Hazırlayan & Derleyen: Umut Özbağcı - Datassist CEO
YAPAY ZEKÂ AJANLARI GERÇEK İŞLERİ NE ÖLÇÜDE TAMAMLIYOR?
Yapay zekâ ajanları, profesyonel iş süreçlerini ne ölçüde bağımsız yürütebiliyor? Remote Labor Index (RLI), yapay zekâ sistemlerinin gerçek dünyadaki ekonomik değeri olan işleri tamamlama kapasitesini ölçüyor.
- Fable 5.2: %41,30
- Opus 5.5: %21,25
- GPT 6 Astra: %20,83
Otomasyon oranı, yapay zekânın tamamladığı projelerin profesyonel insan çıktısıyla en az aynı kalite standardını karşılayan bölümünü ifade ediyor. Dolayısıyla Fable 5.2’nin %41,30’luk oranı, test edilen projelerin yaklaşık %41’inde müşteri tarafından kabul edilebilir seviyede çıktı üretebildiğini gösteriyor.2027 Asgari Ücreti İçin İşveren Maliyeti Senaryoları
Yapay zekâ ajanları henüz profesyonel işlerin tamamını bağımsız şekilde üstlenebilecek seviyede değil:
- %45,6: Profesyonel kalite standardının altında kalan çıktılar.
- %35,7: Eksik veya tamamlanmamış teslimatlar.
- %17,6: Teknik sorunlar ve hatalı dosya formatları.
- %14,8: Farklı dosyalar arasında görsel veya mantıksal tutarsızlıklar.
Yapay zekâdaki ilerleme yalnızca belirli görevleri yerine getirme becerisiyle değil, uçtan uca iş teslim edebilme kapasitesiyle de ilgili.
Özellikle İK ve bordro operasyonları açısından, yapay zekânın yalnızca iş süreçlerine destek vermesi değil, belirli süreçleri kalite standartlarını koruyarak bağımsız biçimde tamamlaması ne zaman mümkün olacak?
Bugünkü tabloya göre, insan uzmanlığı hâlâ kritik.
İŞ İLANLARINDA MAAŞ ŞEFFAFLIĞI ZORUNLU HALE GELEBİLİR Mİ?
Türkiye’de iş ilanlarında ücret bilgisinin açıkça belirtilmesini zorunlu kılacak bir yasal düzenleme yapılması talebi TBMM Dilekçe Komisyonuna iletildi. Başvuru, çalışma hayatında ücret şeffaflığının artırılmasına yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
İş arayanlar ücreti başvuru öncesinde öğrenmek istiyor
TBMM’ye iletilen dilekçede, işverenlerin yayımladıkları iş ilanlarında pozisyon için ödenecek maaşı açıkça belirtmesi talep ediliyor. Böylece adayların başvuru yapmadan önce ücret koşullarını değerlendirebilmesi ve beklentileriyle işverenlerin sunduğu koşulları karşılaştırabilmesi amaçlanıyor.
İşverenler ve adaylar açısından ne değişebilir?
İş ilanlarında ücret aralığının paylaşılması, işe alım sürecindeki bilgi asimetrisini azaltabilir. Adaylar kendi ücret beklentileriyle pozisyonun bütçesini daha erken karşılaştırabilirken işverenler de ücret koşulları nedeniyle sonuçlanmayabilecek görüşmelere daha az zaman ayırabilir.
Diğer taraftan ücret bilgilerinin kamuya açık hale gelmesi, şirketlerin ücret politikalarının yönetimi, mevcut çalışanlar arasındaki ücret dengesi ve ücret artış dönemlerindeki iç iletişim açısından yeni ihtiyaçlar doğurabilir.
MİCROSOFT’TAN, 60 BİN ÇALIŞANINA “GÖNÜLLÜ AYRILIK” TEKLİFİ
Microsoft, yapay zekâ yatırımlarının artırıldığı bir dönemde çalışan sayısını azaltmaya yönelik yeni bir adım attı. Şirket, dünya genelindeki yaklaşık 60 bin çalışanına gönüllü olarak işten ayrılmaları karşılığında tazminat paketi sunuyor.
26 Ekim 2026’da duyurulan ve Voluntary Exit Offer olarak adlandırılan program, Microsoft’un 30 Haziran 2026 itibarıyla bildirdiği 223 bin kişilik küresel işgücünün yaklaşık %27’sini kapsıyor.
Şirket, 2026 takvim yılında sermaye harcamaları için 175 milyar dolarlık bütçe öngörüyor. Bu harcamaların önemli bir bölümünü yapay zekâ altyapısı, veri merkezleri ve çip yatırımları oluşturuyor.
TEKNOLOJİ İŞGÜCÜ PİYASASINDA YENİ DÖNEM
Yapay zekâ işgücü piyasasına etkilerini ortaya koyarken ürün yöneticilerine olan talep artıyor, mühendislik işe alımları yavaşlıyor ve tasarım pozisyonları da düşüş yaşıyor.
- Ürün yöneticilerine talep artıyor
Ürün yöneticisi (Product Manager) pozisyonlarının sayısı, Mart 2023’teki en düşük seviyesine kıyasla %75 arttı. 2023 başından bu yana açık ürün yöneticisi pozisyonlarındaki büyüme %56’ya ulaştı. Bu oran mühendislik pozisyonlarında %43 seviyesinde kaldı.
Ürün yöneticilerinin toplam işe alımlar içindeki payı da 2021’deki %16 seviyesinden %21’e yükseldi.
- Mühendislik işe alımlarında yavaşlama
Mühendislik pozisyonlarına yönelik talep artışı belirgin biçimde yavaşlıyor. Açık mühendislik pozisyonları 2024’te %29, 2025’te %15 büyürken son bir yıldaki artış yalnızca %2,5 oldu.
ABD’de Mayıs 2025-Nisan 2026 döneminde yaklaşık 113 bin yazılım mühendisi işe alındı. Bu rakam, 2022’deki 239 bin kişilik zirvenin yarısından daha az.
Bununla birlikte Forward Deployed Engineer (FDE) pozisyonları dikkat çekiyor. Bu alandaki açık pozisyonlar son bir yılda 4,6 kat artarak dünya genelinde yaklaşık 1.500’e ulaştı.
- Tasarım pozisyonları tarihsel olarak en düşük seviyede
Teknoloji şirketlerindeki açık ürün tasarımı pozisyonları, geçen yıla göre %28 azalarak yaklaşık 1.900’e geriledi.
ABD’de son 12 ayda yaklaşık 12.600 ürün tasarımcısı işe alındı. Bu sayı, 2022’deki 27.600 kişilik işe alımın yarısından az.
Kullanıcı araştırması (User Research) alanındaki gerileme ise daha belirgin. ABD’de bu alandaki işe alımlar 2022’ye kıyasla %66 azaldı.
- Yapay zekâ yetkinlikleri iş ilanlarının vazgeçilmezi oluyor
Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri, yapay zekâ becerilerinin farklı meslek gruplarındaki iş ilanlarında giderek daha fazla yer alması.
- Ürün yöneticisi ilanlarında en çok aranan beceri artık LLM bilgisi. Claude üçüncü sırada yer alırken Cursor, OpenAI ve MCP de en sık bahsedilen yetkinlikler arasında.
- Mühendislik ilanlarında LLM, Java’yı geride bıraktı. Python ise liderliğini koruyor.
- Tasarım ilanlarında Claude, en çok aranan ikinci beceri olarak CSS’i geride bıraktı. Figma ise liderliğini sürdürüyor.
- Uzaktan çalışma fırsatları azalıyor
Teknoloji sektöründeki açık pozisyonların yalnızca %14’ü uzaktan çalışma seçeneği sunuyor. Bu oran, 2022 sonundaki %21 seviyesinin oldukça altında.
Yapay zekânın işgücü piyasasındaki etkisi yalnızca bazı mesleklerin ortadan kalkmasıyla sınırlı değil. Mesleklerin ihtiyaç duyduğu yetkinlikler, işe alım dengeleri ve çalışma modelleri de dönüşüyor.
Şirketler açısından artık yalnızca belirli bir pozisyon için çalışan bulmak değil, yapay zekâ araçlarıyla birlikte çalışabilen ve değişen iş süreçlerine uyum sağlayabilen yetenekleri belirlemek önemli.
YAPAY ZEKÂ YETKİNLİK AÇIĞI: EĞİTİM SORUNU MU, PLANLAMA KRİZİ Mİ?
Farklı sektörlerdeki İK liderleri rahatsız edici bir gerçekle yüzleşiyor. Yapay zekâ yetkinlik açığı, 2030 stratejik planlarında ele alınacak uzak bir kaygı değil. 2026 yılında yanıt bekleyen acil bir sorun.
Yapay zekâ yetkinlik açığı, farklı çözümler gerektiren iki ayrı düzeyde işliyor. Prompt mühendisliği ve veri okuryazarlığı gibi teknik yetkinlikler eğitimle kazandırılabilir beceriler. Stratejik yapay zekâ düşüncesi ve etik muhakeme ise daha uzun gelişim süreçleri gerektiriyor ve genellikle dış uzmanlıktan fayda görüyor.
Yapay zekâ önerilerine güvenmeyen çalışanlar, teknik yeterlilikleri ne olursa olsun araçları yeterince kullanmıyor. İK liderlerinin yetkinlik geliştirme girişimlerinin yanı sıra psikolojik engelleri de ele alması gerekiyor.
İç geliştirme mi dış kaynak mı kararı, zaman çizelgesine ve özgüllüğe bağlı. Genel yapay zekâ okuryazarlığı kurum içinde geliştirilebilir. Makine öğrenimi operasyonları veya yapay zekâ yönetişimi gibi uzmanlık alanları, olgun yapay zeka ortamlarından kurumsal bilgi getiren stratejik işe alımlar gerektirebilir.
Yapay zekâ yetkinlik açığını salt bir eğitim sorunu olarak çerçevelemek, konunun karmaşıklığını hafife almak demek. İşgücü planlaması; yetkinlik geliştirme zaman çizelgelerini, güven dinamiklerini ve yapay zekâ yetkinliklerinin değişen doğasını hesaba katmalı.
Çalışanlar kendi eğitimlerini finanse etmeye hazır
Profesyonel gelişim ve otomasyon konusundaki değişen tutumlara göre rakamlar, çalışanların kariyerlerini nasıl değerlendirdiğine ve kendi gelişimleri için neleri yatırıma dönüştürmeye istekli olduklarını gösteriyor.
Çalışanlar, kendi eğitimleri için ceplerinden 2.500 dolara kadar harcama yapmaya hazır. Bu durum, işveren desteği yetersiz kaldığında bile beceri geliştirme konusundaki güçlü isteği ortaya koyuyor.
İK profesyonelleri için bu istatistikler, gelişim konusunda çalışanlarla ortak noktada buluşma gerekliliğini ortaya çıkarıyor. Çalışanların eğitimlerini kendi kendine finanse etme istekliliği hem bir fırsat hem de bir uyarı işareti.
Yapay zekâ İK'yı iki farklı role ayırıyor
Yapay zekânın yükselişi, tüm sektörlerde insan kaynakları departmanlarını köklü biçimde yeniden şekillendiriyor.
Bu değişim, veriyi benimseyen profesyoneller ile geleneksel yaklaşımları sürdürenler arasında net bir ayrım yaratıyor. İK'daki her rol artık veri analitiği bilgisi gerektiriyor. Bu durum, giriş seviyesi İK uzmanlarından insan kaynakları direktörlerine kadar tüm hiyerarşiyi kapsıyor.
Geleneksel idari becerilerin önemi azalırken, yapay zekâ ve veri yorumlama konusundaki teknik yetkinlikler, kariyer ilerlemesi için vazgeçilmez hale geliyor.
Bu evrim, İK profesyonellerinin rekabetçi kalabilmek için beceri setlerini uyarlaması gerektiğini gösteriyor. Analitik yetenekler geliştiren profesyoneller muhtemelen birinci arketipte yer bulacak, diğerleri ise geride kalma riskiyle karşı karşıya kalacak.
Japonya’da yaşlanan işgücü
Japonya’da hızlanan nüfus yaşlanması ve işgücü açığı, çalışma hayatının geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Başbakan Sanae Takaichi, çalışmak isteyen yaşlı bireylerin istihdamda daha uzun süre kalmasının hem ekonomik canlılık hem de bireysel sağlık açısından önemli olduğunu belirterek ileri yaşlarda istihdamın artırılmasını destekledi.
Takaichi’nin 25 Ekim’de yaptığı açıklamada, Japonya’daki şirketlerin 65 yaşına kadar çalışanların istihdamını güvence altına alma yükümlülüğü ve 70 yaşına kadar çalışma fırsatı sunmaya yönelik teşvikler hatırlatıldı. Başbakan, yaşlı nüfusun işgücüne katılım oranının önümüzdeki dönemde de yükselmesini beklediğini ifade etti.
75 yaş üstünde de istihdam artıyor
Japonya Kabine Ofisi’nin 2026 Yaşlanan Toplum Raporu’na göre, 2025 yılında 65-69 yaş grubunun istihdam oranı %54,5, 70-74 yaş grubunun %36,2 ve 75 yaş üzerindeki nüfusun %12,6 olarak gerçekleşti.
65 yaş üzerindeki çalışanların sayısı da artış eğilimini sürdürüyor. Bu gruptaki istihdam 22 yıldır kesintisiz biçimde bir önceki yılın üzerine çıkıyor.
İşverenler için yeni bir istihdam politikası
Japonya’da mevcut düzenlemeler, işverenlere 65 yaşına kadar istihdamı güvence altına alma yükümlülüğü getiriyor. Ayrıca şirketlerin 70 yaşına kadar istihdam veya farklı çalışma fırsatları sunması için çaba göstermesi gerekiyor.
Japonya Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı’nın 2026-2029 dönemini kapsayan politikası ise 2029 yılına kadar 60-64 yaş grubunda %79, 65-69 yaş grubunda %57 istihdam oranına ulaşmayı hedefliyor.
Yaşlanan nüfusun işgücüne katılımının artırılması, Japonya’nın işgücü açığına karşı geliştirdiği stratejilerden biri olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte, ileri yaşlarda çalışmanın gönüllü bir tercih mi yoksa ekonomik bir zorunluluk mu olduğu konusu ülkede tartışılmaya devam ediyor.
Google’dan okullara yapay zekâ tercihi
Google, ABD’deki ilk ve ortaöğretim kurumlarında öğrencilerin yapay zekâ kullanımına ilişkin yeni bir politika açıkladı. Şirket, okul yöneticilerine öğrencilerin Gemini ve diğer yapay zekâ araçlarına erişimini kontrol etme imkânı sunacağını duyurdu. Ancak bu değişiklik, yapay zekâyı tamamen devre dışı bırakmak isteyen okullar için önemli bir sorun yaratıyor: Google Search’e erişim de kaybedilebiliyor.
Google’ın 3 Kasım’da duyurduğu yeni düzenlemeye göre Gemini, Gemini Notebook, Gemini in Classroom ve Google Search, okul yöneticileri tarafından açıkça etkinleştirilmediği sürece K-12 öğrenci hesaplarında varsayılan olarak kapalı olacak.
Yapay zekâ öğrenmenin yerini mi alıyor?
Google’ın yeni yaklaşımının arkasında, yapay zekânın öğrencilerin öğrenme süreçleri üzerindeki etkisine ilişkin tartışmalar bulunuyor. Eğitimciler ve ebeveynler, öğrencilerin yapay zekâ araçlarından doğrudan cevap almasının araştırma, problem çözme ve eleştirel düşünme becerilerini zayıflatabileceği konusunda endişeli.
Özel sektör işverenleri ekim ayında 86.000 yeni iş ekledi
İşe alımlarda üst üste ikinci ay güçlü büyüme kaydedilirken ücret artışları istikrarlı seyrini korudu. Bununla birlikte, bazı alanlarda zayıflama görüldü. Profesyonel ve ticari hizmetler sektörü, istihdam kaybını üst üste üçüncü aya taşıdı.
ADP Baş Ekonomisti Nela Richardson:
Geçtiğimiz ay her ölçekteki işveren işe alım yaptı. Verilerimiz, iş değiştiren çalışanların daha yüksek temel ücretlerin yanı sıra primler, fazla mesai ve daha uzun çalışma saatlerinin birleşimiyle yeni işlere yöneldiğini gösteriyor. Tüm bu unsurlar bir arada değerlendirildiğinde, bu çalışanların toplam kazanç artışı Mart 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Ekim ayında temel ücret artışları pek değişmedi
Aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin ücretleri yıllık bazda %3,0 artarken, iş değiştirenlerin ücretlerindeki artış %4,8 olarak gerçekleşti.