Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi - COP30, ilk kez Amazon bölgesinde, Brezilya’nın kuzeyindeki Belem kentinde düzenleniyor. Ormanların karbon emisyonlarını azaltmadaki rolü göz önüne alındığında, bu tercih sembolik olarak önem taşıyor. Ancak yetkililer, 1,3 milyonluk kentin on binlerce katılımcıyı ağırlamaya hazır olup olmadığı konusunda endişeli. COP30 Başkanı André Corrêa do Lago, mart ayında yayımladığı vizyon mektubunda, Başkan Luiz Inácio Lula da Silva’nın konferansı Amazon’da düzenleme kararını savunarak, yağmur ormanlarının iklim değişikliğiyle mücadeledeki “olağanüstü rolünü” dünyaya göstermek istediklerini belirtmişti. Corrêa do Lago, organizasyona yönelik dile getirilen güvenlik endişelerine yanıt olarak ise, Belém’in böyle bir etkinlik için tasarlanmadığını kabul ederek, şehrin taşıdığı sembolik önemin zorluklardan daha ağır bastığını ifade etti. Brezilya hükümeti, Kasım 2025’te gerçekleşecek zirve öncesinde şehirdeki konaklama kapasitesini artırmak amacıyla nehir kruvaziyer gemileri, kiralık daireler, askeri tesisler ve okullar dahil olmak üzere toplam 26 bin yeni yatak kapasitesi sağlamayı planlıyor. Hatta ihtiyaç öyle büyük ki çadırlar bile gündemde…
Cruise gemileri ve yatlar devrede
Liderler için hazırlanan “COP30 Köyü”, zirveden önce açılış konuşmalarını yapacak olan devlet başkanları ve diğer üst düzey katılımcılar için 400 süitlik konaklama imkânı sunacak. Para Eyaleti Başkan Yardımcısı Hana Ghassan, geçtiğimiz günlerde resmi COP30 konaklama platformunun yakında devreye gireceğini ve ek yataklarla birlikte fiyatlardaki artışın önüne geçileceğini dile getirdi. Yerel girişimciler ise farklı bütçelere hitap eden alternatif çözümlerle durumu fırsata dönüştürmeye çalışıyor. Airbnb gibi platformlardaki ilan sayısı hızla artarken, bazıları lüks yatlardan dönüştürülmüş yüzen misafirhaneler gibi sıra dışı fikirlerle hazırlık yapılıyor. 10 odalı yatlar, ya da daha geniş gruplar için 34 ila 50 odalı feribotlar zirve için hazırlanıyor. Belem’e yakın konumdaki Outeiro Adası’ndaki bir yük limanı ise, iki dev cruise gemisini COP katılımcılarını ağırlamak için dönüştürüyor. Bu gemilerin, yaklaşık 4 bin 500 kişilik konaklama sağlayabileceği ifade ediliyor. Ancak uzmanlara göre, tüm bu planlar önemli altyapı çalışmaları, çevresel önlemler ve şehir merkezine ulaşımı iyileştirecek bağlantılar gerektiriyor. Federal Para Üniversitesi’nden jeolog Prof. Dr. Aline Meiguins da Silva, transatlantik gemilerin güvenli şekilde yanaşabilmesi için limanda kapsamlı tarama çalışmaları yapılması gerektiğini ifade ediyor ve yetkililere Outeiro’nun kirli plajlarını temizleme ve gemilerden kaynaklanan kirliliği azaltma çağrısı yapıyor. Haksız da değil… “COP30’un sadece bir etkinlik değil, aynı zamanda çevresel bir miras bırakma fırsatı olduğunu unutmamalıyız” diyor da Silva.
Altyapı yatırımları hızlandı
Öte yandan, COP30 alanlarını şehir merkezine bağlayacak köprü inşaatı Ocak 2024’te başladı. Devlet yetkililerine göre projenin üçte ikisi tamamlanmış durumda. Bu köprü, Outeiro’dan Belém’e yolculuk süresini önemli ölçüde kısaltacak ve yerel halk için uzun vadeli bir fayda sunacak. 19 bin metrekarelik COP30 Köyü’nün inşası da devam ediyor. Zirveden sonra bu alanın, şu anda kiralık binalarda bulunan bazı devlet dairelerine ev sahipliği yapması planlanıyor.
Liderler zirveden önce konuşacak
Amazon’daki Belem şehrinde düzenlenecek zirvenin lojistik yükünü hafifl etmek için dünya liderleri, COP30 müzakereleri başlamadan önce konuşmalarını yapacak. Paris Anlaşması’nın kabul edildiği 2015’ten bu yana, dünya liderleri genellikle BM iklim konferanslarının ilk iki ya da üç gününde katılım sağlıyordu. Ancak bu yıl, liderler 6-7 Kasım tarihlerinde Belem’de toplanacak. BM müzakereleri ise 10-21 Kasım tarihleri arasında gerçekleşecek. COP30 Olağanüstü Sekreteri Valter Correia konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Dünya Liderleri Zirvesi COP’un bir parçasıdır ve bu karar Brezilya tarafından alınmıştır” diyor. Bu değişiklik, otellerin ve şehrin baskısını azaltırken, resmi açılışın daha iyi organize edilmesini ve konuşmaların üzerine derinlemesine düşünülmesini sağlayacak.
İklim kampanyacıları karara karşı tepkili. Bazı uzmanlar bu kararın müzakerelerin sonucunu fazla etkilemeyeceğini savunurken, bazıları ise medyanın ilgisinin azalacağı ve müzakereciler üzerindeki baskının zayıfl ayacağı görüşünde. Brezilya’daki Talanoa Enstitüsü’nün başkanı Natalie Unterstell, liderler zirvesinin müzakerelerden ayrılmasının etkisini şu sözlerle eleştiriyor: “Dünya Liderleri Zirvesi’ni müzakerelerden ayırmak, bir konserin açılış performansını ana gösteriden sonra yapmaya benziyor – akışı bozuyor ve etkisini zayıfl atıyor. Liderler bir odada büyük lafl ar ederken, müzakereciler sonrasında başka bir odada bunları sulandırabilir.” Uluslararası düşünce kuruluşu E3G’den Alden Meyer ise kararı “mantıklı” bularak, bunun Brezilya’nın COP30’u sadece müzakere değil, uygulamaya geçiş konferansı olarak konumlandırma vizyonunu desteklediğini söylüyor. Meyer ayrıca, dünya liderlerinin katılımında zaten yoğun güvenlik önlemleri alındığını, dolayısıyla zirvenin birkaç gün önce yapılmasının, iklim lobicilerinin erişimini önemli ölçüde etkilemeyeceğini ifade ediyor.
