Yaklaşık on yıl aradan sonra bir ABD başkanının Pekin’e yapacağı ilk ziyaret olmaya hazırlanan Donald Trump–Xi Jinping görüşmesi, yalnızca diplomatik açıdan değil küresel piyasalar açısından da yılın en kritik zirvelerinden biri olarak görülüyor. 14-15 Mayıs tarihlerinde gerçekleşecek görüşmelerin merkezinde ticaret savaşları, İran kaynaklı enerji riski, Tayvan gerilimi, yarı iletkenler, yapay zekâ ve kritik mineraller yer alıyor.
Analistler büyük çaplı bir anlaşma beklemese de, geçen yıl kurulan ticaret ateşkesinin uzatılması ve tarafların tansiyonu düşüren mesajlar vermesi bile piyasalarda rahatlama yaratabilir. Özellikle petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareket, Asya hisseleri ve döngüsel sektörlerde yeni bir toparlanma dalgası oluşturabilir.
ABD ticari güvenceler istiyor
ABD tarafı zirvede Çin’den daha fazla enerji, tarım ürünü ve özellikle soya fasulyesi alımı konusunda güvence arıyor. Boeing’in uzun süredir müzakere ettiği ve 500 adet 737 MAX uçağını kapsayabileceği belirtilen anlaşma da gündemin en önemli başlıklarından biri olacak. Çin ise gelişmiş yarı iletkenlere yönelik ABD kısıtlamalarının gevşetilmesini isterken, Washington nadir toprak elementleri üzerindeki Çin kontrollerinin hafifletilmesini talep ediyor.
İran savaşı durumu karmaşık yapıyor
Zirveyi karmaşık hale getiren en önemli unsur ise İran savaşı. Hürmüz Boğazı çevresindeki riskler petrol fiyatlarını yeniden küresel enflasyon tartışmalarının merkezine taşırken, ABD Çin’in Tahran üzerindeki etkisini kullanmasını istiyor.
Yapıcı mesaj petrol fiyatlarını geri çekebilir
Toplantıdan çıkabilecek yapıcı mesajlar, petrol fiyatlarındaki savaş primini azaltarak riskli varlıklara destek verebilirken; sertleşen bir ton, enerji şokunun küresel tedarik zinciri krizine dönüşebileceği endişelerini artırabilir.
Gündem dosyası kabarık!
■ İran ve Hürmüz Boğazı: Zirvenin en acil başlığı enerji güvenliği olacak. ABD, Çin’in İran üzerindeki ekonomik etkisini kullanmasını isterken, Pekin enerji akışlarının kesintiye uğramamasını savunuyor. Taraflardan gelecek “istikrar” mesajları bile petrol fiyatlarını aşağı çekebilir.
■ Ticaret ateşkesi: Piyasalar yeni bir anlaşmadan çok mevcut gerilimin büyümemesine odaklandı. Ticaret ateşkesinin uzatılması veya ek müzakere mesajları bile küresel risk iştahını destekleyebilir.
■ Nadir toprak elementleri ve çip savaşı: Çin nadir toprak elementlerinde, ABD ise gelişmiş yarı iletken teknolojilerinde baskın konumda. Tarafların bu alandaki gerilimi azaltması; otomotiv, havacılık, robotik ve yapay zekâ sektörleri için kritik önem taşıyor.
■ Yapay zekâ ve ulusal güvenlik: Yapay zekâ artık yalnızca bir teknoloji yatırımı değil aynı zamanda stratejik güvenlik meselesi. İhracat kontrolleri ve çip erişimine ilişkin mesajlar, küresel AI hisselerinde sert fiyatlamalara neden olabilir.
■ Tayvan başlığı: Pekin’in “en büyük risk noktası” olarak tanımladığı Tayvan konusunda yumuşayan bir ton, çip piyasaları için olumlu algılanabilir. Sert açıklamalar ise teknoloji hisselerinde baskı yaratabilir.
Piyasalar ne bekliyor?
Saxo Bank, zirvenin sonuçlarının piyasalarda olası etkilerini değerlendiren senaryoları şöyle özetliyor:
1 Temel senaryo: Yapıcı ama sınırlı ilerleme
Piyasalarda en güçlü beklenti bu yönde. Tarafların büyük çatışmadan kaçınması ve enerji-ticaret kanallarının açık tutulması halinde:
■ Petrol fiyatları gevşeyebilir
■ Asya hisseleri yükselişe geçebilir
■ Dolar zayıflayabilir
■ Altın yatay seyredebilir
■ Yarı iletken ve yapay zekâ hisseleri destek bulabilir
2 Pozitif senaryo: Risk primi düşüyor
Çin’in İran konusunda perde arkasında tansiyonu düşürmeye yardımcı olması ve yeni ticaret gerilimlerinden kaçınılması halinde:
■ Petrol sert düşebilir
■ Havayolu ve seyahat hisseleri yükselebilir
■ Enflasyon beklentileri gerileyebilir
■ Tahvil faizleri düşebilir
■ Çin ve Hong Kong piyasalarında güçlü rahatlama rallisi görülebilir
3 Negatif senaryo: Yeni ayrışma dönemi
İran, Tayvan ve teknoloji başlıklarında tarafların sertleşmesi halinde:
■ Petrol fiyatları yüksek kalabilir
■ Dolar ve altın güç kazanabilir
■ Asya piyasaları baskı altında kalabilir
■ Çip hisselerinde satış görülebilir
■ Enerji ve savunma hisseleri öne çıkabilir
Çin yuanı 3 yılın zirvesinde
Trump-Xi görüşmesi öncesinde Çin yuanı dolar karşısında son üç yılın en güçlü seviyesine ulaştı. Çin Merkez Bankası’nın günlük referans kuru 6,8467 seviyesinde belirlemesi, Mart 2023’ten bu yana en güçlü fixing olarak kaydedildi. Barclays Gelişen Piyasalar Stratejisi Başkanı Mitul Kotecha, Çin’in önemli diplomatik görüşmeler öncesinde para birimini genellikle istikrarlı ya da hafif güçlü tutmayı tercih ettiğini söyledi. Goldman Sachs analistleri yuanın halen yaklaşık yüzde 20 düşük değerli olduğunu ve uzun vadede değer kazanmaya devam edebileceğini öngörüyor. Çin’in dış ticaret fazlasındaki büyüme, ihracat rekabet gücü ve üretici fiyatlarındaki toparlanma da para birimini destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor.
