Pek çok kişi bu sorunun zamanlamasını sorgulayacaktır eminim. Ne de olsa, Bitcoin özelinde konuşursak, piyasaya çıkmasından sadece 17 yıl geçmiş olmasına rağmen bu sene toplam piyasa değeri 2,5 trilyon doları aşmış olan ve giderek de kullanımı ve kabulü artmış olan bir varlıktan bahsediyoruz. Bitcoin bu kısa sürede küresel finans düzeninde kendisini diğer tüm varlıklardan daha hızlı bir şekilde sağlamlaştırmayı başardı. Genel olarak baktığımızda da son yıllarda kripto endüstrisinin geniş çapta kabul görmeye, hatta teşvik edilmeye doğru ilerlemesi ortada.
Ancak, Bitcoin’in geçerliliği artsa da, fiyatı düşmeye devam ediyor. 1.5 ay önce 125 bin doların üstüne tırmanan bitcoin bugünlerde 91 bin dolarlara kadar gerilemiş durumda. Hiç gelir üretmeyen spekülatif bir varlık için fiyat artışını haklı çıkaracak yeni bir yükseliş söyleminin olmaması ciddi bir problem. Üstelik bu varlığın daha geniş bir sirkülasyona erişmiş olması diğer piyasalarla bağlarını derinleştirmiş olduğu için, değerindeki olası düşüşün etkileri artık sektörün çok ötesinde hissedilecek.
Bugüne kadar Bitcoin’in fiyatını doğrudan ve dolaylı olarak hareketlendiren farklı gelişmeler yaşandı. Covid karantinaları ve o dönemde hükümetlerin maliye politikalarındaki aşırı genişlemeci yaklaşımları bitcoin’e önemli destek oldu. (Kısa sürede 10 binlerden 60 binlere çıkışını gördük.) 2023'ün sonlarından itibaren kripto borsa yatırım fonlarının (ETF) piyasaya sürüleceği söylemleri fiyatını destekledi. Nitekim ilk ETF başvuruları Ocak 2024'te Amerika’nın SPK’sı SEC tarafından onaylandı. Sonrasında da Trump'ın seçim zaferi, Bitcoin'e büyük bir ivme kazandırdı.
Yatırımcılar artık Bitcoin'e ulaşmakta hiç zorlanmıyor. Ancak buna rağmen bugünlerde fiyatını destekleyici haberlerin azalmasıyla birlikte daha yüksek işlem hacimleri elde etmesi için imkanlar sınırlı görünüyor. Ayrıca stablecoin’lerin daha fazla kabul görmeye başlaması ve merkez bankalarının da eninde sonunda dijital paraya (CBDC) geçecek olmaları da Bitcoin’in geleceğini karartan gelişmeler olarak görülebilir. (Bu bağlamda bizim MB’nın diğer ekonomilerden daha önce bir dijital para çıkarması bize bir ilk hareket avantajı sağlayacaktır. Ayrıca gerçekten de bir temel vatandaşlık geliri (UBİ) uygulaması düşünülüyorsa, zaten bu bir gereklilik olmak zorunda. – Tabii, böyle bir projenin “olabilirliliği” ve finansmanının nasıl sağlanacağı ayrı bir konu.)
Bitcoin’in ikilemi stablecoin’lere alternatif olabilmesi için kendisinin de “stabil” olması gerektiği. Ancak stabil olması durumunda da, kendisine spekülatif amaçlı yatırım yapan önemli bir kitleyi de kaybedecektir. (Tabii, bir de üzerinden yapılan işlemlerin geçerliliğini kanıtlamak amacıyla yapılan pahalı hokkabazlıkların (mining) yüksek maliyetleri de bir noktadan sonra batmaya başlayacaktır.) Bitcoin artan alım-satım yatırım kolaylığından artık daha fazla regüle ediliyor olmasına bugüne kadar kendisine destek vermiş gelişmelerin de sonuna gelmiş olabilir. Peki bence giderek daha çok rakibi olan stablecoin’lerin geleceği var mı? Şimdilik, evet.
Stablecoin'ler küresel finans dünyasında yükselişte ve ödemeleri daha hızlı ve daha ucuz bir şekilde gerçekleştirme vaadinde bulunuyor. Dolar bazlı stablecoin stoku, 2024 başındaki 138 milyar dolardan bu yılın Ekim ayında 308 milyar dolara çıktı ve bazı finans kuruluşları bu rakamın on yılın sonunda 2 trilyon dolara ulaşabileceğini öngörüyor. Ancak stablecoin’lerin yaygınlaşması merkez bankalarının parasal kontrolünün zayıflaması anlamına da geliyor. Sonuçta stablecoin ihraççıları, gelen her talep karşılığında ABD Hazine bonosu satın alarak Fed’in yaptığı şeyin minyatür bir versiyonunu gerçekleştiriyorlar: finansal sistemden likidite yaratmak ve çekmek. Ayrıca stablecoin’lere gelen her talep otomatik olarak hazine bonolarına bir talep anlamına geleceği için ABD hazine bonolarının faizlerini de düşürücü etki yapacaktır. (Tabii, bir çıkış olması durumunda da, ters etki söz konusu olacaktır.) Senyoraj (para ihraç etme) gelirlerinin azalacak olması da Fed’in sevmeyeceği başka bir nokta.
Sonuçta başta Fed olmak üzere tüm merkez bankaları dijital para çıkarma faaliyetlerine hız vereceklerdir. O zamana kadar da stablecoin’ler var olmaya devam edecek.
