Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) Genel Müdürü Murat Bilgiç, birincil amacın enflasyonla mücadele olan ekonomi programının kararlılıkla devam ettiğini, 2024'ün ikinci yarısından itibaren ekonomide dengelenmenin başladığını gördüklerini söyledi.
İç talepteki büyümenin durduğuna işaret eden Bilgiç, enflasyon beklentilerinde düşüş yaşansa da hane halkı beklentilerinin hala yüksek olduğunu aktardı.
Bilgiç, cari denge ve rezervlerdeki iyileşmenin uygulanan programın doğal sonucu olduğunu ifade ederek, finansal tarafta enflasyonla mücadele sonuçlarını görmeye başladıklarını, TSKB'nin fonlamasını yurt dışından yaptığını, iki sene öncesine göre yapılan sendikasyonlarda hem katılım adetlerinde artış hem de maliyetlerde düşüş olduğunu dile getirdi.
Kredi büyümelerine getirilen sınırlamalarda kalkınma bankalarının, kullandırılan kredilerin niteliği gereği önemli ölçüde muaf olduğuna değinen Bilgiç, şöyle devam etti:
"Orta-uzun vadede yeşil dönüşümü destekleyen ya da Türkiye'nin kırılganlıklarını güçlendirecek, daha dayanıklı hale getirecek alanlara kullandırılan krediler sınırlamaya tabi değil. Türkiye'nin stratejik kalkınma alanlarına verilen uzun vadeli yatırım kredileri bir sınırlamaya takılmıyor. Bireyler makroihtiyati tedbirleri çok hissetmiyor olabilir ama ticari işletmeler tarafında finansmana erişimde sıkı, seçici kurallar uygulanıyor. Bu sıkı politikalara karşın NPL oranları yüzde 2'ler seviyesinde. Yine de kredi kartlarına yapılandırma kararı doğru bir zamanlamayla geldi. Bireysel taraftaki takibe intikallerde artış görebiliriz ama eski ivmesinde olmayacak."
Murat Bilgiç, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının aralıkta faiz indirimi yapacağını öngördüklerini ve bunun gerçekleştiğine, yılın ilk yarısına kadar dengelenme sürecinin devam edeceğini düşündüklerine işaret etti.
İkinci yarıda toparlanmanın başlamasıyla ekonominin bir miktar daha ivme kazanacağına, faiz indirimlerinin bankalara sağlayacağı ek destekle kredi piyasalarının canlanmaya başlayabileceğine inandıklarını ifade eden Bilgiç, "Bu gelişmelerle 2024'te yüzde 3, 2025'te ise yüzde 3,3 büyüme bekliyoruz. Bu belirttiğimiz seviyeler, Türkiye'nin potansiyel büyüme oranının altında kalıyor. Genelde Türkiye'nin potansiyel büyüme oranı yüzde 5 civarında ifade edilir ancak biz bu seviyenin biraz daha aşağıya düştüğünü düşünüyoruz." diye konuştu.
"Kalkınmanın temel unsurlardan biri büyüme"
TSKB Genel Müdürü Bilgiç, kalkınma bankası olarak Türkiye'ye vadesi 30 yıla varan kaynaklar getirdiklerini ve bunlara uygun projelerin ihtiyaç duyduğu 10-15 yıl vadeli krediler verdiklerini anlattı.
Bu vade yapıları sebebiyle TSKB'nin Türkiye'nin 10, 15 yılını öngörmek zorunda olduğunu belirten Bilgiç, "Verilen kredinin geri dönüşünü bu perspektiften hesaplıyoruz. Bu bakış açısıyla büyümeye büyük önem veriyoruz. Çünkü kalkınmanın temel unsurlarından biri büyümedir." şeklinde konuştu.
Bilgiç, Dünya Bankasının en büyük finansörleri arasında yer aldığını ve Avrupa'daki kalkınma bankalarının da bu konuda önemli bir role sahip olduğunu vurgulayarak, bu bankaların, çevre ve sürdürülebilirlik meselelerini uzun zamandır gündemlerinde tuttukları için TSKB'nin de hem onların sağladığı fonlar hem de sundukları bilgi birikimi ve işbirliği sayesinde ilerleme kaydettiğini, ayrıca kredi verirken koydukları koşulların da bu süreçte belirleyici olduğunu dile getirdi.
Piyasaya ve paydaşlara duyurulan emisyon ve sürdürülebilirlik hedeflerine işaret eden Bilgiç, bu hedeflere yönelik kullandırılan kredilerin etkisini değerlendirdiklerini, ölçüm yaparak ilerlediklerini anlattı.
Bilgiç, "Olumsuz bir durum tespit ettiğimizde kredi vermemek gibi bir yaklaşımımız yok. Aksine, o olumsuzluğu ortadan kaldıracak çözümleri sunarak kredi sağlıyoruz. Örneğin, Türkiye çok güçlü bir çimento sektörüne sahip ve bu sektöre kredi sağlamamak gibi bir durum söz konusu değil. Çimento sektörünün yeşil dönüşümüne destek olmak amacıyla emisyon salınımını azaltmaya yönelik krediler sunuyoruz. Bu çalışmalarla olumlu etki sağlıyoruz. Benzer bir yaklaşımı demir-çelik, alüminyum gibi sektörler için de hayata geçirdik." ifadelerini kullandı.
"2025'te ekonomik büyüme bir miktar hız kazanabilecek"
Kaynakların nitelikli, uzun vadeli ve maliyet açısından nispeten avantajlı olduğu için TSKB'den kredi kullanmanın bir şirket açısından, bir anlamda Dünya Bankası'ndan ya da diğer uluslararası kalkınma bankalarından kredi almak anlamına geldiğini söyleyen Bilgiç, "Burada biz bir köprü görevi görüyoruz. Eğer bir firmanın kredi geçmişinde TSKB'yi görüyorsanız, bu durum tüm bankalar açısından da o firma adına güçlü bir referans anlamına geliyor." dedi.
Murat Bilgiç, kalkınma bankalarının sektördeki pazar payının yüzde 2 ile gelişmekte olan bir ülke için oldukça düşük bir seviyede olduğunu kaydetti.
TSKB'nin özel sermayeli bir kalkınma bankası olduğunu anımsatan Bilgiç, şu bilgileri paylaştı:
"TSKB, özel sektöre finansman sağlama görevini üstleniyor. Ancak piyasada kamu bankaları ve büyük ticari bankalar oldukça güçlü bir konumda bulunuyor ve ağırlığı ellerinde tutuyor. Buna karşın TSKB, Türkiye'nin önde gelen bankalarından biri olarak dikkat çekiyor ve aktif büyüklük açısından ilk 10-11 banka arasında yer alıyor. Gelişen bir ülke olan Türkiye için yüzde 2'lik pazar payı ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalıyor. Bu oranın yüzde 10 seviyelerine ulaşması gerekiyor ki dönüşümü hızlandıracak uluslararası nitelikli fonlar doğru alanlara yönlendirilebilsin ve daha büyük bir etki yaratılabilsin."
Bilgiç, TSKB'nin 2024'ün 9 ayında toplam kredi hacminin 5 milyar dolar, sadece 9 aylık dönemde yeni kullandırılan kredilerin ise 1,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini ve bu kredilerin büyük oranda nitelikli yatırım kredilerinden oluştuğuna dikkati çekti.
2024'e başlarken dolar bazında yüzde 10'luk kredi büyümesi öngördüklerini, 1,5 milyar dolarlık kredi kullandırımının yüzde 11,5 seviyesinde bir büyümeye denk geldiğini aktaran Bilgiç, "Hedefimizin üzerinde, yüzde 12'lik bir büyümenin gerçekleşeceğini düşünüyoruz. TSKB portföyünün yüzde 91'i Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları bağlantılı. 2025'te ekonomik büyümenin bir miktar hız kazanabileceğini belirtmiştim. TSKB'nin yine benzer bir performans sergileyebileceğini düşünüyoruz. Şu anki portföydeki gelişmelere baktığımızda, 2025'te de çift hanelere yakın bir büyümeyi tahmin ediyoruz." diye konuştu.
TSKB, 75'inci yılında üçüz dönüşüme odaklandı
TSKB'nin çevresel konular ve sürdürülebilirlik kapsamında önemli bir rol üstlendiğini söyleyen Bilgiç, bankanın üçüz (üçlü) dönüşümün diğer alanlarında da ciddi bir bilgi ve deneyim birikimi oluşturduğunu anlattı.
Bilgiç, üçlü dönüşüm sürecinin ikinci aşamasını oluşturan teknolojik dönüşümün, verimlilik açısından kritik bir odak noktası olduğunu, üçüncü aşamayı ise toplumsal ya da sosyal dönüşüm olarak nitelendirilebilecek beşeri sermayenin geliştirilmesine yönelik çalışmaların oluşturduğunu vurguladı.
2025'in TSKB'nin 75'inci yılı olduğunu ve 2 Haziran'ın "TSKB Kalkınma Günü" olarak tescillendiğini anlatan Bilgiç, "O tarihte düzenleyeceğimiz toplantıda bu önemli başlıkları ele almayı hedefliyoruz. Şimdiden paydaşlarımızla ve fon sağlayıcı kuruluşlarla bu konular üzerine konuşmaya başlamış durumdayız. Türkiye'nin sosyal dönüşümü için ne tür stratejiler ve araçlar gerektiğini belirlemek üzere adımlar atıyoruz. Ayrıca bu kaynakların hangi koşullar altında kullanılabileceğine dair araç kitleri üzerinde çalışıyoruz. Bu tarz projelerin hayata geçirilmesinde TSKB'nin katalizör etkisi olacağına inanıyoruz." şeklinde konuştu.
TSKB Genel Müdürü Bilgiç, 2025 itibarıyla TSKB'nin global ölçekte benzersiz bir örnek olarak daha da ön planda olacağını dile getirdi.
Bu yıl, TSKB özelinde kalkınma bankalarının rolünü ve etkisini daha güçlü bir şekilde anlatmayı amaçladıklarını belirten Bilgiç, özellikle üçüz dönüşüm konusunu çeşitli platformlarda daha fazla vurgulamayı planladıklarını vurguladı.
Bilgiç, 2025 hedeflerine ilişkin, şunları söyledi:
"Türkiye'ye daha uygun maliyetlerle finansman sağlamada ciddi bir başarı elde ettik. Önümüzdeki süreçte bunu daha ileri taşımayı hedefliyoruz. 2024 yılı, Türkiye Yeşil Fonu'nun hayata geçirilmesi açısından kritik bir yıl oldu. Dünya Bankasının TSKB'ye sağladığı kredi sayesinde bu fona yatırım yapıyoruz. 155 milyon dolarlık başlangıç hacmine sahip olan bu fonu, diğer yatırımcıların katkısıyla 405 milyon dolara kadar çıkarmayı hedefliyoruz. Fonun amacı, şirketlerin dönüşüm süreçlerine eşlik etmek. Özellikle çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşümü desteklemek açısından önemli bir misyona sahip. 2024 yılı fonun kuruluş ve aktif hale gelme yılıydı. Ancak 2025'te, fonun somut yatırımlara dönüştüğünü görmeye başlamayı umuyoruz. Bu proje, TSKB'nin 75 yıllık tarihi için güçlü bir kilometre taşı niteliğinde." (AA)
