Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Samsun Büyükşehir Belediyesi Çok Amaçlı Salon Şehit Ömer Halisdemir Konferans Salonu'nda Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ile düzenlediği basın toplantısında, temmuz ayı dış ticaret rakamlarını açıkladı.
Küresel ekonomide belirsizliklerin, kırılganlıkların, ticaret savaşlarının, gümrük vergisi artırımlarının, korumacılık rüzgarlarının bütün şiddetiyle devam ettiğini belirten Bolat, temmuz ayında birçok alanda rekorlar kırıldığını söyledi.
Bolat, temmuz ayının rekorlar ayı ve efsane ay olarak tarihe geçtiğini ifade ederek, şunları kaydetti:
"Tarihimizin en yüksek aylık mal ihracat rekorunu temmuzda kırdık. Dolayısıyla tarihimizin en yüksek temmuz ayı ihracat rekorunu kırdık ve temmuz itibarıyla son bir yıllık toplamda tarihimizin en yüksek mal ihracat rakamına ulaştık. Bu da bir rekor oldu. Yine sevindirici bir gelişme, aylık ithalat artış hızında bir yavaşlama başarıldı ve temmuzda aylık dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre ve haziran ayına kıyasla oldukça azaldı. Son olarak, ihracatın ithalatı karşılama oranı da yükseldi. İşte böyle altı tane önemli başarının sağlandığı aya 'efsane ay' denir. Tüm zamanların en yüksek aylık ihracatı 25 milyar dolar. Bir yıl önce temmuzda bu rakam 22,5 milyar dolardı. Yani üzerine tam 2,5 milyar dolar ilave ihracat eklenmiş oldu ve bu yüzde 11'lik bir artışa tekabül ediyor. Bu 2,5 milyar dolarlık artış son bir yıllık ihracat toplamamıza da ilave 2,5 milyar dolar kazandırmış oldu."
Haziran ayına kıyasla temmuzda ihracatta 4,5 milyar dolarlık ilave sağlanmış olduğunu belirten Bolat, bundan sonraki hedefin 26 milyar doları yakalamak olduğunu bildirdi.
Ömer Bolat, temmuzda ithalatın artış hızının yavaşladığını ve dış ticaret açığının da azalmaya başladığını söyledi.
İhracatta en yüksek artış oranının yüzde 11 ile temmuz ayında olduğunu aktaran Bolat, geçen yılın aynı döneminden bu yana en yüksek aylık artışın bu ayda yakaladığı bilgisini paylaştı.
Bolat, "Parite etkisi, takvim etkisi noktasında baktığımızda bir miktar olumlu etkisi olmakla beraber esas etki ihracatımızın bu sene gerçekten özellikle mart ayından itibaren yükselişe geçmesi ve sanayi üretimimizin de katkı yapması olmuştur. Bu noktada parite kaynaklı olarak 831 milyon dolar artış sağladık. Ama benzer bir şekilde ithalatımızda da parite etkisi 700 milyon dolar artış vardı. Dolayısıyla toplamda sadece 130 milyon dolar olumlu etkisi oldu. Böylece 2024 Temmuz sonrası en yüksek aylık artış oranını yakaladığımız bu temmuzda yüzde 11 ile ihracatımız için artış ivmesinin devam ettiğini göstermektedir." diye konuştu.
Ocak-temmuz ihracatına bakıldığında yüzde 5,2'lik artışla 7 ayda 156,4 milyar dolara ulaşıldığını dile getiren Bolat, geçen yıl bu rakamın 148,7 milyar dolar olduğunu ve 7 ayda 7,7 milyar dolar artış sağlandığını aktardı.
Bolat, bunun aylık ortalamasının 1,1 milyar dolar olduğunu ve kalan 5 ayda da bu tempo devam ettirildiğinde en az yüzde 5 artışla yılı kapatmış olacaklarını söyledi.
Bir yıllık verilere bakıldığında 270 milyar dolara yaklaştıklarını belirten Bolat, "Bir ayda 2,5 milyar dolar ilave ihracat eklemesiyle yıllık artışımız son bir yılda yüzde 3,1'e yükselmiş oldu ve böylece yıllıklandırılmışta 8 milyar dolar ilave var. 12 ayı tamamladığımızda, 2025'te, yüzde 5'in altına düşmeden en az 10-12 milyar dolar ilave mal ihracat artışı sağlamış olacağız." dedi.
Bolat, işsizlik oranının son 26 aydır yüzde 8,6 ile tek haneli rakamda olduğuna dikkati çekerek, şöyle devam etti:
"Yılın ilk çeyreğinde sanayi üretimi artış hızı yüzde 0,7 iken ikinci çeyrek ortalaması yüzde 4,1 oldu. IMF de büyüme oranlaması noktasında 0,3 artışla Türkiye'nin yıl sonu büyüme tahminini yüzde 3'e çıkardı. Onu da aşmak nasip olacak. Yine sevindirici olan orta, yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatında bir puanlık daha bir artışla toplam ihracatın yüzde 42,5'ine yükseldi. Kararlılıkla sürdürülen istikrar programı sayesinde, dünya ve bölgemizdeki sıcak savaşlara, ekonomideki belirsizliklere ve acımasız korumacılık ve ticaret savaşlarına rağmen Türkiye'mizin dış ticaret ve cari işlemlerindeki iyileşme, enflasyondaki 44 puanlık düşüş haziran sonu itibarıyla yüzde 35'e geriledi Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE). Milli gelirimizdeki artış, 1,4 trilyon dolar sınırına yaklaştık. Faiz oranlarında başlayan azalış, gerilemeler, kredi notlarımızda artış trendi, risk primindeki gerileme, finansal istikrarı sağlama yönündeki adımlarımız, döviz rezervlerinde hem brütte hem net rezervlerdeki artışlar ve toplumsal refahın adil dağılımı için sarf ettiğimiz olağanüstü çabalar ekonomimizdeki dengelenme ve istikrar sürecini güçlendirmektedir."
"Son 9 ayın en yüksek ihracatın ithalatı karşılama oranını elde ettik"
Ticaret Bakanı Bolat, ithalatın temmuzda yüzde 5,4 artışla 31,4 milyar dolar olarak gerçekleştiğini bildirerek, ithalat cephesinde stabil, makul bir düzeyde gidildiğini söyledi.
Bolat, "Dış ticaret açığımıza baktığımızda 6,4 milyar dolar temmuz ayındaki açığımız. Yüzde 12 azalış var. 2024 Temmuz'da bu rakam 7,3 milyar dolardı. Son 9 ayın en düşük dış ticaret açığı elde edildi. Bu iyi bir trend, sorumlu bir gidişattır. İhracatın ithalatı karşılama oranı da oldukça sevindirici, yüzde 80'e dayandı, yüzde 79,53. Burada da geçen yılın temmuzuna göre 4 puanlık net artışımız var. Son 9 ayın en yüksek ihracatın ithalatı karşılama oranını elde ettik." ifadelerini kullandı.
Son 26 ayın 15'inde dış ticaret açığını azalttıklarını anlatan Bolat, 7 ayda yaklaşık 56 milyar dolar bir açık seviyesi olduğunu ve özellikle temmuzdan itibaren bir yavaşlama trendi olduğuna işaret etti.
Bolat, bundan sonraki aylarda da bunu devam ettirmeye gayret edeceklerini belirterek, "Dış ticaret açığımızı 90-95 milyar dolar arasında tutmaya gayret edeceğiz. İhracatın ithalatı karşılama oranı da ilk 7 ay itibarıyla yüzde 74'e yakın bir rakamda devam etmekte. Yıllıklandırılmışı da hemen söyleyelim, ihracatta 8 milyar dolar artış var. Yüzde 3,1'lik yıllık artışımız, ithalatımız zaten yüzde 4,1 yıllık artışımız, orada da 14 milyar dolar. Bu şu anlama geliyor; dış ticaret açığımız 6 milyar dolar ilave olmuş. 82,2 idik şimdi 88 milyar dolar civarında bir dış ticaret açığımız var. Böylece makul seviyelerde devam ediyoruz. Sevindirici olan şu; bu yılın 7 ayın 6'sında ihracatımızı artırmayı başardık." diye konuştu.
Bolat, hizmetler ihracatına değinerek, 2023'te 106 milyar dolar, 2024'te 115 milyar dolar olan hizmetler ihracatında hedefin 121 milyar dolar olduğunu bildirdi.
Hizmetler ihracatında ocak-mayıs döneminde 40 milyar doların geçildiğini aktaran Bolat, Ticaret Bakanlığının tahminlerine göre, temmuz ayı itibarıyla 118 milyar dolarlık hizmetler ihracatına yıllıklandırılmış olarak ulaşılacağını ve bunun da yüzde 6,3'lük artışa tekabül ettiğini bildirdi.
Bolat, "Nisan başında başlayan ticaret savaşları, gümrük vergisi savaşları, Hindistan-Pakistan savaşı, İsrail'in İran'a saldırıları, bütün bunlar dünya ticaretinde, ekonomik büyümesinde, emtia, enerji, altın fiyatlarında anormal yukarı çıkışlar ve sarsıntılar sağlıyor. Hizmetler ticaretine de mal ticaretine de olumsuz etki ediyor. İsrail-İran savaşında bölge uçuşlara kapatıldı, turistler gelemedi. Lojistik hizmetleri, taşımacılıklar aksadı. Yani bunlar kırılgan sektörler ve kuzeyimizde, güneyimizde, doğumuzda sıcak savaşların olduğu bir ortamda Türkiye'miz Cumhurbaşkanı'mızın başkanlığında gerçekten ekonomide, dış politikada, askeri alanda, savunmada, ulaştırmada, enerjide her alanda bir istikrar abidesi olarak büyümesini, güçlü yükselişini devam ettirmektedir." açıklamasında bulundu.
"Cari işlemler açığımızı mantıklı seviyelerde, dengede tutacağız"
Bolat, cari işlemler dengesine bakıldığında 2023'ü depremlerin etkisiyle 40 milyar dolar açıkla kapamak zorunda kaldıklarını belirterek, 2024'te 10 milyar dolara düşürdüklerini aktardı.
Cari işlemler açığının milli gelire oranı 2023'te yüzde 3,5'ken, 2024 sonu yüzde 0,8'e düşürdüklerini dile getiren Bolat, "Şu an itibarıyla Merkez Bankamız ocak-mayıs verilerini açıklamıştı. Açığımız 16 milyar dolar seviyesinde ilk 5 ay itibarıyla ve milli gelire oranı da yüzde 0,9 nispetinde. Haziranda tabii de İran-İsrail Savaşı oldu ama temmuz, ağustos, eylül ve ekimde turizmde güçlü bir yükseliş olacak, temmuz ayı geçti. Cari işlemler açığımızı mantıklı seviyelerde, dengede tutacağız. 20 milyar dolar altı gibi bir rakamda ve yüzde biri geçirmemeye gayret edeceğiz." diye konuştu.
Bolat, hizmetler dengesinin geçen yıl net 62 milyar düzeyinde olduğunu vurgulayarak, bunun dış ticaret açığını hızla kapatarak cari işlemlerin makul seviyelerde olmasını sağladığını anlattı.
Cari işlemlerin dengede ve makul seviyelerde olduğu zaman döviz borçlanma ihtiyacının kalmadığını belirten Bolat, "Böylece döviz piyasalarındaki istikrar, para piyasalarındaki istikrarı sağlıyor ve ticaretin, üretimin önünü açıyor ve katkı sağlıyor. Döviz piyasalarında oynaklıklar olduğunda, yarın ne olacağını bilmediğimizde ne oluyor? Herkes duruyor, yarın ne olacak bir bakalım. Döviz artacaksa bugün malını satmayayım diyor. Fiyat vermiyor tüccarlar, satıcılar. Böyle durumlar olabiliyor. O nedenle istikrar iyidir bu anlamda." değerlendirmesinde bulundu.
"İhracatçılara desteklerimize devam edeceğiz"
Ömer Bolat, ihracat ve ithalat yapılan bölgelere ve ihracat ile ithalatın en fazla olduğu sektörlere ve ülkelere değinerek, rakamlar hakkında bilgi verdi.
Küresel ekonomideki belirsizliklerin altını çizen Bolat, yılın ikinci yarısında dünya ekonomisindeki belirsizliklerde azalma gerçekleştikçe yılın ilk yarısında görülen ithalat artışının azalacağını dile getirdi.
Bolat, Türk Eximbank'ın kaynaklarıyla ihracatçıları desteklediklerini kaydederek, "EximBank ihracat reeskont kredi maliyetleri yüzde 27'ye düştü. İGE bu yıl 160 milyara çıkaracak verdiği kefaret rakamını. Türk Ticaret Bankası'nı devreye soktuk geçen eylül başında. O da 75 milyarlık bir reeskont kredisi vermiş olacak. Yine dün çıkan bir haberle ihracatçılarımıza verdiğimiz ihracat bedelini Merkez Bankası'na dönüştürmede yüzde 2'lik prim yüzde 3'e çıkmıştı. Mayıs, haziran, temmuz itibarıyla bu 31 Ekim'e kadar uzatıldı." diye konuştu.
Bakanlık olarak 25,5 milyar lira mal ihracatı, 7,5 milyar lira hizmetler ihracatı için toplam 33 milyarlık destekle ihracatçıların yanında olduklarını kaydeden Bolat, KOSGEB üzerinden de emek yoğun sektörlerde korunan istihdam başına 2 bin 500 lira desteklerine de devam edeceklerini bildirdi.
Bolat, ticaret diplomasisinde çok taraflı ikili, bölgesel ve küresel anlaşmalarla çalışmalara devam ettiklerini belirtti.
Avrupa Birliği Komisyonu ile olumlu ve yapıcı bir zeminde ilerlediklerini anlatan Bolat, aradaki sorunlardan, ticari engellerden 14'ünü ortadan kaldırdıklarını ve geriye 9-10 tane kaldığını söyledi.
Bolat, Gümrük Birliği'ni modernize etmek istediklerinin altını çizerek, yapılan görüşmelerin olumlu bir geri dönüşü olarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vize almış, düzenli olarak gitmiş, dönmüş kişilerin yeni vize alımlarında sürekli artan sürelerde vize verilmesi uygulamasını bir talimat olarak gönderdiğini sözlerine ekledi.
Gültepe: Tüm sektörlerimizi oyuna dahil etmemiz gerekiyor
TİM'den yapılan açıklamada, temmuz ayı ihracat verilerinin Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından Samsun'da kamuoyuyla paylaşıldığı belirtildi.
Açıklamada görüşlerine yer verilen Gültepe, yılın ocak-temmuz döneminde 7 aylık ihracatın 156,4 milyar dolara, son 12 aylık ihracatın ise 269,5 milyar dolara yükseldiğini bildirdi.
Türkiye'nin temmuzda 25 milyar dolarla en yüksek aylık ihracat değerine ulaştığını vurgulayan Gültepe, temmuz ayında ihracatta elde edilen 2,5 milyar dolarlık artışın neredeyse tamamının otomotiv ve kimya sektörleriyle pariteden kaynaklandığına dikkati çekti.
Gültepe, "Şikayetçi değiliz ama istikrarlı ve sürdürülebilir artış için tüm sektörlerimizi oyuna dahil etmemiz gerekiyor." yorumunu yaptı.
TİM Başkanı Gültepe, 280 milyar dolarlık ihracat hedefiyle başladıkları 2025’in ilk yarısını beklentilerin altında bir performansla tamamladıklarını ifade etti.
Paritenin katkısıyla yılın ikinci yarısına hızlı bir başlangıç yaptıklarını belirten Gültepe, şöyle devam etti:
“Genel Ticaret Sistemi (GTS) kayıtlarına göre, temmuzda 25 milyar dolarla bugüne kadarki en yüksek aylık ihracat değerine ulaştık. Geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11 artıdayız. Ocak-temmuz döneminde 7 aylık ihracatımız 156,4 milyar dolara, son 12 aylık ihracatımız ise 269,5 milyar dolara ulaştı. Yedi aylık ihracatta yüzde 5,1, yıllıklandırılmış ihracatta yüzde 3,1 artıdayız. Temmuz ayında hizmet ihracatımızın 11,8 milyar dolar civarında geleceğini tahmin ediyoruz. Sektörler özelinde baktığımızda otomotiv 3,8 milyar dolarla liderliğini sürdürdü. Otomotivi, 3,4 milyar dolarla kimyevi maddeler, 1 milyar 580 milyon dolarla hazır giyim, 1 milyar 570 milyon dolarla elektrik ve elektronik ve 1,4 milyar dolarla çelik takip etti. 17 sektörümüz ihracatını artırırken 9'u eksi yazdı. En çok ihracat yapan 5 ilimiz İstanbul, Kocaeli, Ankara, Bursa ve İzmir şeklinde sıralandı."
Gültepe, Ankara, Bolu, Çankırı, Edirne ve Muğla'nın bugüne kadarki en yüksek aylık ihracat değerlerine ulaştığını aktardı.
Temmuzda 1180 firma ilk kez ihracat gerçekleştirdi
Gültepe, temmuzda 1180 firmanın ilk kez ihracat gerçekleştirdiğini belirterek, "Paritenin ihracatımıza katkısı ise 825 milyon dolar oldu. Böylece paritenin son üç aydaki katkısı 1,6 milyar dolara ulaştı." ifadesini kullandı.
Gültepe, "En çok ihracat yaptığımız ülkeler Almanya, Birleşik Krallık, ABD, Birleşik Arap Emirlikleri ve İtalya şeklinde sıralandı. 52 ülkede yüzde 50’nin, 107 ülkede yüzde 10’un üzerinde artış kaydettik. Genel tabloda ise 137 ülkeye ihracatımızı artırdık." ifadelerini kullandı.
Temmuz ayında ihracatta elde edilen yüzde 11’lik artıştan büyük bir mutluluk duyduklarını ifade eden Gültepe, orta ve uzun vadeli hedeflere ulaşabilmeleri için her ay aynı başarıyı elde etmek durumunda olduklarını belirtti.
Çift haneli büyümenin yolunun tabana yayılan, tüm sektörlerin pozitif katkı verdiği bir ihracat kurgusundan geçtiğini vurgulayan Gültepe, şunları kaydetti:
"Temmuz ayındaki yüzde 11’lik artışı otomotiv ve kimya sektörlerimizin domine ettiğini görüyoruz. Otomotivde yüzde 23, kimyada yüzde 33 artış var. Temmuz ayındaki 2,5 milyar dolarlık artışın yaklaşık 1,6 milyar doları bu iki sektörden geldi. Paritenin de 825 milyon dolarlık bir katkısı var. Yani temmuzdaki 2,5 milyar dolarlık artışın neredeyse tamamı otomotiv ve kimya sektörümüzle pariteden kaynaklandığını görüyoruz. Merkez Bankası’nın temmuz toplantısında gerçekleştirdiği 300 baz puanlık faiz indirimini bu anlamda olumlu adım olarak değerlendiriyoruz. Faiz indirimi ve yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteğinin üç ay uzatılmasındaki katkısı için Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’a teşekkür ediyorum."
ABD’nin yeni vergi tarifelerine değinen Gültepe, Trump yönetiminin Türkiye’ye uyguladığı ek gümrük vergisinin son dakikada yüzde 10’dan 15’e çıkarmasının, talihsiz bir adım olduğunu ifade etti.
Gültepe, "Biz, her şeye rağmen ABD pazarındaki payımızı artırmaya odaklıyız. Rekabetçilikte 2-3 yıl öncesinin koşullarına dönebilirsek ABD pazarında kısmi avantajımızı fırsata dönüştürebiliriz. Elbette ABD ile ticaret diplomasimizin de çok yönlü ve kararlı şekilde sürdürülmesi büyük önem arz ediyor." değerlendirmesini yaptı.
(AA)
