2027 yılında uygulanacak yeniden değerleme oranı (YDO) büyük olasılıkla yüzde 28 dolayında olacak. Zaten bu satırları TÜİK’in ekim ayı enflasyon verilerini açıkladığı saat 10.00’dan sonra okuyorsanız 2027’nin yeniden değerleme oranını öğrenmiş durumdasınız.
Yeniden değerleme oranını bir kişi ya da kurumun belirlemediğini, bu oranın ekim ayı sonunda Yİ-ÜFE’de on iki aylık dönemlerin kıyaslamasına göre oluşan yıllık artış oranı olduğunu bir kez daha belirteyim.
Yİ-ÜFE ekim ayında hiç artmasa yıllık ortalama artış, yani 2027’de uygulanacak yeniden değerleme oranı yüzde 27,6 olacak. Ekim artışının yüzde 3’ü bulması durumunda ise yıllık ortalama artış yüzde 28’e çıkacak
Dolayısıyla TÜİK’in bugün saat 10.00’da yapacağı (yaptığı) açıklamadan sonraki oran kabaca yüzde 28, bunu rahatlıkla söylemek mümkün.
Yeniden değerleme oranına göre 2027 yılında vergi ve cezalarda nasıl bir artış olacağını ve tutarların hangi düzeye çıkacağını sevgili meslektaşım Hüseyin Gökçe dün Ekonomi’de detaylı olarak yazdı.
Yeniden değerleme oranı yüzde 28 dolayında olacak ama Cumhurbaşkanının bu oranları para cezaları hariç bazı kalemlerde değiştirme yetkisi var.
Toplumun en çok ilgilendiği kuşkusuz motorlu taşıtlar vergisi. Cumhurbaşkanı yüzde 28 düzeyindeki YDO’yu, motorlu taşıtlar vergisi için yüzde 50 oranında artırarak yüzde 42’ye çıkarabilir ya da yüzde 80 oranında indirerek yüzde 5,6’ya çekebilir. Ancak ne yüzde 42 söz konusu olur, ne yüzde 5,6.
Bu yıl için yüzde 25,49 olan YDO’ya karşılık MTV artışı yüzde 18,95 düzeyinde tutulmuştu. Yani YDO yaklaşık dörtte bir indirimli uygulanmıştı.
2027 yılı için de yüzde 28’lik bir YDO artışı yine dörtte bir indirimli uygulansa yüzde 21’lik bir MTV artışı ortaya çıkar.
İyi bir tesadüf! 2027 yılının enflasyon hedefi de zaten yüzde 21.
YDO ve TÜFE
2027-2029 orta vadeli programına göre önümüzdeki yılın tabii ki TÜFE bazlı enflasyon hedefi biraz önce de belirttiğim gibi yüzde 21. Bu yılın gerçekleşmesi de aynı programda yüzde 28,4 olarak öngörülüyor.
Eylül sonundaki yıllık oran yüzde 29,7, ekimi de bugün göreceğiz. Geçen yılın ekimindeki yüzde 2,55’lik artıştan bir miktar daha az artış yaşanmasıyla, ki beklentiler bu yönde, yıllık oran biraz daha düşecek ve yüzde 29’a doğru inecek, hatta 29'un altında bir oran bile görülebilir.
Ancak son iki ayda geçen yılın yüzde 0,87 ve yüzde 0,89’luk oranlarında kalınması neredeyse hiç mümkün görünmediği için baz etkisiyle yıllık oran yeniden yükselme eğilimine girecek ve 2026 yılı çok muhtemeldir ki yüzde 30’un çok az da olsa üstünde kapatılacak.
Yani yıllık enflasyonda yüzde 30-31’den yüzde 21’e inilmesi, bir başka ifadeyle üçte birlik bir azalma öngörülüyor.
Bu yıl da dahil 2027 öncesindeki dönemlerin “enflasyonu yarı yarıya düşürmeye dönük iddialı öngörüleri” dikkate alındığında 2027’nin hedefi gayet makul. Yüzde 30’dan 21’e pekâlâ inilebilir.
Ya YDO indirimi olmazsa?
Peki 2027’de yüzde 28 dolayındaki yeniden değerleme oranı Cumhurbaşkanı indirim yetkisini kullanmadan aynen uygulanırsa enflasyonu 21’e indirmek mümkün olur mu? Önemli olan bu.
Bu soruya tek kelimeyle yanıt vermek gerekirse, olmaz!
Dolayısıyla başta motorlu taşıtlar vergisinde olmak üzere bir dizi vergi artışında yüzde 28’lik YDO daha düşük uygulanmak zorunda.
Enflasyonun seyrini belirleyen tek başına vergilerin ne miktarda arttığı değil tabii ki ama YDO’nun hangi düzeyde uygulandığının iki etkisi var.
Birincisi sinyal etkisi. Kamu eliyle yapılan artışların düzeyi tabii ki özel sektör için de bir sinyal olur.
İkincisi buradaki artış oranının gerçek bir maliyet niteliği taşıması.
TÜFE’de yok ama…
Bir takım vergi ve harç artışlarıyla TÜFE arasında doğrudan bir bağ kurulamaz tabii ki. YDO’ya bağlı olarak artacak vergiler birer mal ve hizmet değil ki ve bunlar elbette TÜFE’de kapsanmıyor ki.
Ancak bu vergi ve harçlar az çok bir maliyet artışı demek. TÜFE kapsamındaki mal ve hizmetler için bir maliyet artışı. Dolayısıyla yeniden değerleme oranına bağlı olarak bu vergi ve harçlarda yapılacak artış yukarıda belirttiğim gibi hem sinyal etkisi yapacak, hem de maliyete etki ettiği için enflasyonu dolaylı biçimde yukarı itecek.
Zaten zaman zaman “yönetilen yönlendirilen fiyat artışları”na dikkat çekilen açıklamalar duyarız. Hatta bizzat ekonomi yönetimi tarafından yapılır bu açıklamalar.
Bakalım 2027 için yönetilen yönlendirilen fiyatlardaki artış hangi düzeyde tutulacak ve bunun ilk işaretini oluşturacak YDO’da ne gibi düzenlemeler yapılacak…
