AYSEL YÜCEL - HÜSEYİN GÖKÇE
ÖTV oranlarının yeniden düzenlenmesiyle, ÖTV listesi de Cumhurbaşkanı Kararı ile güncellendi. Bazı elektrikli araçlarda ÖTV oranı 25 puana kadar artırıldı. Motor silindir hacmi 1400 cm3’ü geçmeyenler başlıklı bir bölüm açıldı. Bu kategoride ÖTV matahı 650 bin ile 1 milyon 100 bin lira arasında değişen otomobiller için ÖTV oranı yüzde 70-90 arasında kademeli olarak belirlendi. Bu grupta kalan ‘diğer’ otomobiller için ise ÖTV yüzde 90 olarak uygulanacak.
Silindir hacmi 1400-1600 cm3 arasında olan ürün grubunda ise ÖTV matrahı 850 bin ile 1 milyon 650 bin TL olarak belirlendi. Bu grubun ÖTV’si ise yüzde 75-90 arasında değişecek. Bunların dışındakilerin ÖTV’si ise yüzde 100 olarak uygulanacak. ÖTV listesinin önceki halinde sadece silindir hacmi 1600 cm3’ü geçmeyenler kategorisi bulunuyordu ve bunun ÖTV oranları da yüzde 45-80 arasında değişiyordu.
İlk dilimdeki vergi artışı 25 puan
Silindir hacmi 1600-2000 cm3 arasında olup, elektrik motoru da bulunan (hibrit) otomobillerde ÖTV oranı yüzde 45-150 arasında değişiyordu. Yeni listede, bu gruptaki araçların ÖTV oranı yüzde 70 ile başlayıp, yüzde 170’e kadar yükseliyor. Yani ilk dilimde 25 puan, en yüksek dilimde ise 20 puanlık bir vergi artışı yapılmış oldu. 2000 cm3’ün üzerinde olup 2500 cm’ü geçmeyen hibrit araçlarda (elektrik motorunun gücü 100 kW) ilk ÖTV dilimi yüzde 130’dan yüzde 150’ye çıkarıldı. İkinci dilimin vergisi yüzde 150’den yüzde 170’e yükseltilirken, en üst dilimin yüzde 220 olan ÖTV oranı ise değiştirilmedi. Burada yüzde 150’lik ÖTV oranı, matrahı 1 milyon 650 bin lirayı aşmayan araçlar için uygulanacak.
Düşük emisyonlu araçlarda ilk dilim %30’dan 45’e çıkarıldı
Karbondioksit emisyonu 25 gramın altında ve menzili 70 km’nin üzerinde olan hibrit araçlarda matrahı 1 milyon 350 bin lirayı aşmayanların vergisi yüzde 30’dan yüzde 45’e çıkarıldı. Diğerlerinin vergi oranı ise yüzde 60’tan yüzde 75’e yükseltildi.
Motor silindir hacmi 1600- 1800 cm3 arasında olan ve matrahı 1 milyon 350 bin liraya kadar olan araçların ÖTV’si yüzde 70’ten yüzde 85’e çıkarıldı.
Sadece elektrikli olan araçlardan motor gücü 160 kW’ı geçmeyip matrahı 1 milyon 450 bin liraya kadar olanların ÖTV’si yüzde 10’dan yüzde 25’e çıkarıldı. Yüzde 25’lik ÖTV’ye tabi araçların matrahı da 1 milyon 650 bin liraya çıkarıldı. Motor gücü 160 kW’ı geçenler için yüzde 50 olan ÖTV oranı yüzde 65’e çıkarılırken, buna tabi matrah miktarı ise 1 milyon 350 bin liradan, 1 milyon 650 bin liraya yükseltildi. Diğerlerinin ÖTV’si ise yüzde 60’tan yüzde 75’e çıkarıldı.
Kalıcı ve uzun vadeli vergi sistemine geçilmeli
Sektör temsilcileri ÖTV sisteminin daha karmaşık ve çok katmanlı bir vergi rejimine dönüştüğüne dile getirdi. ODMD Başkanı Ali Haydar Bozkurt, yeni düzenlemenin piyasaya olumsuz etkilerine dikkat çekerek, kalıcı ve uzun vadeli bir vergi sistemine geçilmesi gerektiğine bir kez daha vurgu yaptı. Bozkurt, yayımlanan kanun değişikliklerine bakıldığında, otomotiv sektörüne uygulanan ÖTV’nin hala motor hacmine dayalı bir sistemle belirlendiğini, vergi oranlarının artırıldığını ve yeni kademeler eklendiğini belirterek, “Bu kapsamda, söz konusu oranları belirleyen matrahlar da artırılarak bir düzenleme yapılmış durumda. En son Kasım 2022’de içten yanmalı motorlu araçları da kapsayan bir matrah güncellemesi yapılmış; ancak enflasyon karşısında bu matrahlar kısa sürede geçerliliğini yitirmişti. Bu durum, otomobillerin alt vergi dilimlerinden yararlanamamasına, en yüksek vergi diliminde kalmasına ve dolayısıyla tüketici mağduriyetlerine neden olmuştu. Bugün yapılan benzer bir güncellemenin de kısa sürede etkisini kaybetmesi muhtemel” diye konuştu.
Otomobil almayı kolaylaştıran çağdaş bir sistem oluşturulmalı
Mevcut sistemin yalnızca geçici bir çözüm sunduğuna işaret eden Bozkurt, “Kalıcı ve uzun vadeli bir vergi sistemine geçilmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz. Bizim sektör olarak bütün çalışmalarımız her zaman otomobilin ulaşılır hale gelmesi üzerinedir. Yani vergilerin düşürülmesini ve mobiliteye erişimin daha kolay olmasını istiyoruz. Şu anda otomobilin üzerinde çok yüksek bir vergi yükü bulunuyor. Vergi sisteminin de yeni teknolojileri yansıtacak şekilde tamamen değiştirilmesi gerekiyor. Otomobile ulaşmayı kolaylaştıran, vergi yükünü azaltan çağdaş, yepyeni bir vergi sisteminin oluşturulmasını öneriyoruz. Devletin toplam gelirlerinin azalmadığı, araçlar üzerindeki vergi yükünün daha adil dağıtıldığı ve modern araç kullanımını teşvik eden bir vergi sistemini savunuyoruz. Bugün itibariyle Özel Tüketim Vergisi ve vergi oranlarının kademelerini belirleyen matrah uygulamasına dayalı mevcut yüksek vergilendirme yapısı, tüketicilerin otomobil sahibi olmasını zorlaştırırken, iç pazarın büyümesini de engelliyor” dedi.
“Karmaşık ve katmanlı yapı piyasayı karıştıracak”
Veri ve analiz şirketi Cardata’nın Genel Müdürü Hüsamettin Yalçın da, yeni ÖTV düzenlemesinin sıfır ve ikinci el araç piyasasına etkilerini şöyle özetledi: “Bu yeni yapı ile birlikte ÖTV sisteminde sadeleşme beklenirken, aksine daha karmaşık ve çok katmanlı bir vergi rejimi ortaya çıktı. Yeni ÖTV düzenlemesi, kısa vadede fiyat artışlarına, orta vadede ise tüketici tercihleri ve pazar dengelerinde değişime neden olacak. Düşük hacimli bazı yerli araçlar avantaj kazanırken, elektrikli ve yüksek hacimli modeller için daha yüksek vergi yükü getirildi. Vergi oranlarının daha çok segmenti kapsaması, tüketici tarafında kafa karışıklığına, bayi ve marka tarafında ise fiyat politikalarında yeniden yapılanma ihtiyacına yol açacak.”
SIFIR KM ARAÇLARA ETKİSİ
Yeni ÖTV matrah düzenlemesi bazı giriş seviyesi modellerde küçük indirimler yaratırken, orta ve üst segmentte ciddi fiyat artışlarına yol açacak. Bazı modellerin yeni matrah dilimlerine girmeleriyle ÖTV oranları %80'den %70-75’e düştü. Bazı modellerde %10’dan %25’e, %40’tan %55’e yükselen ÖTV oranları fiyatlara yansıyacak.
■ Hazine ve Maliye Bakanlık: Amacımız cari açığı azaltmak
Hazine ve Maliye Bakanlığı, otomobillerle ilgili ÖTV düzenlemesine yönelik yazılı açıklama yaptı. Bu adımın cari açığın azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla atıldığı belirtilirken, açıklamada şu ifadelere yer verildi: "7555 sayılı Kanunla verilen yetkiler çerçevesinde binek otomobillerin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) uygulamasında yapılan yeni düzenlemeyle, motor silindir hacmi, elektrikli menzil ve batarya kapasitesi dikkate alınarak, ÖTV matrah ve oranlarında değişikliğe gidilmiştir. Bu adım, esas itibariyle cari açığın azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla atılmıştır. Bu çerçevede;
• Satışların yoğun olduğu bazı araç gruplarında ÖTV oranları 5 ila 10 puan arasında indirilmiştir,
• Bazı modellerde mevcut oranlar korunmuştur,
• Diğer bazı modellerde ise ÖTV oranları 10 ila 20 puan arasında artırılmıştır. Yapılan değişikliklerin hem indirim hem de artış yönlü etkiler içermesi nedeniyle, düzenlemenin yıllık bazda net enflasyon etkisinin sadece 0,0019 puan olacağı öngörülmektedir.“
