VEYSEL AĞDAR
Türkiye’nin sarımsak üretim merkezi Taşköprü’de soğuk hava tesisi kurulacak. Dünya Bankası’nın da finansman destekçisi olduğu depolama tesisi için proje çalışmaları yürütülüyor. Taşköprü Sarımsak Üreticileri Birliği Başkanı Fuat Çelik, Taşköprü Belediyesi ile birlikte soğuk hava deposu kurmak için proje geliştirdiklerini söyleyerek, “Taşköprü Belediyesi ile birlikte hazırladığımız proje bedeli 100 milyon lira olan soğuk hava deposu projemiz onay aşamasında. Dünya Bankası'nın yüzde 80, belediyemizin ise yüzde 20 oranında destek vermesi planlanan projeyle 2 bin ton sarımsağı 12 ay boyunca depolayabileceğiz. Böylece üretici hasat döneminde ürünü düşük fiyata satmak zorunda kalmayacak" dedi. Sarımsakta Türkiye üretiminin yüzde 25’ini karşılayan Taşköprü’nün modern soğuk hava tesisine ihtiyacı olduğunu kaydeden Fuat Çelik, “Ürünümüz böylelikle 12 ay boyunca en sağlıklı haliyle pazara sunulabilecek” dedi.
Sarımsakta üretim arttı, toptan fiyat geriledi
Türkiye'nin en önemli sarımsak üretim merkezleri Kastamonu Taşköprü, Gaziantep ve Maraş’ta hasat tamamlandı. Hem Kastamonu'nun Taşköprü hem de Gaziantep'in Araban ilçesindeki üreticiler bu sezon yüksek verime rağmen düşük fiyatlar nedeniyle umduğunu bulamadıklarını maliyetleri karşılayamadıklarını söylüyor. Üretim geçen yıla göre yüzde 25-40 daha fazla. Ayrıca ithal ürünlerin de piyasada bulunması fiyatları etkiliyor. Geçen yıl Taşköprü sarımsağını 120-150 liradan satan üretici bu sezon 100-120 liraya alıcı bulmakta zorlanırken, Araban'da geçen yıl yaklaşık 60 liraya satılan sarımsak bu yıl 30-40 liraya kadar gerilediği belirtildi.
Bu yıl yaklaşık 30 bin ton sarımsak rekoltesi beklediklerini belirten Taşköprü Sarımsak Üreticileri Birliği Başkanı Fuat Çelik, Taşköprü’de üretimin geçen yıla göre yüzde 25-30 arttığını söyledi. Verimin yüksek olmasına rağmen üreticinin beklediği fiyatı bulamadığını ifade eden Çelik, fiyatların iki-üç yıl öncesinin bile altında kaldığını üreticinin masrafını karşılamadığını, Maraş, Antep ve benzeri bölgelerde üretilen sarımsakların piyasaya erken girmesinin Taşköprü sarımsağının fiyatını baskıladığını kaydetti. Üreticinin bir an önce satayım düşüncesiyle hareket ettiğini belirten Çelik, fiyat istikrarının sağlanabilmesi için en önemli yatırımın soğuk hava deposu olduğunu vurguladı.
"İspanya’yı örnek almalıyız"
Bir dönüm sarımsak tarlasının üreticiye yaklaşık 50 bin liraya mal olduğunu belirten Çelik, "Bir dönümden ortalama 700-800 kilogram ürün alınıyor. Ancak tohum, dikim, çapalama, ilaçlama ve hasat tamamen el işçiliğiyle yapıldığı için maliyet oldukça yüksek. İşçi yevmiyesi geçen yıl yaklaşık bin lirayken bu yıl bin 500 liraya çıktı. Mazot litresi 40 liradan 80 lira seviyesine ulaştı. Gübre ve diğer girdilerde de ciddi artış var" ifadelerini kullandı. İspanya örneğini de veren Çelik, küçük bir bölgede 130 bin ton sarımsak üretilebildiğini, Türkiye'de ise üretim ve ihracat potansiyelinin henüz tam değerlendirilemediğini belirterek, Taşköprü sarımsağının uluslararası pazarlarda daha güçlü şekilde tanıtılması gerektiğini sözlerine ekledi.
Gübre, ilaç, sulama ve işçilik maliyetlerinin hızla yükseldiğini belirten Araban'da üreticilik ve tüccarlık yapan Hamit Sarı, birçok üreticinin ürününü hâlâ satamadığını belirterek, alıcı bulunmaması nedeniyle sarımsakların depolarda beklediğini söyledi. Geçen yıl ürünün 60-65 lira seviyelerinde satıldığını ve pazarlama sorunu yaşanmadığını hatırlatan ve bu yıl ise fiyatların maliyetin çok altında kaldığını belirten Sarı, "Bir kilogram sarımsağın maliyeti yaklaşık 60 lira. Gübre, ilaç, sulama ve işçilik derken çiftçi büyük masraf yaptı. Ama bugün tarlada fiyat 30-40 lira. Araban'da birçok çiftçinin ürünü hâlâ depoda bekliyor" dedi.
Bu sezon dönüm başına verim, 1,5 tonun üzerinde
"Kendi tarlamda geçen yıl dönümden yaklaşık 1 ton ürün aldım, bu yıl 1,5 ton aldım. Dönümden 1 ton 650 kilogram alan üreticiler de var. Ama fiyat bu kadar düşük olunca verimin hiçbir anlamı kalmıyor. Keşke daha az ürün alsaydık da kilogramı 70-80 liraya satabilseydik" diyen Hamit Sarı, fiyatlardaki düşüşün aşırı üretimden kaynaklanmadığını da belirterek, bazı bölgelerde yağış nedeniyle sarımsağın yeterince gelişmediğini ve genel anlamda kalitenin düştüğünü ifade etti.
