MERVE YİĞİTCAN
Yılın 8 ayı geride kalırken, Türkiye’nin mal ihracatı yüzde 4,3 artışla 178,1 milyar dolar oldu; ihracattaki artışı savunma ve havacılık, mücevher ile otomotiv sırtladı; geleneksel sektörlerde ise negatif seyir devam etti. 8 ayda 8 sektör eksi yazarken, 3 sektörde büyüme yüzde 1’in altında kaldı. 5 sektörde ise çift haneli büyüme gözlendi. Bu gelişmeler Türkiye’nin ihracatçı sektörler sıralamasında da değişikliklere yol açtı.
EKONOMİ’nin Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgiye göre, Ocak-Ağustos 2025 döneminde en fazla ihracat artışı yüzde 45 ile savunma ve havacılık sanayiinde yaşanırken, bu sektörün ihracatı 5 milyar 418 milyar dolara ulaştı. Böylece sektör, ihracat sıralamasında Aralık 2024 itibarıyla 13’üncü sırada iken Ağustos 2025 itibarıyla 11’inci sıraya yükseldi. Yılın sekiz ayında en fazla ihracat artışı yaşanan ikinci sektör yüzde 19,5 ile mücevher olurken, bu sektör ihracatını 5 milyar 660 milyon dolara yükseltti. Geçen yılı 11’inci sırada kapatan sektör, 8 ayın sonunda 10’uncu sıraya oturdu. En yüksek ihracat artışı yaşanan 3’üncü sektör yüzde 14,1 ile süs bitkileri oldu, ancak sektör 111,7 milyon dolar ihracatı ile sektör sıralamasında sonuncu olmaya devam etti.
Yüksek işçilik maliyeti ile ihracat pazarlarında rekabetçiliğini kaybetmek üzere olduğu sektör temsilcileri tarafından sıklıkla dile getirilen otomotivde, yılın 8 ayında yüzde 12,9’luk ihracat artışı dikkat çekti. Türkiye’nin en fazla ihracata imza atan sektörü olmaya devam eden otomotivde yılın 8 ayında 26,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirilirken geçen yılsonu itibarıyla yüzde 16,5 olan ihracat payı, ağustos sonu itibarıyla yüzde 14,9’a indi. Son olarak ocak-ağustos döneminde ihracatını en fazla artıran sektör yüzde 10,8 ile gemi ve yat hizmetleri olurken, sektörün ihracatı 1 milyar 252 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.
"Kaybedenler kulübü" büyüyor
Peki ihracatın ‘kaybedenler kulübünde’ tablo nasıl? Ocak-Ağustos 2025 döneminde ihracatta en fazla düşüş yaşayan ilk 3 sektör sırasıyla zeytin ve zeytinyağı, yaş meyve ve sebze ile hazır giyim ve konfeksiyon oldu. Bu dönemde ihracatı gerileyen diğer sektörler de sırasıyla fındık ve mamulleri, deri ve deri mamulleri, halı, makine ve aksamları ile meyve sebze mamulleri oldu.
Ancak tablaya ihracat ağırlığı yüksek sektörler bazında bakıldığında, önemli sektörlerin kayıpları dikkat çekici oldu. Burada Türkiye’nin en fazla ihracat yapan sektörler sıralamasında zaman zaman ikinci sıraya kadar yükselen hazır giyim ve konfeksiyonda son 2 yıldaki kan kaybı devam ederken, sektörün ihracatı 8 ayda yüzde 6,5 azalarak 11 milyar 227 milyon dolara indi. 2024 sonu itibarıyla en fazla ihracat yapan 3’üncü sektör hazır giyim ve konfeksiyonken, sektör ağustos itibarıyla 4’üncü sıraya geriledi. Yine Türkiye’nin geleneksel ihracatçı sektörlerinden deri ve deri mamullerinde de sekiz aylık kayıp yüzde 4,7 olurken, halıdaki kayıp yüzde 4,5 oldu. Türk sanayisinin demirbaşlarından makine ve aksamlarında da, maliyet ve pazar kaynaklı sorunlar ihracatın gerilemesine yol açtı. Makine sektörü ihracatı bu dönemde yüzde 3,1 gerileyerek 7 milyar 122 milyon dolara indi. Sektör ihracat sıralamasında 8’inciliğini korurken, payı Aralık 2024’teki yüzde 4,9 seviyesinden yüzde 4’e indi.
Mobilya ve tekstil yerinde saydı
Veriler mobilya sektörünün ihracatının da 8 ayda yatay seyrettiğini ortaya koydu. Sektörün ihracatı 8 ayda geçen yılın aynı dönemi ile aynı kalarak 5 milyar 164 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Aralık 2024 itibarıyla ihracattaki yüze 3,5’lik payı ile 10’uncu sırada yer alan mobilya sektörü, sekizinci ayın sonunda yüzde 2,9’luk pay ile 12’nci sıraya geriledi. Yılın 8 ayında ihracatı gerilemeyen ancak ‘büyüme sancısı’ yaşayan sektörler de öne çıktı. Bu dönemde madencilik ürünleri ihracatı yüzde 0,7 artarak 3 milyar 960 milyon dolar olurken, tekstil ve hammaddeleri ihracatı da yüzde 0,8 büyüyerek adeta yerinde saydı. Bu sektörün ihracatı ağustos sonu itibarıyla 6 milyar 263 milyon dolar olurken, 9’uncu sıradaki yerini koruyan sektörün ihracattaki payı ise Aralık 2024’teki yüzde 4,2 seviyesinden yüzde 3,5’e indi.
