İREM CEYLİN DEMİRCAN/İZMİR
İzmir Ticaret Borsası (İTB) meclis toplantısında konuşan Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bülent Uçak, tekstil ve pamuk sektöründe yaşanan daralmaya dikkat çekerek, “Pamuk üreticisinin mutlu olmasını beklemek artık imkânsız hale geldi” dedi. Uçak, 2025-26 sezonu tahminlerine göre pamuk ekim alanlarının yüzde 18 azaldığını, üretimin ise yüzde 15 gerilediğini açıkladı.
Pamukta yaşanan düşüşün hem üretici hem de tekstil sanayisi açısından kritik bir döneme işaret ettiğini vurgulayan Uçak, iklim koşullarının ve artan maliyetlerin sektörü olumsuz etkilediğini söyledi.
“Pamuk fiyatları girdi maliyetlerinin gerisinde kaldı”
Uçak, pamuk fiyatlarının uzun süredir üretici maliyetlerini karşılamadığını belirterek, “2022’nin Ekim ayından bu yana dolar kuru yüzde 125, tarımsal girdi fiyatları yüzde 131, TÜFE yüzde 211 artarken, pamuk fiyatları sadece yüzde 68 yükseldi.” dedi.
1998-2000 dönemi ile bugünkü fiyat paritelerini karşılaştıran Uçak, pamukla alınabilen ürün miktarındaki dramatik düşüşe dikkat çekti:
“Bir kilo pamukla eskiden 1,5 kilo kuru incir alınabilirken bugün ancak 300 gram alınabiliyor. Aynı şekilde 1,7 kilo kuru üzüm 570 grama, 1 kilo zeytinyağı 0,33 litreye düştü.”
Tekstil ihracatında ve istihdamda kayıp büyüyor
Uçak, tekstil ve konfeksiyon sanayisinin Türkiye ekonomisinin üretim ve istihdam ayağında önemli bir yer tuttuğunu ancak son üç yılda ciddi bir kan kaybı yaşandığını vurguladı.
“2022’de 33,2 milyar dolar olan tekstil ve konfeksiyon ihracatı 2024’te 29,6 milyar dolara geriledi. 2025’in ilk sekiz ayında ise 18,6 milyar dolarda kaldı. Aynı dönemde sektördeki istihdam 1 milyon 260 binden 975 bine düştü.” diye konuştu.
Artan maliyetlerin ve finansmana erişimdeki zorlukların üretimi zayıflattığını ifade eden Uçak, “Asgari ücretteki artışlar iş gücü maliyetini yükseltti, krediye erişim güçleşti. Birim üretim maliyetleri artarken satış fiyatlarına bu artış tam yansıtılamadı. Türkiye, Asya’daki rakiplerine karşı fiyat avantajını kaybetti” dedi.
“289 tekstil şirketi konkordato ilan etti”
Sektörün zor durumunun somut göstergesi olarak konkordato sayısına dikkat çeken Uçak, yalnızca bu yıl içinde 289 tekstil firmasının konkordato ilan ettiğini söyledi. “Biz kaybederken Mısır kazandı” diyen Uçak, Mısır-Türk İş Konseyi verilerine göre Mısır’da faaliyet gösteren Türk tekstil firmalarının sayısının 200’e ulaştığını aktardı.
“Pamuk tarımında yeniden tasarım şart”
İklim değişikliğinin ve kuraklığın etkilerini vurgulayan Uçak, sürdürülebilir pamuk üretimi için yapısal adımların gecikmemesi gerektiğini belirtti.
“Pamuk ekim alanlarındaki azalma sürpriz değil. Hasat döneminde yaşanan kuvvetli yağışlar rekolteyi olumsuz etkiledi. Önümüzdeki günlerde sahada yeni bir çalışma yaparak sonuçları güncelleyeceğiz.” dedi.
