2017 yılı Şubat ayının ilk günleri, Trabzon… O dönemde Hasan Hüsnü Hayali’nin Başkanlığını yürüttüğü Trabzon SİAD’ın düzenlediği toplantıdayız.
Trabzonlu meslektaşlarım Abdurrahman Yıldırım ve Şeref Oğuz’un yanı sıra Hakan Güldağ ile ben de panelde konuşmacıyız.
Şeref Oğuz, Karadeniz Bölgesi’nin en önemli tarımsal ürünü, Türkiye’yi dünyada öne çıkaran fındıkla ilgili şu saptamasını paylaştı:
- Allah fındığı bize, aklı İtalyan’a vermiş. Biz fındıktan 2-2.5 milyar dolar gelir elde edebiliyoruz. İtalyan (Ferrero’yu kastediyor) bizim fındığı alıp çikolatalı ezme, çikolata yapıyor. Cirosu 14 milyar Euro’yu buluyor.
Salonda önce bir uğultu oluştu, sonra Ferrero’nun Türk yöneticisi tepki gösterip toplantıyı terk etti. Şeref Oğuz’un amacı kimseye hakaret etmek değildi. Nitekim, konuşmasında “birinci çoğul şahıs”ı kullanıp, kendisini de işin içine katmıştı.
Güvenilir Ürün Platformu Başkanı Celal Toprak ile Genel Sekreteri Elif Attepe davet etti, geçen hafta “Türkiye’nin Kahramanları” projesinin 12’nci durağı Ordu’ya gittik. Ordu Büyükşehir Belediyesi, ORKENT, Ordu Ticaret ve Sanayi Odası, Gıda Perakendecileri Derneği, TURYİD, TÜRES ve PERDER desteği ile gerçekleşen buluşmaya Şeref Oğuz ve Abdurrahman Yıldırım’la birlikte katıldık.
Toplantıda Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Hilmi Güler’i dinlerken 8.5 yıl önceki Trabzon SİAD toplantısını anımsadım. Güler, söze fındıktan girdi:
- Biz, dünyanın en çok fındık üreten şehriyiz. Bir anlamda tekel durumundayız. Ancak, fiyatı biz belirleyemiyoruz. Fındık çok olunca da üzülüyoruz, az olunca da. Çok olunca fiyat düşük kalıyor.
İş yapmanın önündeki üç engeli sıraladı:
- Mazeret, bahane, şikayet…
Bu soruna çözümü de yine üç kelimeyle ortaya koydu:
- Plan, program, koordinasyon…
Fındıkta çözüm üretmeye başladıklarını belirtti:
- Fındığı epey önceki yıllarda kabuklu satardık, kırmaya başladık. Sonra kavurduk, nihayet ezme yapmaya başladık. Ayrıca, ilk dönemimde bir çikolata park kurduk. Oradan atılan adımlarla Kybele çikolata markamız ortaya çıktı.
Fındığın kabuğunu işleme konusunda da önemli yol aldıklarını bildirdi:
- Fındığın kabuğunu yakardık. Şimdi fındık kabuğunu karbona dönüştürdüğümüz bir fabrika kurduk. Fındığın kabuğundan bile çok sayıda ürün çıkıyor.
Son yıllara kadar fındığın bir anlamda hamallığının yapıldığını vurguladı:
- Fındığın zarını atıyorduk. Şimdi içinde antioksidan, mineral, vitamin, protein içeren yağa dönüştürüyoruz.
Ordu Büyükşehir Belediyesi olarak kurdukları “ORYAZ”ın geliştirdiği yem makinesini örnek gösterdi:
- Bu makine fındık kapsülünden yem üretmemizi sağlıyor. Bu makine sayesinde tarım atıkları artık israf edilmiyor. Fındık kapsülleri yüksek besin değerine sahip hayvan yemine dönüştürülüyor.
Tekrar şu noktanın altını çizdi:
- Fındığı işlemeden satarsanız 2 milyar dolar gelir yaratır. Çikolata yaparsanız 8 milyar doları aşan ciro ortaya çıkar.
Güler, sertifika töreni ve eğitim çalışmasının ardından Marino Port Çok Amaçlı Konferans Merkezi’nin girişindeki alanda yer alan stantları Ordu Valisi Muammer Erol, Ordu Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Adil Levent Karlıbel, Gıda Perakendecileri Derneği (GPD) Başkanı Alp Önder Özpamukçu ile birlikte gezerken şunları anlattı:
- Ordulu Hanımlara soruyordum, “Temel yemeğiniz nedir?” diye. Hemen, “Pancar çorbası” yanıtı veriyorlardı. Bu kadar çalışkan insanların yaşadığı, kaynakları zengin olan bir yerde, “ne yapalım?” diye düşündük. Kadın kooperatifleri kurduk.
Stantların çoğunun kadın kooperatiflerine ait olduğunu vurguladı:
- Daha önce kadın kooperatifleri yoktu. Şu anda Ordu’da 19 kadın kooperatifi var. Stantlarda gördüğünüz ürünleri de kooperatiflerin üyesi kadınlar üretiyor. Coğrafi farkındalık yaratan ürünlere ağırlık veriyorlar.
Ordu’da gördüğümüz örnekler, Karadeniz Bölgesi’nin dünyada öne çıkan en temel ürünü fındık için döktüğü alın terinin yanına “akıl teri”ni de eklediğini gösteriyor.
Başta Ordu olmak üzere Karadeniz Bölgesi’nin fındıktan sağladığı geliri katma değerli ürünlerle 2-2.5 milyar doların epey üstüne taşıyabileceği anlaşılıyor…
70 bin adet elektrik ve su sayacı ürettik
ORDU Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Hilmi Güler, ORYAZ (Ordu Yazılım Donanım Ar-Ge Altyapı Sanayi ve Ticaret A.Ş.) standı önünde başta Vali Muammer Erol olmak üzere heyete anlatmaya başladı:
- 7 şirket kurduk, gençleri harekete geçirdik. ORYAZ, 30 ürün geliştirdi. Bunlar arasında akıllı elektrik ve su sayaçları da var.
ORYAZ çatısı altında bugüne kadar 70 bin sayaç üretildiğini bildirince sordum:
- Sayaç işinde nasıl bir ciro yaratıldı?
Şu yanıtı verdi:
- Benzerleri piyasada 3 bin liradan satılıyor. Bizim sayaçları 2 bin lira olarak düşünebilirsiniz.
Birlikte hesapladık:
- Yani, elektrik ve su sayacı cirosu 140 milyon lirayı buluyor.
Vali Muammer Erol, “Solar Bank” fotoğrafına takıldı, Güler anlattı:
- Vatandaşların şehrimizin çeşitli noktalarında dinlenmelerini sağlamak üzere yerleştirdiğimiz bankları birer güneş enerjisi üreticisine dönüştürdük. Bankların oturulan üst yüzeyi güneş paneli.
Daha sonra Ordu Büyükşehir Belediyesi girişinde bulunan bir örneğini gösterip, anlatımını sürdürdü:
- “Solar Bank”ın güneşten ürettiği elektrik, içindeki aküde depolanıyor. Vatandaşlarımız bankta nefeslenmek üzere oturduklarında cep telefonlarını şarj etme imkanı da buluyor.
Belediye binası girişinde sergilenen ürünlerden CNC tezgahlarına dikkatimizi çekti:
- ORYAZ bünyesinde üretilenler arasında CNC tezgahı da yer alıyor. Gençlerimiz 3 eksenli CNC tezgahı üretiyor.
45 milyon yumurta üretti ‘gezen horoz’ projesine geçti, Kars’a kaz gönderdi
ORDU Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Hilmi Güler, fındık bahçelerindeki otlarla mücadele için yumurta tavukçuluğuna öncülük ettiklerini bildirdi:
- 45 milyon yumurta üretimi gerçekleşti. Zincir marketler yumurtaların pazarlanmasında bize destek verdi.
Civciv üreticilerinin bir uygulamasına dikkat çekti:
- Erkek civcivleri maalesef erken aşamada imha edip hayvan yeminde kullanma gibi bir uygulama var. Biz, civciv üreticilerinden erkek olanları almaya başladık.
Şeref Oğuz ve Abdurrahman Yıldırım’a döndü:
- Köylerde misafir geldiğinde ne yapılır?
Şeref Oğuz yanıtladı:
- Misafir için horoz kesilir.
Hilmi Güler sürdürdü:
- Biz de bunu dikkate aldık. Fındık bahçelerinde “gezen horoz” yetiştirilmesinin önünü açtık.
Belediye binası girişindeki afişlerden birine işaret etti:
- Fındık bahçelerinde kaz da üretiyoruz. Burada Kars’a kaz gönderiyoruz.
Tıbbi aromatik bitki merkezi kurduk
ORDU Büyükşehir Belediye Başkanı Hilmi Güler, şu noktanın altını çizdi:
- Bizim meselemiz düşünen Ordu, üreten Ordu, yarışan Ordu. Önce düşünmek ve farkında olmak gerekiyor.
Ordu’nun endemik bitki zenginliğine işaret etti:
- Etrafta dünya kadar bitkimiz var. Çoğunun ne olduğunu bilmiyoruz. Birileri sorunca, “Kaldirik, Hoşkıran, Melevcen” diyoruz. O bitkileri ticarete çeviremiyoruz.
Tıbbi aromatik bitkiler merkezi kurduklarını kaydetti:
- 80’i aşkın bitkinin üretimine kapıyı açtık. Bu bitkilerin üretimiyle uğraşmak isteyenlere yetiştirdiğimiz örnekleri vermeye hazırız.
