Piyasalar birkaç hafta önce savaşın etkisinin geçici olacağına inanıyordu. Ancak gelinen noktada tablo değişti. İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı’nı yeniden tam kapasite açacak kalıcı bir anlaşmaya dair ilerleme sağlanamaması, petrol fiyatlarını yeniden yukarı itti. Uluslararası gösterge Brent petrolü dün yüzde 3 yükselerek 111 doları aşarken, ABD tipi ham petrol WTI da yüzde 3,4 primle 100 dolara dayandı. Yılbaşından bu yana çarpıcı bir yükseliş yaşandı. Brent yüzde 83, WTI ise yüzde 73 arttı. Böylece enerji piyasalarında “kriz geçti” havası yerini yeniden tedirginliğe bıraktı.
Ateşkes umudu zayıfladı
Beyaz Saray, İran’ın son teklifinin değerlendirildiğini açıklasa da Washington yönetimi “kırmızı çizgilerin” sürdüğünü vurguladı. Özellikle Tahran’ın nükleer programına ilişkin başlıklarda taraflar arasında mesafenin korunduğu belirtiliyor. Piyasa bu açıklamaları sorunların yakın vadede çözülmeyebileceği olarak yorumluyor, Bu da savaş kaynaklı arz kaybının daha uzun süreceği anlamına geliyor. Petrol piyasası uzmanları, yaklaşık 13 milyon varil/günlük arz açığını kapatacak hızlı ve güçlü bir alternatif bulunmadığını belirtiyor. Stratejik rezervler geçici tampon sağlasa da kriz uzadıkça fiyatların daha yüksek seviyelerde dengelenmesi bekleniyor.
Wall Street alarm modunda
■ Goldman Sachs, Brent petrol için yılın son çeyreği tahminini 80 dolardan 90 dolara yükseltti. WTI beklentisi ise 75 dolar dan 83 dolara çıkarıldı. Bu tahminler mevcut spot fiyatların altında kalsa da, yalnızca birkaç hafta içinde yapılan sert revizyon piyasanın yönünü gösteriyor.
■ Citigroup ise daha çarpıcı bir senaryo paylaştı. Bankaya göre Hürmüz’deki aksama haziran sonuna kadar sürerse Brent petrol 150 dolara ulaşabilir. Ortalama fiyatların iki çeyrek boyunca 130 dolar civarında seyretmesi mümkün görülüyor.
■ ING'nin yeni temel senaryosuna göre, ICE Brent petrolünün varil fiyatı ikinci çeyrekte ortalama 104 dolar olacak; bu rakam önceki tahminde 96 dolardı. Bankanın belirttiğine göre, önemli stok azalması ve savaş öncesi seviyelere doğru yavaş toparlanma, Brent petrolünün 2026'nın dördüncü çeyreğinde ortalama 92 dolar civarında sabitlenmesine neden olacak; önceki tahmin ise varil başına 88 dolardı.
200 dolar konuşuluyor
■ FGE’nin Onursal Başkanı Fereidun Fesharaki, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, boğazdaki aksaklıkların 6 ila 8 hafta daha sürmesi halinde petrol fiyatının 150- 200 dolar bandına tırmanabileceğini söyledi. Uzmanlar, her hafta milyonlarca varillik petrolün piyasaya ulaşamadığını ve kaybın zaman içinde “astronomik” boyutlara çıkabileceğini söylüyor.
Fiziki piyasada yangın daha büyük
Vadeli işlemler piyasası kadar fiziki piyasada da tansiyon yüksek. Petrol ithalatçısı ülkeler küçülen arz havuzunda varil ararken, spot ham petrol fiyatlarının bazı işlemlerde 150 dolara yaklaştığı belirtiliyor. Rafine ürünlerde tablo daha da sert. Singapore piyasasında orta distilat fiyatları varil başına 290 doların üzerine çıkarak rekor kırdı.
BAE'nin çıkış kararı dengeleri bozabilir
Yüksek petrol fiyatı enflasyonu yeniden hızlandırabilir, bu da merkez bankalarının faiz indirimlerini geciktirmesine yol açabilir. Şirketlerin üretim ve taşımacılık maliyetleri artarken kâr marjları daralabilir. Özellikle enerji ithalatına bağımlı Avrupa ve Asya ekonomilerinde büyüme baskı altına girebilir. Bu nedenle hisse senedi piyasaları güçlü görünse bile yatırımcılar enerji cephesindeki riskleri yakından izliyor. Edmond de Rothschild Asset Management analistlerine göre reel ekonomide bozulma büyüyor. Enerji şoku özellikle Avrupa ve Asya gibi ithalata bağımlı ekonomilere yayılıyor. Yatırımcılar şimdilik hisse piyasalarında iyimser... Ancak petrol cephesinden gelen her yeni haber, bu iyimserliğin zeminini biraz daha sarsıyor. Uzmanlara göre, İran kanadında somut ilerleme gelmedikçe fi yatların geri çekilmesi zor görülüyor. Wall Street’in korkusu da tam burada başlıyor: Petrolün ateşi düşmezse sıradaki yangın finans piyasalarında çıkabilir. Bu arada Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE), Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nden (OPEC) ve OPEC+’tan 1 Mayıs’ta ayrılacağını açıklaması sektörde yeni oluşumları da beraberinde getirebilir.
