ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık sektöründe son iki yılın en önemli gündem maddesi, takipteki alacak bakiyesindeki yükseliş. Bu durum bankaların tahsili gecikmiş alacak satışını hızlandırdı. Bu yıl 23 Ekim itibarıyla bankacılık sektörünün tahsili gecikmiş alacak satışı 75 milyar liraya ulaştı. BDDK verileri ise bankacılık sektöründe TL cinsi takipteki alacak bakiyesinin 933,8 milyar liraya yükseldiğini gösteriyor. Bankalar satış yapmasaydı tarihte ilk kez TL cinsi tahsili gecikmiş alacak bakiyesi 1 trilyon lirayı aşacaktı. Sektörde TL cinsi toplam takipteki alacak oranı yüzde 5,12 ile 17 Aralık 2021’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Yine TL cinsi tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarında takipteki alacak oranı, yüzde 5,72 ile ölçüm tarihinden bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.
4 ayda 30 milyar liraya varan satış
EKONOMİ’nin Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yapılan açıklamalardan yaptığı hesaplamalara göre 1 Temmuz ile 23 Ekim arasında bankaların varlık yönetim şirketlerine yaptığı tahsili gecikmiş alacak satışı 29 milyar 223,5 milyon lira oldu. Finansal Kurumlar Birliği verilerine göre ise bu yılın ilk çeyreğinde bankaların tahsili gecikmiş alacak satışı 17 milyar 51,9 milyon lira, ikinci çeyreğinde ise 28 milyar 652,8 milyon liraydı. 1 Temmuz sonrasında ise bu rakam 29 milyar lirayı aştı. Bu yılın yaklaşık 10 ayındaki satış da 74 milyar 928,1 milyon liraya ulaştı. 1 Temmuz’dan sonra özellikle Garanti BBVA, İş Bankası ve DenizBank’ın tahsili gecikmiş alacak satışları öne çıktı. Bu yıl hiçbir kamu bankası tahsili gecikmiş alacak satışı yapmazken Yapı Kredi’nin de 1 Temmuz sonrası tahsili gecikmiş alacak satışı ihalesine çıkmaması dikkat çekti. Öte yandan, Ak Yatırım’ın bu yılın üçüncü çeyreğine ilişkin bankacılık sektörü bilanço beklentilerinde, sorunlu kredi hacmindeki büyümenin ikinci çeyreğe göre yüzde 50’nin üzerinde olduğuna işaret edildi. Yine Ak Yatırım, üçüncü çeyrekte sorunlu kredi hacmindeki artışın 145 milyar lira olduğuna ve bu çeyrekte özellikle kamu bankalarının sorunlu kredilerindeki büyümenin daha belirgin olduğuna dikkat çekti.
TL cinsi bakiye 1 trilyonu aşacaktı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun haftalık verilerine göre 16 Ekim’de biten hafta itibarıyla bankacılık sektöründe TL cinsi takipteki alacak bakiyesi 933 milyar 791,9 milyon lira seviyesinde. Bankacılık sektöründe bu yıl 75 milyar liraya ulaşan tahsili gecikmiş alacak satışı gerçekleştirilmeseydi bu rakam, TL cinsi olarak tarihte ilk kez 1 trilyon lira sınırını aşacaktı. BDDK verilerine göre TL cinsi takipteki alacak oranı yüzde 5,12 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, 17 Aralık 2021 haftasından bu yana görülen en yüksek seviye. 5 yılın zirvesine gelen takipteki alacak oranı, 2020 sonunda yine TL cinsinden yüzde 8,58 ile zirvesini görmüştü. Bankacılık sektörünün tahsili gecikmiş alacak satışı olmasaydı takipteki alacak oranı da yüzde 5,53’e kadar yükselecekti.
BDDK verilerine göre tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarında TL cinsi takipteki alacak oranı ise yüzde 5,72 ile veri başlangıç tarihi olan 2024’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. TL cinsi tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarında en düşük oran, yüzde 1,58 ile Haziran 2023’te gerçekleşmişti. İhtiyaç kredilerinde ise TL cinsi takipteki alacak oranı yüzde 7,05’e çıkarak yine veri başlangıcından bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bireysel kredi kartlarında takipteki alacak oranı ise yüzde 6,13 ile Eylül 2019’dan bu yana görülen en yüksek seviyeye yükseldi.
Öte yandan ticari tarafta da sorun büyüyor. BDDK verilerine göre TL cinsi ticari ve diğer kredilerde takipteki alacak oranı, yüzde 4,75 ile 17 Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış durumda. Taksitli ticari kredilerde yüzde 5,58’e çıkan TL cinsi takipteki alacak oranı da 23 Eylül 2022’den sonra görülen en yüksek seviyeye işaret ediyor. Kurumsal kredi kartlarında TL cinsi takipteki alacak oranı, 16 Ekim itibarıyla yüzde 3,41’e geldi. Bu oran, 20 Kasım 2020’den sonra görülen en yüksek seviye. KOBİ kredilerinde de 16 Ekim itibarıyla yüzde 5,10 olan TL cinsi takipteki alacak oranı, 3 Haziran 2022’den sonra görülen en yüksek seviyeye çıktı.
Bu yıl tahsili gecikmiş alacak satışında rekor beklentisi yılbaşından bu yana gündemdeydi. Ancak 23 Ekim itibarıyla ulaşılan 74 milyar 928,1 milyon liralık tutar, geçen yılın tamamını geride bıraktı. Geçen yıl Finansal Kurumlar Birliği verilerine göre bankacılık sektöründe tahsili gecikmiş alacak satışı 64 milyar 709,8 milyon lira seviyesindeydi ve bu da bir rekora işaret ediyordu. Bu yılın yaklaşık 10 ayında 75 milyar liraya gelen tahsili gecikmiş alacak satışı, geçen yılın tamamının yüzde 15,8 üzerinde bulunuyor. Bankacılık sektörü kaynaklarının verdiği bilgiye göre bu yıl tarihte ilk kez bankacılık sektöründe tahsili gecikmiş alacak satışının 100 milyar lira sınırını aşması muhtemel.
Kamu bankalarında tahsili gecikmiş alacak satışı yok
Kamu bankaları tahsili gecikmiş alacak satışı ihalesi düzenlemiyor. EKONOMİ’nin araştırmalarına göre en son Halkbank, Şubat 2024’te tahsili gecikmiş alacak satışı ihalesi düzenledi. VakıfBank ve Ziraat Bankası’nın ise yakın dönemde bir satışı yok. BDDK verilerine göre kamu bankalarında TL cinsi takipteki alacak bakiyesi, 16 Ekim itibarıyla 358 milyar 662,7 milyon liraya yükseldi. Haziran sonundan bu yana artış 88 milyar 267,3 milyon lira oldu. Yine BDDK verilerine göre kamu bankalarının toplam TL cinsi kredileri ise 8 trilyon 126,3 milyon lira seviyesinde. Haziran sonundan 16 Ekim’e kadar bu kredilerdeki artış ise 686 milyar 878,1 milyon lira.
Garanti BBVA ihaleyi Birikim Varlık’tan geri aldı
EKONOMİ’nin KAP bildirimlerinden yaptığı hesaplama, Garanti, İş Bankası, Deniz- Bank ve Akbank’ın tahsili gecikmiş alacak satışlarına haziran sonrasında da devam ettiğini ortaya koyuyor. Varlık yönetim şirketlerinde Gelecek Varlık öne çıkarken Garanti BBVA’nın 24 Eylül’de düzenlediği tahsili gecikmiş alacak ihalesindeki bir iptal dikkat çekti. Garanti BBVA, 23 Ekim’de KAP’a yaptığı açıklamada, 24 Eylül itibarıyla toplam anapara ve akdi faiz bakiyesi 548 milyon 984 bin 638,80 TL olan tahsili gecikmiş alacakların faizleriyle birlikte 56 milyon lira bedelle Birikim Varlık’a temlik edilmesinin öngörüldüğünü belirtti. Banka, aldığı karar doğrultusunda söz konusu portföyün 54 milyon lira bedelle Gelecek Varlık’a temlik edilmesine karar verildiğini duyurdu.
