Yanıltıcı beyandan dolayı yaptırımın yanında, beyanın düşük tutulması durumunda devlete, beyan edilen tutarı ödeyerek taşınmazı devralma yetkisi tanınabilir.
Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü verilerine göre bu yılın ilk 10 ayında yaklaşık 2,6 milyon adet gayrimenkul satışı gerçekleşti. Bunun yarısını konut satışları, kalan yarısını ise işyeri, arsa, tarla vb. taşınmazlar oluşturuyor. 10 aylık veriler şu ana kadarki en yüksek satış hacmine ulaşıldığını gösteriyor.
Bu yılın ilk 10 ayında yapılan 2,6 milyon adet satış işleminden alınan harç tutarı yaklaşık 120 milyar TL. Yani her satış işlemi başına ortalamada 46 bin TL tahsil edilmiş.
Biliyorsunuz, Harçlar Kanunu’na göre, satış için beyan edilen değer üzerinden alıcı ve satıcı ayrı ayrı olmak üzere yüzde 2 oranında harç tahsil ediliyor. Yani hem alıcı hem satıcı, ayrı ayrı gayrimenkul değerinin yüzde 2’si kadar harç ödemesi yapıyor.
Bu durumda satılan gayrimenkullerin ortalama değerinin 1,15 milyon TL olduğu, daha doğrusu böyle beyan edildiği sonucuna ulaşıyoruz. Pek de mantıklı bir sonuç değil.
Nitekim Sahibinden.com üzerindeki
- Konut satış ilanlarının yüzde 99’undan fazlası,
- İşyeri satış ilanlarının yüzde 95’inden fazlası,
- Arsa-tarla satış ilanlarının yüzde 80’inden fazlasında fiyat 1,1 milyon TL’nin üzerinde.
Ülkemizde yıllardan beri, düşük harç ödemek amacıyla tapu beyanında taşınmaz değerinin alıcı ve satıcı tarafından düşük tutulması gibi yaygın bir suistimal var. Bu adeta bir alışkanlığa dönüşmüş durumda. Gerçek değer üzerinden beyan yapmak isteyenlerin şaşkınlıkla karşılandığı bile görülüyor.
Mevzuatta ve pratikte bu alandaki suistimallere karşı yaptırımlar yetersiz kaldığı için şu anda TBMM’de olan torba kanun teklifinde görebildiğim kadarıyla bu alanda iki değişiklik yapılıyor.
Birincisi, tapu harcı uygulamasındaki tereddütleri gidermek amacıyla, satış bedelinin emlak vergisi değerinin altında beyan edilemeyeceği netleştiriliyor.
İkincisi, yanlış beyana uygulanan yüzde 25 vergi ziyaı cezası artırılıyor ve gerçek alım satım bedelinin beyan edilmesini sağlamak amacıyla bu cezanın bir kat olarak alınması planlanıyor.
Her iki değişikliği de doğru bulmakla birlikte, bunların sorunu çözmek için yeterli olacaklarından emin değilim. Daha sonuç odaklı ve caydırıcı bir çerçeve tasarlanabilir. Örneğin yanıltıcı beyandan dolayı yaptırımın yanında, beyanın düşük tutulması durumunda devlete, beyan edilen tutarı ödeyerek taşınmazı devralma yetkisi tanınabilir.
