Dünyanın her köşesindeki topluluklar, iklim krizinden ekonomik adaletsizliğe, altyapı eksikliklerinden enerjiye erişim sorununa kadar bir dizi yapısal zorlukla karşı karşıya ve görünen o ki risklerin hızla derinleşeceği bir döneme koşarak gidiyoruz.
Bu sorunların büyük bir kısmı, geleneksel finansman sistemlerinin çözemeyeceği kadar büyük ve köklü çünkü aslında mevcut finansal sistemin odağında bu sorunları çözmek yok. Uzun süredir yeni ekonomik modeller üzerine düşünen biri olarak büyük finansmanların yönünü değiştirmeden köklü bir çözüm oldukça zor görünüyor. Tam da bunun için pek çok farklı disiplinden isim bir araya gelerek yenilikçi finansman yöntemleri üzerine daha çok tartışmalı ve sorular sormalı. Son yıllarda tüm dünya için önemli bir yenilikçi finansman yöntemi de “Karma Finansman” Karma finansman, kamu ve filantropik kaynakların katalitik bir biçimde kullanılarak özel sektör yatırımlarını harekete geçirdiği bir yapılanma yöntemi. Peki bu tam olarak ne anlama geliyor? Köklü değişimlerin finanse edilebilmesi için sermayeyi toplumsal dönüşüm ihtiyacına göre yeniden düzenlememiz gerekiyor. Geleneksel finans sistemi, pazar mantığına göre riskli ve düşük getiri potansiyeli olan yatırımlardan kaçınırken kamu ve filantropik oyuncuların devreye girerek riskleri azaltması, daha fazla özel sektör sermayesinin bu alanlara yönelmesini sağlayabilir.
Karma finansmanın dört temel unsuru
Kapsamlı Sermaye Modeli: Kamu veya filantropik fonlar, yatırım yapısında piyasa altı oranlarla finansman sağlayarak toplam sermaye maliyetini düşürür ve özel sektör için amaç odaklı yatırımı daha cazip hale getirebilir
Teminat ve Risk Sigortası: Kamu veya filantropik oyuncular, sigorta veya garantiler aracılığıyla özel yatırımcılar için riskleri minimize ederek bu alana özel sektörün girişini kolaylaştırabilir.
Teknik Destek Fonları: Proje öncesi ve sonrasında teknik destek fonları, ticari fizibiliteyi ve dönüşümsel etkiyi artırmak için kullanılabilir.
Tasarlama ve Hazırlık Hibeleri: Projelerin tasarlanma ve hazırlık süreci kamu veya filantropik fonlarla desteklenerek daha fazla yatırım ve yatırım temelini oluşturacak çabaları gündemde tutmak için altyapı oluşturulabilir.
Bu yapıların ortak noktası, finansal sistemin mevcut hiyerarşik yapısını bozarak sermayeyi, ihtiyacın en fazla olduğu yere kanalize etmek ve uzaklaştıkları amaç odaklılığa yaklaştırabilmek. Eğer yeni bir ekonomi tasarlamak istiyorsak finans sadece para hareketlerinden sömürücü yollarla daha fazla kazanmaktan ibaret olmamalı. Finansı, doğru bir aracı mekanizma olarak kullanmanın ve adil, demokratik bir dünyaya nasıl hizmet edebileceğinin yollarını bulmamız gerekiyor.
Bugünün ekonomisi, sermayeyi belli bir azınlığın elinde yoğunlaştıran ve yatırımları sadece en büyük getiriyi sunan alanlara yönelten bir mantıkla işliyor. Ancak, iklim krizi ve artan eşitsizliklerle bu sistemin sürdürülemez olduğu ortada. Karma finansman, kapitalizmin içinde bir gedik açarak, sermayeyi demokratikleştirmek ve ihtiyacın olduğu alanlara yöneltmek için bir araç olabilir. Ancak, bu aracın gerçek dönüşüm yaratması için, halkın ve sivil toplumun bu süreci sahiplenmesi gerekiyor. Yenilikçi finansman kanalları oluşturmak için finansı tek başına sadece finansçılara emanet etmek yerine ortak düşünme alanları kurgulamak yeni soruları birlikte sormak gerekiyor. Convergence verilerine göre karma finans, bugüne kadar gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir kalkınmaya yönelik yaklaşık 231 milyar dolar sermaye seferber etti. Bu alanda mevcut hareketlilikleri görmek ve yönlendirmek farklı uygulama yollarını keşfetmek gerek. Tüm bunlarla birlikte mevcut hiçbir model gibi karma finansman da tek başına bir çözüm değil -ki karma finansmanın bugüne kadar neden işe yaramadığını da ayrıca konuşmak gerek- ancak ana akım finansın ötesine geçmek zorundayız. Karma finansmanın geleceği, sermayenin hangi ellerde nasıl kullanıldığına dair dönüşümsel bir tartışmayı da beraberinde getirebilir. Kapitalizmin düzeni içinde dönüşüm yaratmak mümkün görünmüyor iken daha radikal bir finansal yapıya mı ihtiyacımız var. Bunun için de daha çok düşünmeye, konuşmaya ve elbette daha çok yenilikçi modeli denemeye!
