ABD’de ticaretle uğraşırken 2023 yılında Emine Erdoğan’ın himayesinde kurulan Sıfır Atık Vakfı Başkanlığı’nı üstlenen, bu yıl Antalya’da gerçekleşecek “COP31 İklim Değişikliği Zirvesi”nin “Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu” olan Samed Ağırbaş, Vakıf merkezindeki “israfsız iftar sofrası”nda önce konuya temel yaklaşımlarını paylaştı:
- Biz yasaklara karşıyız. Yasaklamak da bir seçenek ama biz tercih etmiyoruz. Biz halkın gücünü arkamıza almaktan yanayız. Yasaklarla çözüme ulaşmak zor. Köylere kadar gidip “Sıfır Atık”ı anlatıyoruz. Ayrıca, 81 ilimizde “COP31 Çalıştayları” yapacağız.
“30 Mart Sıfır Atık Günü”ne değindi:
- 30 Mart, Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı sayın Emine Erdoğan’ın liderliğinde 105 ülke desteğiyle 14 Aralık 2022’de “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmişti.
Vakfın çalışmalarını siyaset üstü bir yaklaşımla sürdürdüklerinin altını çizdi:
- Haziran ayının ilk haftasında düzenlenecek “Sıfır Atık Forumu” kapsamında “İstanbul Deklarasyonu”nu 150 ülkenin imzasıyla ilan edeceğiz. “İstanbul Sıfır Atık Haftası”nı da BM’nin takvimine ekleyeceğiz. Hedefimiz İstanbul’u “sıfır atığın merkezi” yapmak.
Sıfır Atık Vakfı’nın Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile imzaladığı işbirliği anlaşması üzerinde durdu:
- Bu kapsamda “Uluslararası Sıfır Atık Merkezi” kurduk. BM Çevre Programı (UNEP) bize globaldeki verileri sağlarken, TÜİK şehirlerden alınacak verileri harmanlayacak. Derin bir data havuzu oluşturuyoruz. Projelerimizi bilimsel metodoloji çerçevesinde yürütüyoruz.
Diyanet İşleri Başkanlığı ile kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini bildirdi:
- “Sıfır atık” yaklaşımının tüm inanç sistemlerinde ortak değer olduğunu vurgulayacak şekilde çalışmalarımızı güçlendiriyoruz. “İslam’da Sıfır Atık” ve “Anadolu’da Sıfır Atık” başlıklı yayınlarla ilgili çalışmamız tamamlanma aşamasına geldi.
“COP31” kapsamında “İstanbul İttifakı” girişimini başlatacaklarını vurguladı:
- “Sıfır atık” ve çevre alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarının ortak bir platform altında koordinasyonunu sağlayacağız. Gıda israfı odaklı kapsamlı bir vizyon belgesi hazırladık. Yakında kamuoyu ile paylaşacağız.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesinde dünyada ilk olacak “Sıfır Atık Enstitüsü” kurmak üzere çalışmalar yaptıklarını kaydetti:
- “Sıfır atık” yüksek lisans ve doktora programları bu enstitüde devreye girecek. Enstitü binası temelini 30 Mart 2026’da atacağız. Bina, “sıfır atık” yaklaşımına uygun inşa edilecek. Buradan yetişecek gençlerin dünyada “çevre ve sıfır atık öncüsü” olmasını hedefliyoruz.
Samed Ağırbaş, 9-20 Kasım 2026’da Antalya’da gerçekleşecek “COP31”de iklim değişikliği, yoksulluk, açlık ve su krizi gibi temel meselelerin küresel gündeme taşınacağını irdeledi:
- Gıda israfı, özel bir başlık olarak ele alınacak. İklim değişikliğine bağlı olarak 132 milyon insanın daha yoksullaşma riski var. Açlık ve susuzluk nedeniyle her yıl yaklaşık 8 milyon insanın hayatını kaybettiği gerçeğini yaşıyoruz.
İsrafın azaltılmasının zorunlu hale geldiğine vurgu yaptı:
- İsrafın yüzde 70’i büyükşehirlerde gerçekleşiyor. Bu konuya özel olarak odaklanıp gıda israfı konusunda bir kampanya başlatacağız. Ayrıca, ciddi bir su krizi var. Dünyada bir yandan yapay zekanın harcadığı su tartışılıyor, diğer yandan bir bardak suya muhtaç insanlar var.
Bu yıl ilk kez düzenlenecek “İstanbul Sıfır Atık Haftası”na döndü:
- 1-7 Haziran 2026’da düzenlenecek “İstanbul Sıfır Atık Haftası” kapsamındaki etkinlikler Atatürk Havalimanı’nda gerçekleşecek. Hafta kapsamında “Sıfır Atık Festivali” düzenlenecek. 500 bin gencin katılmasını bekliyoruz.
Samed Ağırbaş’a Vakfın çalışmaları için gerekli finansmanı nereden sağladığını sordum, şu yanıtı verdi:
- Öncelikle kamudan hiç para almıyoruz. Bağış alıyoruz, fonlardan faydalanıyoruz. Bağış alırken, gelir kaynağında sorun olduğu şüphesi duyduğumuz şirketlerden, kişilerden uzak duruyoruz.
Bun noktada “Girişim Sermayesi Fonu” çalışmalarını aktardı:
- Sıfır Atık Vakfı bünyesinde bir “Girişim Sermayesi Fonu” kurmayı planlıyoruz. Fonu “sıfır atık” projelerine kullandırmayı öngörüyoruz. Çevresel dönüşümün yalnızca bireysel çabalarla değil, çok paydaşlı ve kolektif bir anlayışla mümkün olacağını biliyoruz.
Prof. Aziz Akgül’ün öncülük ettiği Türkiye İsrafı Önleme Vakfı (TİSVA), israf konusunda farkındalık yaratmada önemli yol aldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde kurulan “Sıfır Atık Hareketi”, Birleşmiş Milletler’de konuyu küresel boyuta taşıdı, 30 Mart’ın “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmesini sağladı.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş’ın “COP31”de “yeşil zone” liderliğini yürütecek olması, kamuoyu desteği ve bilinirlik çıtasını daha da yukarı taşıyacak gibi görünüyor…
ABD’deki işlerim ve BM’deki çalışmalarım devam ediyor
SIFIR Atık Vakfı Başkanı, COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, “İsrafsız İftar Sofrası”nda sorularımız üzerine kişisel öyküsünü de paylaştı:
- 1994 yılında İstanbul’un Fatih ilçesinde doğdum. Kadırga Endüstri Meslek Lisesi sonrası mimarlık ve şehir plancılığı alanında lisans eğitimimi tamamladım.
- ABD’de Missisippi State Üniversitesi’nde işletme ve finans alanında yüksek lisans yaptım. Massachusetts Üniversitesi’nde doktora öğrenciliğim devam ediyor.
- İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı’nın Gönüllülük Programı Saha Koordinasyon Ekibi üyesi olarak görev yaptım.
- 2011 yılında “Liseli Girişimciler Kulübü”nün kurulmasına öncülük ettim. Proje, daha sonra Milli Eğitim Bakanlığı tarafından benimsendi, 3 bini aşkın girişimcilik kulübü kuruldu.
- 2014 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Gençlik Meclisi Başkanı seçildim. Aynı dönemde Türkiye Belediyeler Birliği Gençlik Meclisi ve Dünya İnsani Gençlik Zirvesi Çalışma Grubu başkanlıklarını da üstlendim.
- Birleşmiş Milletler, OECD ve Avrupa Birliği gibi birçok uluslararası organizasyonda iklim değişikliği, çevre, sıfır atık ve şehircilik konularında çalışmalar yürüttüm.
- BM İnsani Yerleşimleri Programı (UN-HABITAT) İcra Direktörünün Özel Danışmanı ve UN-HABITAT Doğu Avrupa ve Orta Asya Danışmanı olarak görev yaptım. BM’deki çalışmalarıma aktif olarak devam ediyorum.
Sıfır Atık Vakfı dışındaki işini sordum, anlattı:
- ABD’de ticari faaliyetlerim vardı. Devam ediyor. Zaten ailem ABD’de. Ben “Sıfır Atık Vakfı” için Türkiye’ye döndüm ama ABD’ye gidip-geliyorum. Vakıfta gönüllü çalışıyorum. Harcamalarımı cebimden yapıyorum.
‘Haftada 5 gram plastik yutuyoruz’ uyarısı yapıyor, TEMA Vakfı’nı seviyor
SIFIR Atık Vakfı Başkanı, COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, “İsrafsız İftar Sofrası”nda sıklıkla plastik uyarısı yaptı:
- Hepimiz farkında bile olmadan haftada 5 gram plastik yutuyoruz. Plastik kullanmaya karşıyız. Anne karnındaki bebekler bile daha doğmadan plastik etkisine maruz kalıyor.
Plastik konusunda şu noktanın altını çizdi:
- Plastik ürünler ve malzemeler hayatımızı kolaylaştırıyor. Plastik temelli ürünler, malzemeler daha uygun fiyatlı oluyor. Ancak, sağlığımızı tehdit ediyor.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı olarak toplumun her kesimiyle görüşmeye, işbirliği yönünde adım atmaya çalıştıklarını vurgularken o haftaki buluşmalarından birine değindi:
- TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç’ı vakfımızda misafir edeceğiz. Biz Sıfır Atık Vakfı olarak TEMA’yı seviyoruz.
Geri dönüşümle ekonomiye 256 milyar lira katkı sağlandı
SIFIR Atık Vakfı, Emine Erdoğan’ın “Sıfır Atık Hareketi”ni başlattığı 2017 yılından bu yana çevreye ve ekonomiye sağlanan katkıyı analiz eden bir çalışma yaptı. Ortaya çıkan veriler şöyle:
- 205 bin binada “sıfır atık yönetimi” hayata geçirildi.
- Geri kazanım oranı yüzde 13’ten yüzde 36.08’e yükseldi. Hedef,2035’te yüzde 60.
- 74.5 milyon ton atık geri dönüştürüldü. Bunun 32.5 milyon tonu kağıt-karton, 9.1 milyon tonu plastik, 3.1 milyon tonu cam, 6.4 milyon tonu metal, 23.4 milyon tonu organik ve diğer atıklardan oluştu.
- Geri dönüşümle ekonomiye 256 milyar liralık katkı sağlandı. Bu kaynak, 10 milyon hanenin yıllık elektrik faturasına, 10 şehir hastanesine veya 500’ü aşkın okulun inşasına eşdeğer.
- 1.71 trilyon litre su tasarrufu sağlandı. Bu, İstanbul’un 7 yıllık tüketimine denk geliyor.
- 54.6 milyar litre akaryakıt tasarrufu sağlandı. Bu, ülkemizdeki tüm araçların yıllık tüketimine eşdeğer.
- 227.3 milyar kWh enerji tasarrufu oldu. Bu, 40 milyon hanenin 1 yıllık elektrik ihtiyacına denk geliyor.
- 552.7 milyon ağacın kesilmesi önlendi.
- 150 milyon ton karbondioksit salımı önlendi. Bu da 30 milyon aracın yıllık salımı anlamına geliyor.
