VEYSEL AĞDAR
Zamanında kapatılmayan ihracat beyannamelerine ilişkin “intaç tarihi” sorunu, ihracatçının gündemindeki yerini koruyor. Beyannamenin sistem üzerinde “kapanmış” statüye geçmemesi nedeniyle ihracatçılar hem KDV iadesi alamıyor hem de cezai riskle karşı karşıya kalıyor. Sektör temsilcileri, ihracat kapama işlemlerinde yaşanan gecikmelerin ciddi bekleme maliyetleri doğurduğunu belirtirken, sorunun temelinde 2 yıl önce Avrupa Birliği Ortak Transit Rejimi kapsamında uygulanan NCTS (New Computerised Transit System) Faz 5’e geçiş sürecinde yaşanan sistemsel kayıt problemlerinin bulunduğunu ifade ettiler. BİLGE Sistemi üzerinde İlave Gümrük Vergisi (İGV) oranlarının hatalı yansıması da firmaların geriye dönük ek vergi ve idari para cezalarıyla karşılaşmasına yol açtı. Bakanlık denetimlerinde, 2024–2026 yılları arasında tescil edilen beyannamelerde eksik vergi tahakkuku oluştuğunun tespit edilmesi üzerine firmalara ek tahakkuk ve ceza bildirimleri gönderilmeye başlandı.
15 Mayıs'ta bakanlığa başvurdular
Sistemsel kaynaklı sorunların son 2 yıldır devam etmesi, sektör temsilcilerinin konuyu yeniden bakanlık gündemine taşımasına neden oldu. Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği, Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği, İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği, İzmir Gümrük Müşavirleri Derneği ve Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği, 15 Mayıs’ta Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne gönderdikleri yazıda, bazı kıymetli maden ve mücevherat ürünlerinde uygulanan İlave Gümrük Vergisi hesaplamalarında sistemsel hatalar yaşandığını bildirdi. Dernek başkanları, oluşan eksik vergilerin “yanlış beyan” değil, “sistem hatası” kaynaklı olduğuna dikkat çekerek, firmalara ceza uygulanmaması gerektiğini vurguladılar.
Bankadaki parasını kullanamıyor
İhracat beyannamesinin kapandığını gösteren “intaç tarihi”nin kritik önem taşıdığını kaydeden gümrük müşaviri İlhan Bulut, “Fiili ihracat gerçekleşmiş, yük Türkiye Gümrük Bölgesi’ni terk etmiş ve ihracat bedeli ülkeye gelmişse, sistemsel kapanış işlemlerinin gecikmesi ihracatçının finansal hareket alanını kısıtlamamalı. Bugün ihracatçı yalnızca üretimle değil, finansmana erişim maliyetleriyle de mücadele ediyor. Özellikle yüksek finansman maliyetlerinin olduğu mevcut ortamda, ihracatçının kendi dövizine erişememesi işletmeler üzerinde ciddi baskı oluşturuyor” dedi. Sorunun yalnızca teknik değil, aynı zamanda verimlilik sorunu olduğuna da işaret eden Bulut “Her kapanmayan beyanname için ihracatçı zaman kaybediyor, bankalar süreci bekletiyor, gümrük müşavirleri ek işlem yapmak zorunda kalıyor. Oysa fiili ihracatın gerçekleştiği sistem üzerinden görülebiliyorsa, beyanname kapanış süreçlerinin otomatik hale getirilmesi mümkündür” dedi.
Sorunun temelinde mevzuat değişikliği var!
Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği, Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği, İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği, İzmir Gümrük Müşavirleri Derneği ve Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne gönderdikleri ortak yazıda, bazı kıymetli maden ve mücevherat ürünlerinde uygulanan İlave Gümrük Vergisi (İGV) hesaplamalarında sistemsel hata yaşandığını bildirdi. Beş dernek başkanının ortak imzasını taşıyan yazıda, özellikle yoğun işlem dönemlerinde kullanıcıların sistemin eksik hesaplama yaptığını anlık olarak fark etmesinin mümkün olamayabildiğine dikkat çekildi. Yazıda şu ifadelere yer verildi; “7113, 7114 ve 7115 GTİP kodlu ürünlerde BİLGE Sistemi ekranında İGV oranı yüzde 47,5 olarak görünmesine rağmen, tahakkuk işlemleri yüzde 30 veya yüzde 27,5 gibi daha düşük oranlar üzerinden gerçekleşti. Sorunun temelinde ise 2024 yılında yapılan mevzuat değişikliğinin bulunduğu ifade ediliyor. Önceki uygulamada toplam vergi oranı belirli bir üst sınırı aşamıyorken, 2024 itibarıyla bu sınır kaldırıldı ve artırılmış oranların doğrudan uygulanmasına geçildi.”
