Savunma sanayi çok eksenli bir sektör. Ülkenin bekası ana hedef olsa da, ekonomiye katkısı, teknolojideki fonksiyonu başta olmak üzere pek çok alana etkisi var. Onun çift yumurta ikizi havacılık sektörü de benzer özellikler taşıyor.
Türkiye’nin son dönemde bu alanlarda yakaladığı başarıyı anlatmaya gerek yok. Son 20 yıllık süreçte savunma sanayi neredeyse sıfırdan yüzde 83’lük yerlilik oranına ulaştı. Benzer bir başarı ihracatta da yakalandı. Türkiye 7.1 milyar doları aşan ihracatıyla dünyada 11. sıraya yükseldi. Hedefte ilk 10 var. Savunma ve havacılıkta Türkiye için işler iyi gidiyor ama ne yazık ki Ege için aynı şeyi söylemek pek mümkün görünmüyor. Hatta son yıllarda bu sektörde Ege’nin yerinde saydığı tespiti bile iyimser sayılabilir. Ege, savunma sanayisinde İç Anadolu’nun yaptığı atağa karşılık veremedi maalesef.
Oysa, bölgenin potansiyeli bunun tam tersini işaret ediyor. Başta İzmir olmak üzere Manisa, Denizli, Aydın, Balıkesir gibi sanayi altyapısı çok güçlü şehirlere sahip bir bölge Ege. Tabi savunma dediğimizde iş imalat altyapısıyla bitmiyor. Ege, organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, üniversiteler ve teknoparklar, Havacılık ve Uzay Kümelenmesi, Ar-Ge kapasitesi, yetişmiş insan kaynağı ile savunma ve havacılık ekosisteminde güçlü bir potansiyele sahip. Tüm bunlara rağmen istenen başarının yakalanamamasının nedenleri daha ciddi şekilde araştırılmalı.
“İstenen başarı” dedik ama aslında başarının istendiğiyle ilgili de çok veri yok. Son yıllarda İzmir’de bu sektöre yönelik organizasyonların bir elin parmaklarını bile geçmemesi bunun en önemli göstergesi. Mesleğimiz gereği her yıl yüzlerce toplantı izliyoruz ve bunların çok büyük bir bölümünün havanda su dövmekten öteye gitmediğine şahitlik ediyoruz. Savunma sanayinde bunca potansiyele rağmen bu aşamanın bile eksik olduğunu görmek üzüntü verici.
ESİAD doğru bir adım attı
Bu ay bu kapsamda önemli bir adım atıldı. Bölgenin en önemli iş dünyası örgütlerinden olan Ege Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (ESİAD), 4.’sünü gerçekleştirdiği yatırım zirvesini savunma ve havacılık sektörlerine ayırdı. Bu sektörlere yön veren şirketlerin, kamu kurumlarının ve sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ile ilgili kamu kuruluşlarının en üst düzey bürokratları bu konuya ilgi duyan iş insanlarıyla bir araya geldiler.
Zirvenin açılışında konuşan ESİAD Yönetim Kurulu Başkanı Sibel Zorlu, konuyu çok iyi özetledi: “Bölgesel gerilimler ve yeni güvenlik tehditleri nedeniyle 2024’te dünya savunma harcamaları 2.72 trilyon dolar ile rekor kırdı. Avrupa Birliği 150 milyar euroluk savunma planını resmen başlattı. Türkiye ise dünyanın en çok savunma harcaması yapan 17.ülkesi. Geçtiğimiz yıl savunma ve güvenlik harcamaları 25 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. 2028’e kadar 49 milyar dolara çıkması planlanıyor. Bu konu sadece bir güvenlik meselesi değil, ülkelerin siyasi ve ekonomik gücü bakımından stratejik bir sektör.”
“KOBİ’ler de pay alabilir”
Genelde bu tür zirvelerde ilgili sektörler itibariyle bölgenin gücü ön plana çıkarılır. Fakat bu zirveye katılan konuşmacılar Ege’nin potansiyelini dile getirmekle yetinmek durumunda kaldılar. Yine Sayın Sibel Zorlu’ya kulak verelim: “İzmir ve Ege Bölgesi savunma ve havacılık ekosisteminde güçlü bir potansiyele sahip. Bu konu yalnızca büyük şirketlerin değil, aynı zamanda KOBİ’lerin, start-up’ların ve yan sanayiinin de değer zincirine katılabildiği bir alan açıyor. Bölgemizin bu alanda nasıl daha güçlü bir oyuncu olabileceğini göstermek istiyoruz.”
Toplantıda sıklıkla dile getirildiği gibi savunma sanayi İHA, SİHA, tank, uçar savar gibi araçlarla sınırlı değil. Parça ve ekipman imalatı, yazılım geliştirme gibi konular en az bunlar kadar önemli. Halihazırda otomotiv ana sanayi fabrikasının bulunmadığı Ege, otomotiv yan sanayisinde oldukça güçlü bir ekosisteme sahip. Aynı başarıyı savunma sanayisinde de yakalamaması için bir neden yok. Toplantının izleyici profili Ege iş dünyasının bu konudaki potansiyelini ve iştahını gösterir nitelikteydi. Umarız bu durumun kuvveden fiile geçmesi çok zaman almaz.
