Sponsorluk harcamaları, işletmeler için hem sosyal sorumluluk hem de vergisel avantajlar açısından önem taşıyor. Ancak amatör ve profesyonel spor dallarına göre değişen indirim oranları, reklam harcamalarından ayrılan yönleri ve belgelendirme koşulları, şirketlerin sponsorluk faaliyetlerini planlarken dikkat etmesi gereken başlıca unsurlar arasında yer alıyor.
İşletmeler için ürettikleri malların, ifa ettikleri hizmetlerin kaliteli olması kadar pazarlanması da önem taşır. Bunun için reklam ve tanıtıma ihtiyaç bulunmaktadır. Tanıtım harcamalarının önemlilerinden biri sponsorluk harcamalarıdır. Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile doğrudan ilgisi kurulamayan ya da ilişkisi ölçülemeyen sponsorluk harcamaları sosyal yönü ile öne çıkmaktadır.
Reklam ve sponsorluk harcamaları vergileme bakımından birbiri ile karıştırılabilmektedir. İnsanlarımızın spora, özellikle futbola yakın ilgisi de göz önünde tutularak vergi kanunlarında sporla ilgili destekler sağlanmıştır.
Ülkemizde sporun desteklenmesi amacıyla gerçek ya da tüzel tarafından spor kulüplerine, spor federasyonlarına ve sporculara sponsorluk harcaması yapılmaktadır. Sponsorluk uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Buna göre gerçek ve tüzel kişiler; federasyonlara, gençlik ve spor kulüplerine veya sporculara, spor tesisleri ve faaliyetlerine ilişkin olarak anılan yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar dahilinde sponsor olabileceklerdir.
3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 17/6/1992 tarihli ve 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının sözü edilen kanunlar uyarınca tespit edilen amatör spor dalları için tamamı (%100’ü),
profesyonel spor dalları için %50’si gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde beyan edilen kazançtan indirilebilecektir.
Sponsorluk harcamalarında indirim uygulamasında hangi harcamaların sponsorluk harcaması kapsamında değerlendirilebileceği, sponsorluk yapılabilecek alanlar, sponsorluk sözleşmeleri ve sözleşmede yer alacak hususlar, sponsorluk ve reklam harcaması arasındaki farklar, ödeme ve belgelendirme, profesyonel-amatör spor dalları ayrımı, sponsorluk harcamalarında KDV uygulaması gibi konulardaki açıklamalarımız aşağıda yer almaktadır.
Sponsorluk kavramı ve sponsorluk alanları
Sponsorluk, sponsorluk yapılabilecek alanlarda gerçek veya tüzel kişilerce, dolaylı olarak ticari fayda sağlamak ya da sosyal sorumluluklarını yerine getirmek amacıyla iletişim olanakları karşılığında ayni ve/veya nakdi destekte bulunulmasını ifade etmektedir.
Ulusal veya uluslararası gençlik ve spor hizmet ve faaliyetlerini desteklemek amacıyla gerçek ve tüzel kişiler aşağıda belirtilen alanlarda sponsorluk yapabilmektedirler.
- Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün yıllık faaliyet programında yer alan ulusal veya uluslararası gençlik ve spor organizasyonları,
- Spor kulüpleri ile federasyonların yıllık programlarında bulunan eğitim ve altyapı faaliyetleri gibi sporun yaygınlaştırılması ve sporcuların desteklenmesine yönelik resmi sportif faaliyetleri,
- Kamu kurum ve kuruluşları ve yerel yönetimler ile gençlik ve spor kulüplerine ait gençlik ve spor tesislerinden Genel Müdürlükçe uygun görülenlerin yapımı, ikmali, onarımı ve bakımı,
- Federasyonların veya gençlik ve spor kulüplerinin hizmet ve faaliyetlerinin yürütülebilmesi için gerekli olan gençlik ve spor organizasyonları ile sportif araç, gereç ve malzemelerin temini,
- Ferdi lisanslı sporcuların, Genel Müdürlük veya federasyonlarca ferdi olarak katılmalarına izin verilen ulusal veya uluslararası organizasyonları,
- Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ile Paralimpik Komitesi’nin sportif faaliyetlerine ilişkin hizmetler.
Sponsorluk konusuna giren harcamalar
Sponsorluk harcamaları ticari kazancın elde edilmesi ile doğrudan ilişkili olmayan veya ilişkisi ölçülemeyen, sosyal amacı öne çıkan harcamalar olup reklam harcamalarından farklılık göstermektedir. Sponsor olan kurumun adının anılması koşuluyla,
- Resmi spor organizasyonları için yapılan saha, salon veya tesis kira bedelleri,
- Sporcuların iaşe, seyahat ve ikamet giderleri,
- Spor malzemesi bedeli,
- Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün uygun göreceği spor tesisleri için yapılan ayni ve nakdi harcamalar,
- Sporcuların transfer edilmesini sağlayacak bonservis bedelleri,
- Spor müsabakaları sonucuna göre sporculara veya spor adamlarına prim mahiyetinde ayni ve nakdi ödemeler gibi harcamalar sponsorluk harcaması olarak değerlendirilmektedir.
Reklam harcamaları
Spor sahalarına, sporcuların veya diğer ilgililerin spor giysilerinin ya da spor araç ve gereçlerinin üzerine yazılı veya elektronik sinyaller yardımıyla sanal olarak kurumun tanıtımının yapılmasını sağlayacak amblem, marka, isim ve benzeri işaretler konulması gibi doğrudan ticari fayda sağlayan ve kurumun tanıtımını amaçlayan harcamalar reklam harcaması olarak değerlendirilmektedir.
Sponsorluk faaliyetinin yanında reklam ve tanıtım amacını da içeren işlemler nedeniyle yapılan harcamaların, sözleşmede belirtilmek ve emsaline uygun olmak şartıyla, reklam ve sponsorluk harcamaları olarak ayrıştırılabilmesi mümkündür.
Sözleşme yapılması gereği
Sponsorluk alan ile sponsorlar arasında tarafların hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı sözleşme yapılması zorunludur. Sponsorlarla sözleşme yapmaya sponsorluk hizmetini alan kişi, kurum veya kuruluş yetkilidir.
Sponsorluk sözleşmelerinin imzalanmasından sonra sözleşmenin bir sureti on gün içerisinde sponsorluğu alan tarafından Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne gönderilir.
Sponsorluk süresinin bitiminden sonraki on gün içerisinde, sponsorun yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğine ilişkin bilgiler, sponsorluğu alan tarafından Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne gönderilir.
Sponsorluk ve reklam harcamaları-farklılıklar
Gerçek kişi ve tüzelkişi işletmelerde-kurumlarda amaç, sosyal sorumlulukları yerine getirmek ya da dolaylı olarak ticari fayda sağlamak amacıyla ayni ve/veya nakdi destekte bulunmaktır. Sponsorluk harcamaları Şahsi ticari kazanç veya kurum kazancının bulunması halinde beyanname üzerinden gösterilmek suretiyle indirim konusu yapılabilmektedir.
Amatör spor dalları için tamamı (%100’ü) profesyonel spor dalları için %50’si beyannamede ayrıca gösterilmek suretiyle gelir ve kurum kazancından indirilebilir.
Reklam harcamaları, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile doğrudan ilgili olmak ve Vergi Usul Kanunu uyarınca tevsik edici belgelerle belgelendirilmek koşuluyla gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınır. Gider olarak kabul edildiğinden kazancın hesaplanmasında hasılattan doğrudan indirilebilir.
Amaç, doğrudan ticari fayda sağlayacak şekilde pazarlama, satışın artırılması ve kar elde etmektir.
Sponsorluk sözleşmelerinde Damga vergisi
Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesi ve aynı kanuna ekli (1) sayılı tablonun I/A-1 fıkrası uyarınca belli veya hesaplanabilir bir bedel içeren sponsorluk sözleşmelerinin nispi damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Sponsor olamayacaklar ve borcu yoktur yazısı
Gerçek ve tüzel kişiler, süresiz bir şekilde sponsor olamayacakları gibi; bunların herhangi bir şekilde vergi borçları da bulunmamalıdır. Bu nedenle kişi ve kurumların sponsor olabilmeleri için bağlı bulundukları vergi dairesine müracaat ederek, vergi borcu olmadığına dair bir yazı almaları ve yapılan sponsorluk sözleşmesinin bir örneğini ilgili vergi dairesine vermeleri gerekmektedir. Sponsorların, sponsor olunan dönemlerde tahakkuk eden vergi borçlarını ödememeleri halinde, ilgili vergi dairesi durumu derhal bir yazı ile bulunulan mahaldeki Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne bildirecektir.
Sponsorluk harcaması ve belge düzenlemesi
Sponsorluk, ayni veya nakdi olarak yapılabilir. Ayni sponsorluk, sponsorluk konusu işle ilgili sponsor tarafından yapılan belgelendirilmiş mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaları ifade eder. Nakdi sponsorluk ise sponsor tarafından sponsorluğu alana yapılan parasal ödemelerdir.
Nakdi ödemede belge düzeni
Sponsorluk hizmetini alan kişi, kurum ve kuruluşlara sponsorlarca nakdi bir destekte bulunulması ve bu desteğin de hizmeti alanlar adına açılmış bir banka hesabına yatırılmış olunması durumunda, sponsorlara yatırılan tutarlar için bankalar tarafından verilecek makbuz veya dekontun yapılan bağışın tevsik edici
belgesi olarak kabul edilmesi gerekir. Ancak, banka dekontu veya makbuzda paranın “sponsorluk amacıyla” yatırıldığına dair bir ifadeye yer verilmesi gerekmektedir.
Söz konusu nakdi desteğin; sponsorluk hizmeti alanlara nakden elden teslim edilmiş olması halinde ise hizmeti alan kişi, kurum ve kuruluşlarca düzenlenecek alındı makbuzu, tevsik edici belge olarak kabul edilebilecektir.
Sponsorluğu alan kişi, kurum veya kuruluş tarafından gelir kaydedilen bu bedel, ferdi sporcular hariç, sponsorluğu alanın tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre harcanır ve belgeleri muhafaza edilir. Makbuz karşılığı olmaksızın yapılan sponsorluk harcamalarının mükelleflerce indirim olarak dikkate alınabilmesi mümkün değildir.
Ayni Ödemede Belge Düzeni
Desteğin ayni olarak yapılmış olunması durumunda;
- İşletmenin varlıklarından ayni olarak yapılan desteğin sponsorluk hizmetini alan kişi, kurum ve kuruluşlara teslim edilmesi halinde, teslimi yapılan değerler için fatura düzenlenmesi; faturada, teslimin sponsorluk maksatlı olduğuna, teslimi yapılan değerlerin cinsi, nev’i ve miktarına ilişkin olarak tereddüde mahal bırakmayacak bilgilere yer verilmesi; faturanın hizmeti alanlar adına düzenlenmiş olunması; faturanın arka yüzünün de hizmeti alan kişilere veya kanuni temsilcilerine imzalatılmış olunması,
- Ayni değerlerin, mükelleflerce dışarıdan sağlanarak sponsorluk hizmeti alanlara bağışlanmış olması durumunda da hizmeti alanlarca teslim alınacak bu değerler için alındı makbuzunun düzenlenmesi ve makbuzda, bağışlanan kıymetlerin değerlerinin, cinsinin, miktarlarının, adedinin vb. hususların tereddüde mahal bırakmayacak şekilde yer alması, gerekmektedir.
Ayrıca, mükellefler adına düzenlenmiş olan faturaların arka yüzünün de hizmeti alan kişi veya kanuni temsilcilere imzalatılmış olması gerekmektedir.
Sponsorluk harcamalarında indirim uygulaması
Kurumlar Vergisi Açısından Sponsorluk Harcamaları 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-b bendinde yer alan sponsorluk harcamaları, diğer indirimler başlığı altında açıklanmış olup, madde hükmüne göre; “3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri hakkında Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; sözü edilen kanunlar uyarınca amatör spor dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için %50’si” kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilebilir. Kurumlar tarafından yapılan sponsorluk harcamaları, yardımın yapıldığı tarihte kayıtlarda gider olarak dikkate alındığından, söz konusu harcamaların kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması ve kurum kazancının yeterli olması halinde, beyanname üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla ve kanundaki sırasıyla kurumlar vergisi matrahından indirilebilecektir.
Profesyonel-Amatör spor dalı ayrımı
7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun 45’inci maddesine göre amatör-profesyonel spor dalları ile ilgili belirleme yapılıncaya kadar mevcut düzenleme geçerli olacaktır.
Bu düzenlemeye göre;
- Türkiye Futbol Federasyonu tarafından sevk ve idare edilen Türkiye Süper Ligi, 1. Lig, 2. Lig ve 3. Ligler’de mücadele eden spor kulüplerine, sporculara ve bu liglerle sınırlı olmak üzere Türkiye Futbol Federasyonu’na yapılacak sponsorluk harcamaları profesyonel spor dalı,
- Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı diğer tüm federasyonların sevk ve idare ettiği lig ve branşlarda (basketbol, voleybol, kürek, tenis, e-spor vs.) mücadele eden spor kulüplerine, sporculara ve federasyonlara yapılacak sponsorluk harcamaları amatör spor dalı, kapsamında değerlendirilecektir.
Katma Değer Vergisi uygulaması
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/1’inci maddesinde ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’nin konusunu oluşturduğu, 17/2-b maddesinde ise 17/1’inci maddesinde sayılan, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyelere, köylere, bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, döner sermayeli kuruluşlara, kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, siyasî partiler ve sendikalara, kanunla kurulan veya tüzelkişiliği haiz emekli ve yardım sandıklarına, kamu menfaatine yararlı derneklere, tarımsal amaçlı kooperatiflere ve Bakanlar Kurulu’nca vergi muafiyeti tanınan vakıflara bedelsiz olarak yapılan her türlü mal teslimi ve hizmet ifalarının katma değer vergisinden istisna olacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı şekilde Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 29/1’inci maddesinde, mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’den, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV’yi indirebilecekleri, 30/a maddesinde ise vergiden istisna edilmiş malların teslimi ve hizmet ifasıyla ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan KDV’nin, 30/d maddesinde ise gelir ve kurumlar vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/1’inci maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlara sponsorluk sözleşmesi kapsamında yapılacak olan bedelsiz mal teslimi ve hizmet ifaları katma değer vergisinden istisna olup, söz konusu mal teslimi ve hizmet ifaları nedeniyle yüklenilen katma değer vergisinin, Katma Değer Vergisi Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca indirimi mümkün değildir.
İndirimi mümkün olmayan bu verginin ise kurumlar vergisi kazancının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınması mümkündür.
Öte yandan, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/1’inci maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlar dışındakilere sponsorluk kapsamında yapılan mal teslimi ve hizmet ifaları genel hükümler çerçevesinde KDV’ye tabi olup, bu harcamalar dolayısıyla yüklenilen vergilerin de Katma Değer Vergisi Kanununun 29/1 inci maddesi uyarıca indirim konusu yapılması mümkündür.
Ayrıca, sponsorluk sözleşmesi kapsamında yapılan nakdi bağışlar ise Katma Değer Vergisi’nin konusuna girmediğinden KDV’ye tabi olmayacaktır.
KDV mükellefi olan gerçek veya tüzel kişiler, KDV mükellefiyeti olmayan amatör spor kulüplerine, oyuncularının formalarında gösterilmek suretiyle ve bunlara benzer şekillerde reklâm vermektedirler. Bu şekilde reklâm verme işlemleri ile ilgili KDV, reklâm hizmetini alan KDV mükellefleri tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilecektir.
Öte yandan, profesyonel spor kulüpleri (şirketleşenler dahil), sponsorluk yoluyla veya reklâm almak (reklam alanları ve panolarının kiralanması dahil) suretiyle reklâm gelirleri elde etmekte olup, spor kulüplerinin genel oranda KDV’ye tabi olan bu gelirlerine konu işlemleri nedeniyle hesaplanan KDV’nin (9/10)’u hizmeti alanlar tarafından tevkifata tabi tutulacaktır.
