Ailelerdeki, yaşlı, hasta, bebek ya da çocukların ihtiyaçları, bakımları o kadar büyük bir sorumluluk alanı ki bireylerin, kurumların, şirketlerin ve hatta toplumların, ülkelerin bugünü ve geleceği üzerinde ‘derin’ etkiler yaratıyor. Verilere göre ‘bakım sorumluluğu’ denilen bu süreçler ezici bir ağırlıkla kadınların omuzlarına yüklenmiş durumda. Birleşmiş Milletlerin bir araştırmasına göre dünya genelinde yaklaşık 708 milyon kadın ‘evdeki yaşlıya, hastaya, çocuğa bakım mecburiyeti’ nedeniyle iş gücü dışında kalıyor. Erkelerde bu sayı sadece yaklaşık 40 milyon. Türkiye’deki tablo daha da ağır. Sözün özü; dünyada da Türkiye’de de evdeki birçok işte olduğu gibi ‘bakım sorumluluğu’ konusunda da bütün yükü kadınlar taşıyor ve bize kadınlar bakıyor gerisi yalan!
Özyeğin Üniversitesi ve TÜSİAD, bu durumu değiştirmek istiyor Özyeğin Üniversitesi ile TÜSİAD, yanlış geleneksel anlayışların kökleşmesi nedeniyle ‘ailelerdeki’ bakım sorumluluğu meselesinin neredeyse tamamen kadınların üzerine yıkılmış olmasının ‘kadının iş hayatına katılımı, şirketlerdeki verimlilik, ülke kalkınması’ üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekmek, şirketler nezdinde bu sorunun ‘kurumsal çözümlere kavuşturulmasını’ teşvik etmek için işbirliği yaptı. Yaklaşık 2 yıldır devam eden araştırmalar ve istişareler sonucunda kurulan Bakım Eşitliği Şirketler Ağı kuruldu. Şirketler, kendi kurumlarındaki ihtiyaçları veriye dayalı olarak ortaya koyacak ve kendilerine özgü dönüşüm yol haritaları geliştirecek. Bakım Eşitliği Şirketler Ağının ana destekçiliğini ise Fiba Grubu üstlendi.
TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, dün düzenlenen toplantıda bakım eşitliğinin yalnızca bir sosyal politika alanı olarak değil, çalışma hayatı ve şirketlerin ülkelerin rekabet gücü açısından da ele alınması gerektiğini söyledi. Diren, “Ülkemizdeki veriler, bakım sorumluluğunun daha çok kadınlar üzerinde olduğunu gösteriyor. TÜİK verilerine göre, hanesinde 3 yaşın altında çocuğu bulunan 25-49 yaş grubundaki erkeklerin yüzde 91’i istihdamda iken, bu oran kadınlarda yalnızca yüzde 27. Birçok kadın, eğitimli ve deneyimli olsa dahi, yeterli destek mekanizmaları olmadığı için çalışma hayatına hiç dahil olamıyor ya da çalışma hayatından erken kopuyor. Bakım eşitliği, kadınların ekonomik yaşama eşit katılımı için temel koşullardan biri” dedi. Başkan Diren, Orta Vadeli Program’da bakımın çalışma hayatını ve ekonomik kalkınmayı doğrudan etkileyen bir alan olarak ele alınmasını ve bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik planlanan adımları bu açıdan kıymetli gördüklerini belirterek, iş dünyasını bu ağın bir parçası olmaya, kendi kurumlarında bakım eşitliğini ölçmeye ve somut adımlar atmaya davet etti.
Özyeğin Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Barış Tan ise “Bakım eşitliği, Türkiye’nin ekonomik ve sosyal kalkınma kapasitesini doğrudan ilgilendiren stratejik bir mesele. Bir kadının bakım sorumlulukları nedeniyle işinden ayrılması, yalnızca bireysel bir kariyer kaybı anlamına gelmiyor, kurumların yetişmiş insan kaynağını, Türkiye’nin ise eğitim ve deneyimle oluşturduğu insan sermayesinin önemli bir bölümünü kaybetmesi anlamına geliyor. Bu nedenle mesele yalnızca daha fazla kadının çalışma hayatına katılması da değil, kadınların kariyerlerinin her aşamasında potansiyellerini ortaya koyabilmelerini ve bu potansiyelin ekonomik değere dönüşmesini sağlayabilmek” dedi.
Hangi şirketler ağa katıldı?
Bakım Eşitliği Şirketler Ağına, katılan ilk üyeler arasında Boyner Grup, Coca- Cola İçecek, Fiba Grubu, Garanti BBVA ve TAV Havalimanları yer alıyor. Bir de Ar aştırma Destek Programı başlatıldı ve lisansüstü eğitimine devam eden ya da yüksek lisans veya doktora derecesini son beş yıl içinde tamamlamış erken kariyer araştırmacılarının özgün çalışmalarına destek verilecek. Seçici kurul tarafından belirlenecek iki araştırmanın her birine 150 bin lira olmak üzere toplam 300 bin lira araştırma desteği sağlanacak. 11 Ekim 2026’da başlayacak başvurular 11 Aralık 2026 saat 23.59’a kadar devam edecek.
VERİLER YALAN SÖYLEMEZ
Özyeğin Üniversitesi’nin “Bakım Emeği ve Zihinsel İş Yükünün Beyaz Yakalı Çalışanlar Üzerindeki Etkisi” araştırması, bakım sorumluluklarının çalışma yaşamı, kariyer sürekliliği ve insan kaynağının etkin kullanımı üzerinde derin etkileri olduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre kadınlar bakım emeğinin yüzde 57’sini, erkekler yüzde 33’ünü üstleniyor. Zihinsel iş yükü kadınlarda yüzde 60, erkeklerde yüzde 35 seviyesinde. Evli ve çocuklu kadınların yüzde 15’i bakım sorumlulukları nedeniyle en az bir terfi teklifini reddettiğini, kadınların yüzde 31’i ve evli-çocuklu kadınların yüzde 37’si ise bakım nedeniyle işten ayrıldığını belirtiyor. Özyeğin Üniversitesi araştırmayı iki faz halinde yürüttü. Birinci fazda, üç büyük şehirde 524 beyaz yakalı çalışanla yüz yüze görüşme sonuçları değerlendirildi. İkinci fazda ise 11 şehirde yine yüz yüze 2 bin 104 katılımcıyla daha geniş kapsamlı bir veri seti oluşturuldu.
