ŞEBNEM TURHAN
Türkiye’de yüksek enflasyonla mücadele için uygulanan sıkı para politikasıyla artan faiz oranları tüketicileri finansmana erişim için alternatiflere yöneltti. Bu alternatif finansmanda çözüm ise tasarruf finansmanı oldu. Konut ve ev almak isteyen tüketiciler Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) 2021’den sonra yürürlüğe aldığı düzenlemelerin de güvencesiyle tasarruf finansmanı sektörüne rekor ilgi gösterdi. BDDK izniyle faaliyet gösteren 9 tasarruf finansmanı şirketi 2025 yılında işlem hacmini 1 trilyon 211 milyar liraya çıkardı, sisteme giren müşteri sayısı ise 1 milyon 157 bin 958’e ulaşarak rekor kırdı. 2024 yılına göre şilem hacmindeki artış ise yüzde 262 oldu.
BDDK denetiminde 5 yıl geride kaldı
BDDK denetimi ve onayına girmesinin 5’inci yıldönümünde sektör Türkiye’nin 1990’lı yıllarda tanıştığının çok ötesinde. BDDK düzenlemeleri tasarruf finansmanı sektörü için milat oldu. Lisanslama süreçleri devreye girdi ve sektör ilk kez yasal çerçeveye kavuştu. Tasarruf finansmanı sektöründe standartlar tanımlandı, denetim mekanizmaları devreye girdi bu düzenlemeler de tüketicinin güvenini oldukça güçlendirdi. Sektör temsilcilerinin verdiği bilgiye göre düzenlemeler sadece tüketiciyi korumadı, aynı zamanda sektörün organizasyonel ve kurumsal kapasitesini de köklü biçimde dönüştürdü.
BDDK düzenlemeleriyle tasarruf finansmanı şirketlerinde profesyonel yönetim zorunlu hale geldi, bağımsız üyelerden oluşan yönetim kurulları, üst düzey yöneticiler ve deneyim kriterlerine bağlı insan kaynağı standartları sektöre kazandırıldı. BDDK düzenlemeleriyle birlikte tıpkı bankacılık sektöründe olduğu için tasarruf finansmanı sektörlerine de iç kontrol, iç denetim ve risk yönetimi birimlerinin kurulması zorunlu hale geldi. Bu zorunluluk da operasyonların sürekli denetlendiği ve risklerin önceden öngörülebildiği bir yapı oluşturulmasını sağladı. Tasarruf finansmanı sektörünün asgari sermaye şartlarının da yükseltilmesi finansman yapısı zayıf ve sürdürülebilir olmayan şirketlerin sistem dışında kalmasını sağladı sektörde daha güçlü sermaye yapısı ve kurumsallaşma yeteneği olan şirketler faaliyet göstermeye başladı. Ayrıca tüm finansal ve operasyonel süreçler düzenli olarak BDDK’ya raporlanıyor.
2025 yılında işlem hacmi yüzde 262 arttı
Tasarruf finansmanı sektöründe müşteri tabanı ve işlem hacminde sıçrama ise Haziran 2023’ten bu yana uygulanmaya başlayan sıkı para politikasıyla gerçekleşti. Sektörde 2023 yılında 370 bin 445 müşteri tasarruf finansmanı modeliyle ev, araç ya da çatılı işyeri almak için sistemde yer aldı. 2023 yılında tasarruf finansmanı sektöründeki şirketlerin işlem hacmi ise yaklaşık 84 milyar lira idi. 2024 yılına gelindiğinde müşteri sayısı 533 bin 734’e çıktı, toplam işlem hacmi ise yaklaşık 335 milyar liraya yükseldi. 2023’ten 2024’te işlem hacmindeki büyüme yüzde 298 oldu. Yani tasarruf finansmanı şirketlerinde işlem hacmi artışı 4 katı buldu.
2025 yılında ise tasarruf finansmanı sektöründe müşteri sayısı 1 milyon 157 bin 958’e çıktı ve sektör temsilcilerinin verdiği bilgiye göre bu rakam bir rekora işaret ediyor. Tasarruf finansman şirketlerinin işlem hacmi, 2024 yılına göre yüzde 262 oranında artarak 1 trilyon 211 milyar liraya ulaştı. Yine dört kata varan bir büyüme gerçekleşti. Tasarruf finansmanı sektörünün aktif büyüklüğü 2025 yılında 323 milyar lira oldu. Bu rakam 2024 yılında 92 milyar lira, 2023’te ise 29 milyar lira seviyesindeydi.
Sektörün alacakları yüzde 386,3 büyüdü
Sektörde faaliyet gösteren şirketlerin şube sayısı da 2024 yılında 476 iken 2025 yılında 654’e yükseldi. Tasarruf finansmanı sektöründe istihdam da 5 bin 437’den 2025 yılında 9 bin 432’ye yükseldi. Tasarruf finansman şirketlerinin alacakları 2024 yılında 27.8 milyar lira seviyesinde bulunuyordu, bu rakam 135.2 milyar liraya yükselerek yüzde 386,3 ile sektörün en hızlı artan göstergelerinden biri oldu. Tasarruf finansman şirketlerinin özkaynakları da 29.6 milyar TL’den 87.7 milyar TL’ye yükseldi.
Tasarruf finansman sisteminden yararlanmak isteyen müşterilerin 18 yaşından büyük olması kaydıyla TC kimlik kartı dışında başka belge aranmaksızın başvuru yapabiliyorlar. Bu müşteriler yurtiçi veya yurtdışından olabiliyor. Sistemden çıkmak isteyenler organizasyon ücreti hariç ödedikleri tutarın tamamını geri alabilme imkanına sahipler. Ayrıca bu modelle ev alan tüketicilerin finansman borcunun tamamını ödemeden evlerini satamıyorlar, ama kiraya vermeleri mümkün.
Sistem nasıl işliyor?
- Konut veya ev almak isteyen tüketici 9 şirketten birine başvurarak finansman ihtiyacını belirtiyor. Sistemde ‘çekilişli’ veya ‘müşteri bazlı model’ seçeneklerinden biri tercih edilerek kişiye özel bir ödeme planı çıkarılıyor.
- Şirketlerde organizasyon ücreti başta alınıyor ve bu sabit bir bedel, genellikle toplam finansman tutarının yaklaşık yüzde 7’si ile yüzde 10’u arasında oluyor. Vade yapısı konutta 40–240 ay, araçta 40–120 ay arasında değişiyor.
- Vatandaş belli bir miktar ödeme yaptıktan sonra paranın tamamını almaya hak kazanıyor ve o para ile evini, işyerini veya arabasını alıyor. Teslimat yapıldıktan sonra müşteri taksitlerini vade sonuna kadar ödemeye devam ediyor.
- Tasarruf finansmanı modelini bankalardan ayıran özellik finansmana faiz uygulanmaması ve finansmanın müşterilere nakit ve hemen kullandırılmaması.
- Ayrıca ev, taşıt ve çatılı işyerini almak isteyen müşteri öncelikle satın almak istediği varlığı kendisi belirliyor ve ondan sonra sistemden ödeme doğrudan satıcıya yapılıyor.
BDDK, 2026 yılına yeni düzenlemelerle girdi
Bankacılık Düzenleme ve Denetim Kurumu'nun 1 Ocak 2026’dan itibaren devreye giren tasarruf finansman şirketlerinin yeterlilik oranının hesaplanmasına ilişkin tebliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Yeni tebliğe göre, tasarruf finansman şirketlerinin likidite düzeyleri, likidite yeterlilik oranının hesaplanması yoluyla ölçülecek. Asgari sınır günlük hesaplanacak ve bu oranın haftalık basit aritmetik ortalaması yüzde 100’den az olamayacak. Tebliğ, nakit giriş ve çıkışlarının hesaplanmasında otuz günlük bir süreyi esas alıyor. Tebliğ, şirketlerin likidite konusunda karşılaşabileceği uyumsuzluklar için sıkı raporlama ve önlem alma yükümlülükleri getiriyor.
