İREM CEYLİN DEMİRCAN/İZMİR
Bu yıl 500 bin tona ulaşması beklenen zeytinyağı üretimi, Türkiye’nin küresel pazardaki konumunu güçlendirmesi için önemli bir fırsat yaratırken, sektör temsilcileri İspanya ve Tunus başta olmak üzere üretici ülkelerdeki düşük fiyatların ihracat rekabetini zorlaştırdığına dikkat çekti. İhracatta sürekliliğin sağlanması gerektiğini belirten sektör temsilcileri, ihracatçıya kur desteği ve üreticiye verimliliği esas alan kilogram başına prim desteği verilmesini talep ederek, “Bu fırsatı kaçırmayalım” çağrısı yaptı.
Üretimde bu yıl 500-600 bin ton seviyelerinin konuşulduğunu belirten Ege Bölgesi Sanayi Odası Meclis Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu, “Türkiye’de gıda ihracatında şimdiye kadar yaşamadığımız bir dönemden geçiyoruz. Zeytinyağında bu yıl çok yüksek bir rekolte bekleniyor. Ancak mevcut koşullarda 500 bin tonluk üretimin tamamını ihraç etmemiz çok zor. Biraz destekle bu işi halledebiliriz. Dünyada İspanya’dan sonra ikinci büyük üreticiyiz. İspanya yaklaşık 1,5 milyon ton üretimle dünya fiyatlarında belirleyici oluyor ve onların fiyatlarına şu anda yaklaşamıyoruz. Geçen yıl da İspanya ve Tunus’un fiyatlarını düşük tutması nedeniyle ihracatta istediğimiz seviyeye gelemedik. Bu yıl Tunus hala düşük fiyatla piyasada ve bizim yerimize müşteri alıyor. İhracatta devamlılık çok önemli. İki sene önce çok iyi bir mahsul yılında ihracat rekoru kırdık ancak geçen yıl yaşanan kayıplar gösterdi ki pazarda sürekliliği sağlamamız gerekiyor” dedi.
Türkiye’deki yüksek maliyetlerin de rekabet gücünü sınırladığını ifade eden Kalpaklıoğlu, “İşçilik ve diğer üretim girdilerimiz yüksek. İspanya ve diğer üretici ülkelerde işleme maliyetleri bize göre daha düşük. Üreticilerimiz bu maliyetlerle çok zor durumda. Bu nedenle devletin üreticiye destek vermesi gerekiyor. Geçmişte zeytinyağına özel prim desteği vardı, ancak daha sonra genel destekleme sistemine dahil edildi. Üreticiye kilogram başına, verimliliği de dikkate alan bir prim desteği verilmesi önemli. İhracatçı tarafında da kur desteğine ihtiyaç var. İhracat yapabilecek kapasitemiz mevcut ancak bu fiyatlarla yabancı üreticilerle mücadele edemiyoruz” diye konuştu.
“1 milyar dolarlık ihracat fırsatı kaçırılmamalı”
Sektörün önündeki fırsatın doğru desteklerle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Kalpaklıoğlu, “Bu fırsatı kaçırmamamız gerekiyor. Desteklenirsek zeytinyağı ihracatında 1 milyar dolar seviyesine çıkabiliriz. Bunun için hem üreticinin maliyetlerini rahatlatacak hem de ihracatçının uluslararası pazarda rekabet etmesini sağlayacak mekanizmalara ihtiyaç var. İhracat pazarlarını geliştirmek için çalışmalarımızı da sürdürüyoruz. Bugüne kadar 10-15 yurtdışı alım heyeti gerçekleştirdik. Şimdi elimizde yüksek rekolteyle önemli bir fırsat var. Bu ürünü değerlendirmemiz ve ihracatta sürekliliği sağlamamız gerekiyor” dedi.
Uygun: Maliyet ve finansman ihracatçıyı zorluyor
Rekoltenin iyi gittiğini ve henüz resmi sonuçlar açıklanmasa da çalışmaların tamamlandığını belirten Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Emre Uygun, “İhracatçılarımızın kapasitesi yeterli. Ancak maliyet ve finansman koşulları, bu kapasiteyi kullanmamıza müsaade edecek gibi gözükmüyor. İhracat yapabilmek için en önemli iki konu maliyet rekabetçiliği ve finansman. Biz şu an yabancı üreticilerle bu iki alanda rekabet edebilecek durumda değiliz. İspanya ve diğer üretici ülkelerde bu yıl rekoltelerin iyi olması rekabeti daha da zorlaştıracak. Üretici ve ihracatçı için zor bir sene olmasının sebebi bu” diye konuştu.
