EVRİM KÜÇÜK
Küresel kahve fiyatları yarım asrı aşkın bir sürenin en yüksek seviyesine çıktı. Son 1 yıldır artış eğiliminde olan fiyatlar son haftalarda en büyük üreticilerin karşı karşıya kaldığı üretim sıkıntısıyla ivme kazanıp tüm zamanların en yüksek seviyesine getirdi. Arz tarafında yaşanan sıkıntıya karşın talebin gücünü koruması kahve pazarında yüksek fiyatların kalıcı olmasına neden olabilir.
3.45 dolar test edildi
Brezilya ve Vietnam gibi önde gelen kahve üreticisi ülkelerde bozulan hava şartları kahve fiyatlarını 52 yıllık zirveye yerleştirdi. Bu ülkelerde yoğun kuraklık ve uzun süren kuraklığın ardından gelen sağanak yağışların yarattığı arz korkusuyla Arabica kahve vadeli işlemleri dün öğle saatlerinde pound başına 3.45 dolara çıktı. ICE’de fiyatlar son 1 hafta içinde yüzde 16 ve son 1 ayda yüzde 34 yükseldi.
Robusta 1 yılda 3000 $ arttı
1972’den bu yana işlemlerin yapıldığı ICE’de fiyatlar 1977’de pound başına 3.36 dolardı. Bunun enflasyona göre ayarlandığında bugünkü fiyatı 17.68 dolara eşdeğer oluyor.
Bu arada Robusta kahvenin tonu Londra’da 5.420 dolarla 1 yıl öncesinin 3000 dolar üzerine çıktı.
Zayıf üretim kalıcı yüksek fiyat
Uzmanlar bu arada kahve üretiminin bir yıl daha zayıf kalacağını öngörüyor. Genellikle hazır kahve yapımında kullanılan Robusta çekirdeklerinin yaklaşık yüzde 40’ını üreten Vietnam’da, 2025 yılı Eylül ayı sonuna kadar mahsulün yüzde 10’a kadar azalması bekleniyor; bu da küresel Robusta kıtlığını daha da artırabileceği anlamına geliyor. Danışmanlık şirketi StoneX, Brezilya’nın Arabica üretiminin önümüzdeki yıl yüzde 10,5 düşerek 40 milyon çuvala gerileyeceğini, ancak daha yüksek robusta üretimiyle bunun bir miktar telafi edileceğini ve böylece ülkenin genel üretiminin yüzde 0.5 oranında azalacağını öngörüyor. Bu sebeplerden dolayı kahve fiyatlarında yükselişin kalıcı olabileceği ve gelecek yıl fiyat artışlarının sürebileceği belirtiliyor.
%78 fiyat artışını ne tetikledi?
Fiyatlarda yılbaşından bu yana meydana gelen yüzde 78'lik artış büyük ölçüde Brezilya’nın ve Vietnam’ın on yıllardır yaşadığı en kötü kuraklıktan kaynaklandı. Küresel arzın üç yıldır talebin gerisinde kalmasına neden oldu.
El Nino ve azalan altyapı yatırımları da sorun
Ekim ayında yağmurlar yağmasına rağmen, kritik derecede düşük toprak nemi, verimin beklentilerin altında kalacağı endişelerini yoğunlaştırdı. Daha geniş bir açıdan, kahve fiyatları anlık hava koşullarının ötesinde bir dizi faktörün bir araya gelmesiyle yönlendiriliyor. Kuru El Niño koşulları, kilit üretici ülkelerdeki tarımsal altyapıya yapılan yatırımların azalması ve kahve bazlı içeceklerin artan popülaritesi, Asya’dan gelen talebin büyümesi, kötüleşen iklim değişikliği, arz-talep farkını daha da genişletti. Ek olarak, finansal spekülasyon piyasa dinamiklerini şekillendirmede ve fiyatları yükseltmede önemli bir rol oynuyor.
İklim değişikliği kahve bitkisini tehdit ediyor
İklim değişikliği, kahve bitkilerinin yetişebileceği arazilerin azalmasına ve aşırı hava olaylarının artmasına neden oluyor. Uluslararası tedarik zinciri yönetim şirketi Inverto'dan Katharina Erfort, yakın gelecekte normal fiyatlara dönüş olasılığı konusunda karamsar. Euronews Business'a konuşan Erfort, «İklim değişikliğinin devam eden etkileri istikrara hızlı bir şekilde geri dönmeyi zorlaştırıyor. Sektör, gelecekteki hasatları aksatmaya devam edebilecek aşırı hava koşullarına karşı savunmasız. Ayrıca, özellikle Asya gibi gelişmekte olan pazarlarda artan küresel talep, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam ederek toparlanma çabalarını daha da yavaşlatabilir" diyor.
Brezilya’nın ihracatı rekor kırdı
Artan fiyatlara rağmen durmayan talep Brezilya’nın ihracatında rekor getirdi. Dünyanın en büyük kahve üreticisi Brezilya’nın, Kasım ayında yeşil kahve bu yıl rekor tırdı. Yerel sanayi grubu Cecafe’nin verilerine göre Brezilya, bu yıl kasım dahil 42.7 milyon 60 kilogram torba yeşil kahve ihraç etti. Böylelikle, ülkenin tüm yıl boyunca 40.6 milyon torba sevk ettiği 2020’deki yıllık rekoru şimdiden geride bırakıldı. Cecafe, Brezilya’nın rekorunun Kasım ayında ihracatın bir önceki yıla göre yüzde 2.7 artarak 4.29 milyon 60 kg’lık torbalara ulaşmasıyla kırıldığını söyledi. Brezilya’nın Arabica kahvesi ihracatı Kasım ayında yıllık bazda yüzde 9 artışla 3.58 milyon torbaya yükseldi. Bu arada, endüstri tarafından hazır kahve ve karışımların yapımında yaygın olarak kullanılan bir çeşit olan Robusta’nın sevkiyatı geçen ay yaklaşık yüzde 21 düşüşle yaklaşık 714.000 torbaya geriledi.
