FİKRİ CİNOKUR / ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) işbirliği ile ‘Tarım Gündemi’ programı düzenlendi. Gazeteci Vahide Yanık yönetiminde düzenlenen programa Batı Akdeniz İhracatçı Birliği (BAİB) Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu ve Antalya Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Üyesi Cüneyt Doğan katıldı. İhracatta kalıntı sorunu, gümrük kapılarında TIR kuyrukları ve döviz kurunda yaşanan sorunlar masaya yatırıldı. BAİB Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu, kalıntı nedeniyle dönen ürünlerin iç piyasada kesinlikle sofralara gelmediğini ve imha edildiğini söyledi. Çavuşoğlu, “Çok net söylüyorum, ihracattan dönen ürünler kesinlikle Türk halkının sofrasına gelmiyor. Müsterih olun, kalıntı nedeniyle dönen ürünün yurt içine girmesi mümkün değil. Avrupa’nın yemediğini biz tüketmiyoruz” dedi.
Günlük kayıp 1 milyon dolar
Avrupa’dan kalıntı bildiriminin binde 2 civarında olduğunu vurgulayan Çavuşoğlu, şunları kaydetti: “300-400 TIR ürüne 2 bin özel analiz yaptırıldı. Avrupa’dan kalıntı bildirimi her geçen yıl azalıyor. 2022’de 300 bildirim alırken, 2024’te 137 bildirim aldık. Türkiye’den ihraç edilen ürünlerin Avrupa’ya giriş kapısı olan Bulgaristan sınırında ihracatçılarımız 2-3 yıldır ciddi sorunlar yaşıyor. Uzun soluklu beklemelerde Türkiye’nin maddi kaybı günlük 1 milyon dolar civarında oluyor. Bulgaristan’dan dönen TIR’ların yüzde 50’den fazlası keyfi uygulamalardan kaynaklanıyor. Bulgaristan’ın sınır kapısında ciddi rant var, bunun için ciddi kavgalar oluyor. Siyasi çekişmeler yüzünden Avrupa, Bulgaristan üzerinden blokaj uyguluyor. Bu anlamda Türkiye ciddi mücadele veriyor.”
Alternatif yeni yol Zonguldak, Karasu ve Köstence limanı
Bulgaristan sınırında yaşanan sorunlar nedeniyle ihracatçının alternatif arayışlara girdiğini belirten Çavuşoğlu, “Ürünlerimizi Zonguldak ya da Sakarya’ya ya bağlı Karasu limanından Romanya’nın Köstence Limanı’na gemilerle (RO-RO) götürülmesi için alternatif yol arayışımız var. İhracatçı birlikleri olarak Romanya limanı işletici firma ile görüşüyoruz. Limanda laboratuvar kurulması için çalışıyorlar. Mayıs- Haziran gibi bakanlıkları devreye sokacağız. Köstence limanında kurulacak olan laboratuvar akredite olursa yıl bitmeden seferlerin başlayacağını tahmin ediyoruz. Bir gemi 300 TIR alıyor. Romanya tarafı bir gemi ile sefere başlanabileceğini söylüyor. Eğer bu olursa hem Kapıkule’deki yığılmaları engelleriz hem de üstü kapalı kısıtlamaların önüne geçeriz.” şeklinde konuştu.
Bulgaristan sınır kapısında TIR kuyrukları oluşması, döviz kurunun baskılanması, enflasyon, maliyetlerin artması ve geri bildirim gibi nedenlerden dolayı ihracatçının Avrupa pazarında rekabette zorlandığını ve müşteri kaybı yaşadığını dile getiren Ümit Mirza Çavuşoğlu, “Avrupalı müşteri ürün alımına kesin gözüyle bakmayınca başka ülkelerden firmalarla bağlantı kuruyor. Almanya’da bu anlamda ciddi kan kaybediyoruz. Bunun ekonomik boyutu can yakacak boyuta geldi. Düşük kur nedeniyle ihracatçı rekabet edemez hale geldi. Maliyetlerimiz yüksek, düşük kur nedeniyle satışımız ucuz. Pahalıya mal ediyoruz, ucuza satıyoruz. Bizim 1 dolara mal ettiğimiz ürünü, diğer ülkeler 80 cente mal ediyor, biz nasıl rekabet edebiliriz. Döviz kuru dolarda 47 TL, Euro’da 50 TL olmalı. Bu olursa dış pazarda rakiplerimizle rekabet edebiliriz” dedi.
Üreticiye haksızlık edilmesin
ATB Yönetim Kurulu Üyesi Cüneyt Doğan da, sınırdan kalıntı nedeniyle dönen ürünün hemen imha edildiğini bildirdi. Türkiye’de üreticinin bilinci davrandığını, böcekle üretim yaptığını, arı kullandığına dikkat çeken Doğan, “Denetimler tabi ki daha fazla artırılsın, bilgilendirme düzeyi geliştirilsin, analizleri daha sık yapalım ama çiftçiye de haksızlık etmeyelim. Bazı üreticiler, fiyat dalgalanmalarında yüksek fiyatı kaçırmamak için erken toplayıp pazara sürmek istiyor. Bu da sıkıntı yaratabiliyor. İhracat azalınca çiftçinin üretim iştahı da zayıflıyor. Bir önceki yıla göre yaş sebze ihracatında yüzde 10 kayıp var. Bu üretici için büyük bir kayıp.” diye konuştu.
Suriye’de güvenlik sağlanırsa bölge ekonomisi canlanır
Suriye yeni yönetimin Türkiye’ye ihracat vergisi getirmesini değerlendiren Doğan, bunun ikili ilişkilerle çözülebileceğini söyledi. Suriye’de güvenliğin sağlanması halinde Dubai ve Suudi Arabistan gibi birçok ülkeye ihracatın artacağını ifade eden Doğan, şunları kaydetti: “Suriye’de yol güvenliği sağlanırsa, gemiyle uzun sürede gönderdiğimiz birçok ürünü Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan gibi ülkelere 4 günde karayoluyla ulaştırabiliriz. Bu yolun güvenliği sağlanırsa ihracatta bölge ekonomisi canlanır.”
