VEYSEL AĞDAR
Geçen yıl fiyat artışlarıyla sık sık gündeme gelen yumurta bu Ramazan ayına zamsız girdi. Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon, geçen yıl uygulanan fon kesintisi ve ardından getirilen ihracat kısıtlaması iç piyasada arz fazlasına yol açtığını, bunun da üretici fiyatlarını baskıladığını söyledi. Her yıl Ramazan döneminde yumurta fiyatlarında sınırlı da olsa bir hareketlilik yaşandığını hatırlatan Afyon, bu yıl ise arz fazlası nedeniyle fiyat artışı öngörmediklerini kaydetti. Eylül ayında hem okulların açılması hem de ABD’den gelen talebin birleşmesiyle iç piyasada fiyatların yükseldiğini, bu artışı dengelemek amacıyla getirilen ihracat kısıtlamalarının üretici fiyatlarını baskıladığını ifade eden Afyon, üreticinin maliyetin altında ürün sattığını söyledi.
Üretim ve arz fazlası var
Geçen yıl Nisan’da 5,45 TL’ye, Eylül 2025’te de 5,10 liraya kadar çıkan eski ana (large) yumurtanın tanesinin şu an toptancıda 4,10 lira civarında olduğunu vurgulayan Afyon, “Ramazan’da geleneksel olarak bir kıpırdanma olurdu. Ancak piyasada ciddi bir arz fazlası var. Bu nedenle tüketici fiyatlarında korkulan artışı olmadı. Üretici mevcut yem fiyatlarıyla maliyeti ancak sınırda karşılayabiliyor. Bugün birçok üretici maliyetine, hatta zaman zaman maliyetin altında satış yapıyor. Bir tavuk bir yumurta için ortalama 200-250 grama kadar yem tüketiyor. Üretici 4,25 liraya mal ettiği yumurtanın tanesini ancak 3-3,5 liraya, toptancıda 4,10 liraya satabiliyor” diye konuştu.
Fiyat artışı algısına dikkat!
Perakende fiyatlarda zaman zaman ‘artış algısı’ oluştuğunu belirten Afyon, “Bu tüm sektöre mal edilmemeli. Eğer raf fiyatlarında artış görülüyorsa bunun nedeni iyi incelenmeli. Daha önce zararına satış mı yapıldı, yoksa Ramazan fırsatçılığı mı söz konusu? Özellikle organik, gezen tavuk ya da köy yumurtası adı altında çok yüksek fiyatlar talep edilebiliyor. Bu istismarcılar tüm yumurta üreticilerine mal edilmemeli” dedi. Ulusal zincir marketlerin son dönemde yüksek oranlı indirim kampanyaları yaptığını hatırlatan Afyon, raf fiyatlarının genel olarak makul seviyelerde olduğunu, geçen yıl 250 lira civarında olan bir koli yumurtanın fiyatının şu an 170 ila 200 lira arasında, 10’luk organik gezen tavuk yumurtasının da 88 ila 115 lira arasında değiştiğini kaydetti.
Dış pazarda spotçu olmak
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit ise geçen yıl getirilen kısıtlamalar sonucunda sofralık yumurta ihracatında yüzde 50 gerileme yaşandığını söyledi. Her yıl Ramazan ayında tüketimdeki artışa paralel fiyatlarda bir hareketlenme olduğunu ifade eden Girit, bu Ramazan’da tam tersi olduğunu, fiyatların 2025 Şubat ayına göre yüzde 9,5 gerilediğini söyledi. Girit, “Kısıtlamalar sonucu var olduğumuz pazarlarda spotçu konumuna düştük. Kontrat imzalarken tereddüt yaşıyoruz. Alıcılar ‘emin misin' diyor, 'gönderebilecek misin' diyor, 'garanti verebilir misin bana' diyor. Biz de bu sefer kontrat imzalamaktan eskilerin deyimiyle imtina ediyoruz” dedi.
Önce fon kesintisi, sonra ihracat kısıtlaması geldi
Geçen yıl görülen kuş gribi nedeniyle üretimde düşüş yaşanırken, ABD başta olmak üzere bazı ülkelere yönelik ihracat süreçleri üzerinden yapılan spekülasyonlar ve Ramazan döneminde artan tüketim fiyatları yukarı çekmişti. Ticaret Bakanlığı da, Mart ayında iç piyasada “fahiş fiyat” artışını engellemek ve fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yumurta ihracatına önce kilo başına 0,5 dolar DFİF kesintisi getirmiş, daha sonra bu tutarı 1,5 dolara çıkarılmıştı. İkinci müdahale ise Eylül 2025’te geldi. Okulların açılması ve ABD talebinin artmasıyla toptanda 3,60 liraya kadar gerileyen Eski ana (large) yumurta fiyatı kısa sürede 5,10 liraya yükselmiş, perakende fiyatlar da 10 liranın üzerine çıkmıştı. Bunun üzerine Bakanlık fon kesintisini artırmak yerine ihracat kısıtlamasına gitmişti.
