FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Antalya Ticaret Borsası (ATB) Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in açıkladığı nisan ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Tarım-GFE’nin Nisan ayında aylık yüzde 2,03 arttığını belirten Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren nisan ayları ortalamasının (1,67) oldukça üstünde olan bir artış olarak ilan edilmiştir. Böylece Mart ayındaki nispi hız kaybediş yerini yeniden hızlı bir artışa bırakmıştır.” dedi.
Tarım girdi fiyatları yıllık yüzde 30,12 arttı
Tarım-GFE’nin Nisan ayında yıllık yüzde 30,12 açıklandığını ifade eden Ali Çandır, şunları kaydetti:
“Bu yıllık rakam, son 10 yılın Nisan ayları ortalamasının (32,51) yaklaşık 2,5 puan altında ilan edilmiştir. Nisan ayı için açıklanan tarımsal girdi maliyetleri 10 yıllık Nisan ayı ortalamalarına göre aylıkta ortalamanın üstünde, yıllıkta ise ortalamanın altında artış göstermiştir.”
Tohumda artış durdu
Nisan ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerini de değerlendiren Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 2,13 ve yıllık yüzde 29,65’lik artışa dikkat çekti.
2024 yılı Nisan ayına göre aylıkta oldukça yüksek, yıllıkta ise daha düşük veriler ilan edildiğini vurgulayan Çandır, şöyle devam etti:
‘’Nisan ayında tohumda aylık yüzde 0,00, enerjide yüzde 1,77, gübrede yüzde 1,61, ilaçta yüzde 1,01, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,71, yemde yüzde 3,61 ve diğer kalemlerde ise yüzde 0,30 değişim oldu. Nisan ayında tohumda yıllık yüzde 34,27, enerjide yüzde 17,20, gübrede yüzde 30,91, ilaçta yüzde 18,19, veteriner hizmetlerinde yüzde 56,94, yemde yüzde 31,54 ve diğer kalemlerde ise yüzde 42,14’lük artış gerçekleşti. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1,45, yıllık ise yüzde 32,98’lik artış oldu.’’
Fiyat artışları Nisan ayında yeniden yükselişe geçti
Tarım-GFE alt kalemlerindeki değişimlerin, geçen yıl Eylül ayından itibaren derece derece düşüş eğilimi gösterdiğini, 2025 yılı Ocak-Şubat aylarındaki yükselişten sonra Mart ayında nispi artış hızında ise düşüş yaşandığını belirten Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü:
‘’Nisan ayında yeniden ortalamanın üstünde artış hızları söz konusu olmuştur. İlan edilen bu verilerde aylıkta yem kalemindeki artış ile tohumdaki sabit fiyat dikkat çekici olmuştur. Yıllıkta ise genel olarak ortalamaların altında yükselişler dikkat çekmektedir. Ancak veteriner hizmetleri kalemindeki yıllık yüzde 56,94’lük artış ortalama artışın üzerinde seyretmiştir.”
Üretici zorda
TÜİK Nisan ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin de (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 0,45 düşüş göstererek 10 yıllık Nisan ortalamasının (2,53) altında kaldığına dikkat çeken Çandır, şunları kaydetti:
‘’Üretici fiyatları geriliyor. Tarım-ÜFE, yıllıkta yüzde 27,50 ile 10 yıllık ortalamanın (25,22) üzerinde ilan edildi. Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs, Haziran ve Kasım aylarında bu aleyhte eğilim, Mart ayında yerini üretici lehine çevirmişken Nisan ayında ciddi düzeyde üretici için yeniden aleyhte bir seyir ilan edilmiştir. Yıllık girdi maliyetleri artışı ise nispi olarak üretici fiyatları artışından yüksek seyretmiştir. Üretici, Nisan ayında aylıkta ve yıllıkta girdi maliyetleri açısından dezavantajlı bir duruma gelmiştir. Esasen hem aylıkta hem de yıllıkta üretici fiyatlarının nispi olarak tarımsal girdi fiyatlarından ciddi bir yükseklikte seyretmesi sürdürülebilirlik bakımından önem taşımaktadır. Çünkü üreticinin tek maliyet grubu, girdi kalemleri değil, en az onun kadar da diğer maliyetleri söz konusudur.”
Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini anlatan Çandır tüketici manşet enflasyonun halen yüksek seyrettiğini vurguladı.
