ŞANLIURFA Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar, “tarihin sıfır noktası” olarak öne çıkan Göbeklitepe ve ardından Karahantepe’nin daha da dikkatleri çekmesiyle turizmi hareketlenen kentte çıtayı yukarı taşımak için önüne bazı hedefler koydu.
İlk aşamada, “ciğer-lahmacun-kebap üçgeni”ne sıkışmış Şanlıurfa’nın gastronomi açısından zenginliğini, mutfağının çeşitliliğini gün yüzüne çıkarıp UNESCO’da tescil edilmesini sağlamayı gündemine aldı. Ekibi dosya hazırlamak üzere harekete geçince Şanlıurfa’nın gastronomisiyle UNESCO’ya başvurduğunu, bazı eksikler nedeniyle tescili ilk aşamada alamadığını gördü.
Bir taraftan gastronomiyle ilgili yeniden başvuru dosyası üzerinde çalışma sürerken diğer taraftan önceki yönetim döneminde alınan “UNESCO Dünya Müzik Şehri” ünvanına odaklanıldı. Çünkü, Şanlıurfa’nın 80’i aşkın ülkeden 100’ü aşkın “Dünya Müzik Şehri” arasına girmiş olması tanıtım açısından önemli bir kozdu.
Şanlıurfa’nın müzik kültürü ve birikimiyle UNESCO’da tescillenmesine sevinirken, gastronomi tarafında orada şanslarının kalmadığı anlaşıldı. UNESCO’nun tescilleme konusunda kuralı vardı:
- Bir şehri iki ayrı listemize koyamıyoruz. Şanlıurfa, müzik listemize girdi. Ayrıca gastronomi listemize alamayız.
Şanlıurfa, bölgenin en çok turist çeken illeri Mardin ve Gaziantep’i geçmişti ama 1 milyon turist, Başkan Mehmet Kasım Gülpınar için yeterli değildi:
- Şanlıurfa’nın turizmdeki güçlü yanları arasında gastronomiyi de eklememiz lazım. Şanlıurfa’nın mutfağının “ciğer-lahmacun-kebap” üçgeninden ibaret olmadığını dünyaya anlatacak bir yol bulmak için çalışmalıyız.
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi’ndeki ekip, Başkan Mehmet Kasım Gülpınar’ın beklediği yolu “Uluslararası Gastronomi, Kültür, Sanat ve Turizm Enstitüsü”nde (IGCAT) buldu. Şanlıurfa’nın “2029 Dünya Gastronomi Bölgesi” (World Region of Gastronomy) unvanına aday gösterilmesini sağladı.
Şanlıurfa’nın IGCAT’daki adaylık süreci şöyle gelişti:
- Unutulmaya yüz tutmuş Urfa yemeklerini gün yüzüne çıkarmak, geleneksel tarifleri kayıt altına almak ve ata tohumlarını koruyarak yerel üreticiyi güçlendirmek adına başlatılan süreçte önce Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi ile IGCAT arasında ön görüşmeler gerçekleşti.
- Ardından, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, Harran Üniversitesi, Haliliye Belediyesi, Eyyübiye Belediyesi, Karaköprü Belediyesi, GAP İdaresi, Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası, Slow Food Türkiye Network ve Bureau Gastronomica’nın dahil olduğu komisyon kurdu.
- Hazırlanan başvuru dosyası, Barcelona’da düzenlenen IGCAT Danışma Kurulu toplantısında değerlendirildi. Şanlıurfa, Türkiye’den resmi aday ilan edilen ilk şehir oldu.
Şanlıurfa Büyükşehir Belediye’si, Başkan Mehmet Kasım Gülpınar ev sahipliğinde İstanbul’da düzenlediği bir buluşmayla “IGCAT 2029 Dünya Gastronomi Bölgesi” adaylığını dünyaya duyurdu.
Gülpınar, adaylığın yalnızca Şanlıurfa için değil, Türkiye adına da çok önemli olduğunu belirtti:
- Şanlıurfa, “IGCAT Dünya Gastronomi Bölgesi” adaylığı ile tarihi bir başarı elde etti. Bu, yalnızca bir adaylık değil, insanlığın ilk sofralarından bugüne uzanan kültürel mirasın dünya ile buluşmasıdır.
Göbeklitepe ve Karahantepe kazılarında ortaya çıkan bulguların ve bölgedeki mutfak kültürünün insanlık tarihinin en erken dönemlerine uzandığına işaret etti:
- Yiyecek kalıntıları, taş tezgahlar, öğütme ve ezme taşları ile ortak tüketim alanları, Şanlıurfa’nın gastronomi tarihinde eşsiz bir yere sahip olduğunu gösteriyor.
Bu süreci yalnızca bir unvan kazanma hedefiyle değil, daha geniş bir vizyonla ele aldıklarını kaydetti:
- Gastronomiyi yerel üretimi destekleyen, kültürel mirası koruyan ve gelecek nesillere aktaran bir kalkınma modeli olarak görüyoruz. Unutulmaya yüz tutmuş yemeklerimizi yeniden gün yüzüne çıkaracağız, geleneksel tariflerimizi kayıt altına alacağız.
Ata tohumlarını koruyacaklarını, yerel üreticileri güçlendirme programı uygulayacaklarını irdeledi:
- Türkiye’de her şey var. Ürün var, kültür var, hikaye var. Bu hikayeyi dünyaya anlatacak güçlü bir modele de ihtiyacımız var. Biz bu süreci, tam da bu ihtiyaca cevap verecek bir yolculuk olarak görüyoruz.
Ardından şu mesajı verdi:
- IGCAT, adaylığımızı resmi olarak ilan etti. Süreci tüm paydaşlarla birlikte titizlikle yürüteceğiz. Şanlıurfa’nın 2029 yılında bu unvanı kazanması için kararlılıkla çalışacağız.
Şanlıurfa’nın IGCAT tarafından “2029 Dünya Gastronomi Bölgesi” ilan edilmesine kesin gözüyle bakılıyor…
Bu kararın, Şanlıurfa’nın turizm destinasyonu gücünü biraz daha perçinlemesi bekleniyor…
Şanlıurfa, olağanüstü mirasını dünya ile paylaşmak için öne çıktı
IGCAT (International Institute of Gastronomy, Culture, Artsand Tourism) Başkanı Diane Dodd, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye’sinin İstanbul’da düzenlediği buluşmaya video mesajıyla katıldı:
- Şanlıurfa’yı eşsiz kılan enerjiyi, lezzetleri ve hikayeleri deneyimlemeyi çok istiyordum ama gelemedim. Bu adaylık, bir vizyonun takdiridir. Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar’ın liderliğinde Şanlıurfa olağanüstü mirasını dünyayla paylaşmak üzere öne çıktı.
Diane Dodd, Şanlıurfa dosyasını “muhteşem hikaye” olarak niteledi:
- Gastronomi bir trend değil, 12 bin yıllık yaşayan bir anlatının olduğu bir yer. Taş Tepeler’den alınan ilham, bu toprakların medeniyetin beşiklerinden biri olduğunu, yiyecek, kültür ve topluluğun zaten derinlemesine iç içe geçtiğini hatırlatıyor.
Dodd, “UNESCO Müzik Şehri” olarak Şanlıurfa’nın çok güçlü bir şeyi somutlaştırdığını vurguladı:
- Müzik ve gastronomi arasında ayrılmaz bağ var. Sıra Gecelerinde sadece geleneği değil, hem yerlilere hem de ziyaretçilere hitap eden canlı, nefes alan bir kültürel deneyimi görüyoruz. “Dünya Gastronomi Bölgesi Ödülü” tam olarak bunu temsil ediyor.
Bunun sadece bir unvan değil, yolculuk olduğunun altını çizdi:
- Bölgelerin yerel ekonomilerini güçlendirmelerine, üreticileri desteklemelerine, biyoçeşitliliği korumalarına ve yemek kültürleriyle gurur duymalarına yardımcı olan bir yolculuk. Uluslararası görünürlük yaratıyor.
Yerel kimliği ve direnci güçlendirdiğini kaydetti:
- Şanlıurfa için Türkiye’den aday gösterilen ilk şehir olmak zaten tarihi bir adım. Güveni gösteriyor, hırsı gösteriyor. Dünyaya net bir mesaj gönderiyor: Bu şehir, kültürü, mirası ve insanlarıyla liderlik etmeye hazır.
Adaylığın önemini ayrıca şöyle ortaya koydu:
- Bu adaylık önemli, çünkü sadece tanınmakla ilgili değil, gelecekle ilgili. Genç nesillerin geleneklerinin değerini gördüğü bir gelecek. Yerel ürünlerin hak ettikleri takdiri kazandığı bir gelecek.
2010 yılında Barcelona’da kuruldu
ULUSLARARASI Gastronomi, Kültür, Sanat ve Turizm Enstitüsü (IGCAT), 2010 yılında Barcelona’da (İspanya) kuruldu. Kurucuları IGCAT’ı şöyle tanımladı:
- Sürdürülebilir ve dengeli turizm ile kalkınma stratejilerinin bir parçası olarak, bölgesel gıda, kültür, sanat ve doğal varlıkların korunması ve tanıtımına yönelik farkındalık oluşturmayı amaçlayan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş.
- IGCAT, gastronomi, kültür, sanat ve turizm alanlarında bölgesel paydaş konsorsiyumlarıyla çalışıyor. Uluslararası uzman ağından yararlanarak hükümetler arası kuruluşlarla işbirlikleri yürütüyor.
- IGCAT, “Dünya ve Avrupa Gastronomi Bölgesi Ödülleri” veriyor, bu platformların resmi sekreterliğini yürütüyor.
- Ayrıca, “Genç Şef Ödülleri”, “Dünya Gıda Hediye Yarışması”, “En İyi Yemek Web Siteleri Ödülleri” ve “Uluslararası Yemek Filmi Menü Ödülleri” gibi programlar geliştiriyor.
‘UNESCO Müzik Şehirleri’ Şanlıurfa’da toplanacak
ŞANLIURFA Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar, kentin şu özelliklerini sıraladı:
- Şanlıurfa, “En”lerin ve ilklerin şehridir.
- Tarih derseniz, bir tarih şehridir.
- Tarım derseniz, bir tarım şehridir.
- Müzik derseniz bir müzik şehridir.
- Gastronomi derseniz başlı başına bir lezzet şehridir.
Gülpınar, “UNESCO Müzik Şehirleri” toplantısının Portekiz’de gerçekleştiğini belirtti:
- 80’i aşkın ülkeden 100’ü aşkın şehrin temsilcilerinin katıldığı toplantıda 2026 buluşması ev sahipliği için talepte bulunduk. Toplantı Ekim 2026’da Şanlıurfa’da yapılacak.
Ardından ekledi:
- 2026 toplantısı için ABD ve Vietnam’ın da aralarında bulunduğu ülkelerle yarıştık. Bu yılki ev sahipliğini biz üstlendik. 2027 yılı toplantısı da Cansas’ta düzenlenecek.
