Anayasaya göre, Devletimizin temel niteliklerinden birisi de sosyal devlet ilkesidir.
Bu bağlamda, kişilerin, toplumun ve ailenin refah, huzur ve mutluluğunu sağlama, çocukların her türlü istismara ve şiddete karşı korunması Devletin temel amaç ve görevleri arasında yer almaktadır.
Kısa bir süre önce yürürlüğe giren 7578 sayılı Kanunla 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na “Çalıştırma yasağı” başlıklı Ek-1 madde eklenmiş ve bu düzenleme 01.05.2026 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu düzenleme ile bazı suçlardan dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olan kişilerin cezalarının infazından sonraki süreçte çocuklarla doğrudan temas gerektiren alanlarda bulunmalarının, telafisi imkânsız riskler barındırdığı göz önünde bulundurularak çocukların yoğun olarak bulunduğu iş ve işyerlerinde çalışması, şahsen işletmesi ve görev almasına yönelik yasak getirilmiştir.
Çalıştırma yasağı kapsamına giren suçlar
Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, müstehcenlik, fuhuş, insan ticareti, kasten öldürme suçları çalıştırma yasağı kapsamına giren suçları oluşturmaktadır.
Ancak, bu suçlardan dolayı çalıştırma yasağının söz konusu olabilmesi için ilgili kişiler hakkında adli sicil ve arşiv kayıtlarına göre kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunması gerekmektedir.
Çalıştırma yasağının uygulanacağı iş ve işyerleri
Yukarıda belirtilen suçlardan haklarında adli sicil ve arşiv kayıtlarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar;
Kamuya, özel sektöre veya sivil toplum kuruluşlarına ait her ne adla olursa olsun çocukların yoğun olarak bulunduğu; çocuk hizmet birimleri, adli görüşme odaları, eğitim kuruluşları, çocuk etkinlik ve oyun evleri, okul, okul servisi, okul kantini, yurt, kreş, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, internet kafeleri ve salonları, e-oyun yerleri, çocuk spor okulu, beden eğitimi ve spor tesisleri olarak işletilen iş yerlerini,
Şahsen işletemeyecek, bu iş yerlerinde çalıştırılamayacak ve herhangi bir sıfatla fiilen bu iş yerlerinde görev alamayacaktır.
Ayrıca, kapsama giren kişilere yukarıda belirtilen iş yerlerinin açılması veya işletilmesi için izin ve ruhsat verilmeyecektir.
Kapsamdaki iş yerlerinin söz kişilerce işletildiğinin tespit edilmesi hâlinde bu kişilere iş yerinin devri için altı ay süre verilecek ve bu sürede kişinin iş yerini fiilen işletmesine izin verilmeyecektir. Bu süre içinde devir işleminin yapılmaması durumunda verilen izin ve ruhsatlar, bunları veren kamu kurum ve kuruluşları tarafından iptal edilecektir.
Çalışanlardan 6 ayda bir adli sicil kaydı istenmesi
Çalıştırma yasağı kapsamına giren yukarıda belirtilen iş yerlerinde çalışanlar, adli sicil ve arşiv bilgilerine dayanılarak oluşturulan bu iş yerlerinde çalışabileceğini gösterir resmî belgeyi altı ayda bir işverene ibraz edeceklerdir.
İdari yaptırımlar
Çalıştırma yasağı kapsamına giren işyerlerinde Kanunda belirtilen suçlarda kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanları işçi olarak çalıştıran kişilere, mahallîn mülki idare amiri tarafından çalıştırdığı her bir kişi başına brüt asgari ücretin üç katı tutarında idari para cezası verilecektir.
Aykırılığın cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde giderilmediğinin tespiti hâlinde ise çalıştırılan her bir kişi başına brüt asgari ücretin yedi katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.
Bu cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın hâlen giderilmemiş olması hâlinde de, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen izin ve ruhsatlar iptal edilecektir.
Çocukların istismarını önlemeye yönelik getirilen “çalıştırma yasağı” uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar önümüzdeki günlerde Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemelerle belirlenecektir.
Çalıştırma yasağı ile ilgili düzenlemeler 01.05.2026 tarihinde yürürlüğe girdiğinden ve söz konusu yeni uygulama kamu ve sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra özel sektörü de kapsadığından çocuk hizmet birimleri, eğitim kuruluşları, çocuk etkinlik ve oyun evleri, okul, okul servisi, okul kantini, yurt, kreş, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, internet kafeleri ve salonları, e-oyun yerleri, çocuk spor okulu, beden eğitimi ve spor tesisi olarak işletilen işyeri işverenlerinin getirilen yeni düzenleme ile ilgili yükümlülüklere dikkat etmeleri gerekmektedir.
