Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) tarafından açıklanan 2025 yılı "Üretimden Satışlara Göre 100 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırması, Ege Bölgesi'nin sanayi gücünü ve üretim kapasitesini bir kez daha gözler önüne serdi. Küresel ekonomik belirsizlikler, yüksek finansman maliyetleri ve ihracat pazarlarındaki daralmaya rağmen bölgenin öncü sanayi kuruluşları üretim, istihdam ve ihracattaki performanslarıyla dikkat çekti. EBSO Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar’ın da belirttiği üzere, sanayiciler artan maliyet baskılarına rağmen üretimden vazgeçmezken, Türkiye'nin sürdürülebilir büyümesi için sanayi ve ihracat odaklı bir ekonomik modele duyulan ihtiyaç her zamankinden daha belirgin hale geldi.
Zirvede enerji ve petrokimya devleri var
2025 yılı sonuçlarına göre listenin zirvesinde, enerji ve petrokimya sektörünün devleri hakimiyetini sürdürüyor. Star Rafineri, 330,3 milyar TL’lik net satış rakamıyla birinci sıradaki yerini korurken; onu Tüpraş İzmir Rafinerisi ve Petkim Petrokimya Holding takip etti. İlk 10 içerisinde ayrıca İzmir Demir Çelik, Philip Morris, JTI Tütün, Abalıoğlu Yağ, Abalıoğlu Lezita, Kardemir Çelik ve Kocaer Çelik gibi demir-çelik ve tütün sektörünün güçlü temsilcileri yer aldı. Bu tablo, özellikle Aliağa merkezli yatırımların Türkiye sanayisinin lokomotifi olmaya devam ettiğini kanıtlıyor.
Ender Yorgancılar’ın 2024 yılını sanayi sektörü için "kayıp bir yıl" olarak nitelendirmesi, araştırmanın arka planındaki zorlukları özetliyor. İlk 100 içerisinde yer alan şirketlerin üretimden satışları yüzde 24,3 artmış görünse de yüksek enflasyon ve maliyet kalemlerindeki reel artışlar kârlılık üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu. Nitekim, listedeki firmaların sadece 66’sı kar bildirebilirken, 90 firmanın ihracat yapmış olması sanayicinin dış pazarlara tutunma çabasını gösteriyor. Sanayicinin en büyük sorunu haline gelen yüksek finansman maliyetleri ve borçluluk oranlarındaki yükseliş, yatırım motivasyonunu sarsma riskini taşıyor.
İhracatçı yapı ve OSB’lerin stratejik gücü
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, bölge sanayisinin dış ticaretteki ağırlığı. Ancak küresel daralma ve rekabet baskısı nedeniyle 100 büyük firmanın ihracatı yüzde 4,5, ithalatı ise yüzde 5,9 oranında geriledi. Yorgancılar’ın vurguladığı gibi, sanayiciler Çin ve Hindistan gibi devlerle aynı kalitede mal üretmesine rağmen, döviz kurunun enflasyonun gerisinde kalması nedeniyle fiyat rekabetinde zorlanıyor. Bu zorlu süreçte OSB’ler başarının temel taşı olmaya devam ediyor. Özellikle İzmir Atatürk OSB’nin (İAOSB) listede 30 firma ile temsil edilmesi, bölgedeki üretim altyapısının gücünü ortaya koyuyor.
EBSO İlk 100 araştırması, yalnızca bir sıralama olmanın ötesinde, Ege ekonomisinin geleceğine ilişkin kritik mesajlar veriyor. Enerji, petrokimya ve demir-çelik sanayinin omurgasını oluştururken, teknoloji yatırımları, dijital dönüşüm ve sürdürülebilir üretim anlayışı önümüzdeki dönemin belirleyici unsurları olacak.
Bölgedeki 56 firmanın Ar-Ge çalışması yürütmesi bu vizyonun somut bir adımı. Ege Bölgesi, güçlü üretim altyapısı ve yatırımcı sanayicileriyle Türkiye ekonomisinin büyümesinde kritik rol üstlenmeye devam ederken, başarıyı kalıcı kılmak için ekonomi yönetiminin sanayiciyi faiz-kur-enflasyon sarmalından kurtaracak adımlar atması gerekiyor.
