yeni periyodik denetim uygulamasının yapı güvenliği açısından önemli olduğunu belirten İnhanlı, sistemin sağlıklı işlemesi için yapı denetim kuruluşlarının artacak iş yükü, personel ihtiyacı ve hizmet bedellerinin de gerçekçi biçimde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.