İBRAHİM EKİNCİ
Faiz harcamalarının bütçe harcamaları içindeki payı artıyor. “Cumhurbaşkanlığı sistemi”nin başladığı ilk yıl faiz harcamalarının toplam bütçe harcamalarına oranı yüzde 8,9 düzeyindeydi. 2024’te yüzde 11.2’ye çıktı. 2025 bütçesinde öngörülen tutarda (1.950 milyar lira) kalırsa, toplam harcamaların yüzde 13,2’sine çıkacak.
2018 yılı öncesinde faiz harcamalarının bütçe harcamalarına oranının daha yüksek olduğu yıllar vardı. Yüzde 16 seviyeleri görülmüştü. Ancak azalma eğilimindeydi. 2018’de yüzde 8,9’a kadar düşmüştü. Ancak o tarihten sonra yeniden tırmanmaya başladı. 2019’da yüzde 10’u, 2020’de yüzde 11’i buldu. İzleyen yıllarda da yüzde 10’un üstünde kaldı. 2024’te yeniden yükselişe geçti ve yüzde 11.2 oldu. Ancak asıl bu yıl, eğer bütçe öngörüleri gerçekleşirse yüzde 13,2’yi bulacak.
Faiz harcamalarındaki dramatik artışın asıl nedeni borç stokundaki hızlı artış. Bütçe açığı arttıkça borçlanma ihtiyacı artıyor. Buna paralel olarak borç stoku ve yüksek faizler nedeniyle faiz harcamaları artıyor.
AB tanımlı borç stoku ilk kez 10 trilyonu aştı
AB tanımlı borç stoku 2024 yılı 3Ç itibariyle tarihinde ilk kez 10 trilyon lirayı geçmiş durumda. Borç stokunun yılda yıla artışı son 2 yılda yüzde 50’nin üzerine geldi. 2023’te yüzde 68 arttı. Bu tempoyla giderse yıllık artış birkaç yıla yüzde 100’ü görebilir. AB tanımlı stok, 2001’de sadece 186.7 milyar, 2010’da 461,4 milyar, Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ilk yılı 2018’de 1 trilyon 123 milyara çıkmıştı. Son 6 yılda 9 kat artarak 10 trilyonu geçmiş oldu. Yıldan yıla artışlar; yüzde 29 artış yaşanan 2018’den sonra hızlandı. 2020’de artışı yüzde 42,4, 2021’de yıllık artış yüzde 47,1, 2022’de yüzde 57,8’i buldu. 2023’te tarihi yüksek seviye yüzde 68 artış gösterdi. Bu yılın rakamı, 4. Çeyrek açıklandığında belli olacak. Eğer bu tempoyla giderse birkaç yıla yıllık artış yüzde 100’ü bulabilir.
