MEHMET KAYA/ŞANLIURFA
Dicle Elektrik, görev bölgesinde 60 milyar TL’si kırsal alanda olmak üzere 100 milyar TL’lik yatırım yapacak. Bir grup gazeteciyle Dördüncüsü Şanlıurfa’da yapılan Dicle- Fest kapsamında bir araya gelen Genel Müdür Yaşar Arvas, bölgenin kayıp-kaçakla gündeme gelmesinden rahatsızlığını vurgularken, bu sorunun enerji temelli sunulduğunu ancak “su sorunu” olduğunu, kayıp ve kaçağın çok büyük bir kısmının tarımsal sulamadan kaynaklandığını söyledi. Bu arada, Dicle Elektrik, enerji sektörünün en karmaşık yazılımlarından olan SCADA geliştirilmesi için proje başlattı. Yazılım sektörü ise EPDK’dan yatırım itfa kapsamındaki yazılımlarda, sadece yerli yazılımların kapsanmasını, yabancı yazılımların tercih edilmesi halinde bedelinin şirketçe ödenmesi düzenlemesini talep etti. Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas, dönem sonunda 5 bin köy ve 300 bin abonenin dönüşümünün yapılacağını, şebeke otomasyonu ve teknoloji için de 12 milyar TL’lik yatırım planı yapıldığını vurguladı. Bölgede toplamda 2,5 milyon abonenin çektiği yıllık 23 milyar kw/h saat elektriğin yüzde 20’sinin sadece 25-30 bin dolayında kişinin bulunduğu tarımsal sulamada kaçak kullanıldığını belirten Arvas, temelde bir “su sorunu” olduğunu ancak enerji sorunu gibi sunulduğunu savundu. Yaz aylarında kaçak 3 bin 500 dolayında trafonun sisteme bağlandığını belirten Arvas, “Her bir trafo bir mahalle demek. Düşünün, İstanbul Üsküdar’dasınız ve bir sabah kalktığınızda 3 bin 500 tane yeni mahalle oluşmuş… Biz o durumdayız. … (kaçak trafolar nedeniyle) borcunu ödeyen, düzenli kullanan abonelerin elektrik altyapısı göçüyor. Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında kaotik bir durum oluyor, yönetmeye çalışıyoruz” diye konuştu.
Çözüm önerisi tarımsal planlama
Tarımsal sulamadaki kaçak kullanımın az sayıda kişi olsa da milyonlarca TL’lik bir ürün tutarı nedeniyle ciddi bir çıkar söz konusu olduğunu söyleyen Arvas, “Orada bir rant kavgası var. Bu kişilerin yıllık elektrik tüketimi milyonlar seviyesinde. Dolayısıyla milyonlar seviyesinde bir kazancı olduğu için piyasadaki elektrikçiler de yetiştirebiliyor. Başka yerlerde ‘kaçak elektrik bağla’ deseniz kimseyi bulamazsınız ama tutar yüksek olduğu için bulabiliyorlar”
Suya erişimin sağlanması yanında, tarımsal planlama, az su çeken ürünlere güçlü teşvikler gibi tarım alanında çözümlerin gerektiğini belirten Arvas, “Şehir merkezlerinde Türkiye ortalamasında çok yakınız, bazı bölgelerden iyiyiz yani. Bizim Türkiye ortalamasının altında kaçak oranı olan il ve ilçelerimiz var ama öbür taraftaki (tarımsal sulamadaki kayıp kaçak) hacim çok yüksek. O hacim, bütün bu iyi tarafları gölgede bırakıyor. Bunu bölgeye haksızlık olduğunu düşünüyorum” diye konuştu.
Kayıp-kaçakta %80'den 20'ye
Yeni tarife döneminde planlanan yatırımın tüm dağıtım şirketleri içindeki en yüksek tutar olduğunu hatırlatan Arvas, “Şehir merkezlerinde toplamda yüzde 14-15 olan kayıp kaçak, kırsalda yüzde 80’leri buluyor. Kırsalda yatırım sürecinin çok başındayız. Onun artık meyvelerini bu sene toplamaya başlayacağız. 5. yılın sonunda şehir merkezlerinin seviyesine indirmek iddialı olabilir, yüzde 15’lere gelmez ama %20-25 aralığına çok rahat geleceğini öngörüyoruz” dedi.
Sektör EPDK’dan düzenleme bekliyor
Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas, şirket olarak EPDK programı kapsamında uzaktan erişimle kesme-açma işlemi yapan sistemler geliştirdiklerini, ayrıca enerji sektörünün en karmaşık yazılımlarından olan merkezi izleme, kontrol ve veri toplama yazılımı olan yerli SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) geliştirmek üzere proje başlattıklarını açıkladı. Arvas, “SCADA en zor projemiz olacak. Sadece dijital için değil, ülkemiz için de çok ihtiyaç duyulan bir proje. İnşallah birkaç yıl içinde onu hayata geçirirsek çok büyük kazanımları olacak” dedi. EKONOMİ’nin görüştüğü yazılım sektörü temsilcileri, enerji sektöründe SCADA dahil çok sayıda yazılımın yabancı menşeli olduğunu, yerli yazılım kullanımının yaygınlaşmasında, EPDK’nın müdahalesi gerektiğini belirtiyor. Temsilciler, ihtiyaç duyulan alanda yerli yazılım varsa sadece bu ürünün yatırım itfa kapsamına (yatırım bedelinin tarife içinde şirkete verilmesi) alınması; şirket yabancı yazılım tercih ediyorsa bunu kendi kaynaklarından ödemesi şartının getirilmesini önerdiler.
