Avrupa, son yılların en kritik seçim dönemlerinden birine giriyor. Önümüzdeki 12 ayda Avrupa Birliği’nin en büyük ekonomileri arasında yer alan ülkeler başta olmak üzere birçok ülkede sandık kurulacak. Seçimler yalnızca ulusal hükümetleri değil, Avrupa’nın ortak politika üretme kapasitesini de etkileyecek. Zira. millliyetçi ve aşırı sağ partilerin güç kazanması, Brüksel’in ekonomi, enerji, savunma ve göç alanlarında daha bütünleşik bir politika oluşturmasını zorlaştırabilir.
İspanya ilk sınavı verecek
Seçim mevsimi Bulgaristan ve İspanya ile başlıyor. İspanya'nın yanı sıra Fransa , İtalya, Polonya, Finlandiya, Yunanistan, Estonya ve Slovakya da sandık başına gidecek. Bunların en büyük dört ülkesi olan Fransa, İtalya, Polonya ve İspanya'da aşırı sağcı veya milliyetçi popülist partilerin güç kazanması siyasi gözlemcilere göre Avrupa'nın çehresini önemli ölçüde değiştirebilir.
Sürecin ilk büyük dönemeçlerinden biri 29 Kasım’da yapılacak İspanya parlamento seçimleri. Başbakan Pedro Sánchez’in erken seçim kararı, sekiz yıllık sosyalist yönetimin geleceğini tartışmaya açtı. Kamuoyu yoklamalarında muhafazakâr Halk Partisi (PP) ile milliyetçi-popülist Vox’un birlikte çoğunluğa ulaşabileceği öngörülüyor. Böyle bir sonuç, İspanya’nın iç politikasında olduğu kadar AB içindeki dengelerde de değişim yaratabilir.
Fransa ve Polonya sırada
Gözler daha sonra Fransa ve Polonya’ya çevrilecek. Fransa’da Marine Le Pen liderliğindeki Ulusal Birlik’in cumhurbaşkanlığını kazanması, Avrupa siyasetinde en önemli kırılma ihtimallerinden biri olarak görülüyor. Le Pen’in AB bütçesine katkıyı azaltma, ortak iltica politikasından ayrılma ve Fransız hukukunun AB hukuku karşısındaki konumunu güçlendirme vaatleri, Brüksel’le yeni bir gerilim başlığı oluşturabilir. Polonya’da ise milliyetçi Hukuk ve Adalet Partisi’nin yeniden iktidara gelmesi, ülkenin AB ile ilişkilerini yeniden şekillendirebilir.
İtalya’da favori yine Meloni
İtalya’da Giorgia Meloni’nin iktidarını koruması beklenirken, daha radikal sağın baskısının hükümetin çizgisini değiştirip değiştirmeyeceği izlenecek.
AB’nin ortak kararları zorlaşabilir
The Guardian analizinde öne çıkan temel risk, sağa kayışın tek tek ülkelerle sınırlı kalmayıp Avrupa genelinde birbirini besleyen bir siyasi dönüşüme dönüşmesi. Merkez sağ partilerin aşırı sağla işbirliğine daha açık hale gelmesi, göç ve iklim politikalarında daha sert çizgileri güçlendiriyor.
Seçim sonuçlarının ekonomik etkisi de önemli. Hükümetlerin kampanyalara odaklanması, AB’nin uzun vadeli bütçesi ve ortak savunma yatırımları gibi hassas konularda uzlaşmayı geciktirebilir. Ülkelerin ulusal çıkarlarını öne çıkarması, enerji, finans ve teknoloji alanlarında daha derin bütünleşme çabalarını da sekteye uğratabilir.
Ukrayna önemli başlıklardan biri
En kritik başlıklardan biri ise Ukrayna. Fransa’da Le Pen’in kazanması halinde Kiev’e ikili askerî yardımın sınırlandırılması ve Rusya yaptırımlarına mesafeli yaklaşılması ihtimali, Avrupa’nın güvenlik politikası açısından yeni belirsizlikler yaratabilir. Buna karşılık, seçimlerin tamamının AB karşıtı bir çizgide sonuçlanacağı kesin değil. İtalya’nın pragmatik çizgisini koruması veya Polonya’da Avrupa yanlısı yönetimin devam etmesi, ortak hareket alanını koruyabilir.
En kritik eşik Fransa
Fransa’daki seçimler, Avrupa’nın siyasi yönü açısından belirleyici olabilir. Cumhurbaşkanlığını AB ile daha çatışmacı bir çizgideki milliyetçi bir adayın kazanması, ortak bütçe, göç, Ukrayna’ya destek ve AB hukukunun üstünlüğü gibi başlıklarda yeni gerilimler doğurabilir. Bu nedenle seçim takviminin en yakından izlenecek duraklarından biri Paris olacak.
Avrupa’nın seçim takvimi
■ 25 Ekim ve 1 Kasım 2026 Bulgaristan cumhurbaşkanlığı seçimi
■ 29 Kasım 2026 İspanya parlamento seçimi
■ 7 Mart 2027 Estonya parlamento seçimi
■ 18 Nisan 2027 Finlandiya parlamento seçimi
■ 18 Nisan ve 2 Mayıs 2027 Fransa cumhurbaşkanlığı seçimi
■ 2027 Yazı Fransa parlamento seçimi
■ 25 Temmuz 2027’ye kadar Yunanistan parlamento seçimi
■ Sonbahar 2027 Polonya ve Slovakya parlamento seçimleri
■ Aralık 2027’ye kadar İtalya parlamento seçimi
■ 2027 - Almanya’da yıl boyunca çeşitli
eyalet seçimleri de planlanıyor.
ABD’de ara seçimler sonrasında ticaret savaşları sertleşebilir
ABD’de 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimlerinin ardından Trump yönetiminin gümrük tarifelerini artırarak ticari gerilimi tırmandırabileceği öngörülüyor. Olumsuz senaryoda ortalama tarife oranının yüzde 21,3’e yükselmesi bekleniyor.
Küresel ticarette korumacılık ve tarife belirsizlikleri sürerken, ABD’deki ara seçimler yeni bir gerilim dalgasının habercisi olabilir. Allianz Trade’in “Ekonomik Görünüm 2026-2028” raporuna göre seçimlerin ardından Trump yönetimi ticaret politikalarında daha sert adımlar atabilir. Çin’in üretim fazlasına yönelik yeni tarifeler, Çin mallarının üçüncü ülkeler üzerinden sevkiyatına ilişkin soruşturmalar ve Kanada ile devam eden ticari anlaşmazlıklar başlıca riskler arasında yer alıyor.
Ticari gerilimin sürmesi, küresel mal ticaretinin büyümesini de sınırlayabilir. Hacim bazında yüzde 4,7 büyüyen dünya mal ticaretinin 2026’da yüzde 4’e, 2027 ve 2028’de yüzde 2,9’a gerilemesi bekleniyor. Raporda ABD tarifelerinin 2027’de küresel ticaret büyümesinden 0,3 puan götürebileceği öngörülüyor.
