EVRİM KÜÇÜK
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel tarımsal gıda sistemlerini şekillendiren en önemli eğilimlerin derinlemesine bir genel görünümünü sunan 2024 İstatistik Yıllığı’nı yayınladı. Yayın, gıda üretimi, gıda güvenliği ve beslenmedeki ortaya çıkan eğilimler ve devam eden zorluklar ile tarımsal gıda sistemlerinin çevresel etkisi hakkında kapsamlı bir analiz sunuyor. Raporda, karasal alanlardaki artan sıcaklıklar, artan obezite oranlarıyla birlikte devam eden küresel gıda güvensizliği mücadelesi ve tarımsal üretimin karşı karşıya kaldığı çevresel baskılar gibi kritik zorluklar vurgulanıyor. Raporda öne çıkan tespitler şöyle:
20 yılda % 89 büyüme
■ Küresel tarımsal değer, son yirmi yılda reel olarak yüzde 89 artarak 2022’de 3.8 trilyon dolara ulaştı. Bu büyümeye rağmen, tarımın küresel ekonomik üretime katkısı yüzde 4 civarında nispeten sabit kaldı ve tarımda istihdam edilen küresel iş gücünün oranı, 2000’deki yüzde 40’tan 2022’de yüzde 26’ya düştü.
■ Dünya çapında birincil ürün üretimi 2022 yılında 2000 yılına kıyasla yüzde 56 artışla 9.6 milyar tona ulaştı. Şeker kamışı, mısır, buğday ve pirinç gibi temel ürünler, küresel ürün üretiminin neredeyse yarısını oluşturuyor.
Yılda 361 milyon ton et üretiliyor
■ Et üretimi 2000’den 2022’ye yüzde 55 arttı ve bu artışın en büyük payı tavuktan geldi. 2022’de küresel olarak 361 milyon ton et üretildi ve tavuk, en çok üretilen et olarak domuz etini geçti.
■ 2000-2022 yılları arasında pestisit kullanımı yüzde 70 oranında artarken, 2022 yılında küresel pestisit kullanımının yarısı Amerika kıtasında gerçekleşecek.
■ Tarımda kullanılan inorganik gübreler 2022 yılında 185 milyon ton besin maddesine ulaşmış olup, bu miktarın yüzde 58’i azot. Bu, 2000 yılına kıyasla yüzde 37’lik bir artışı temsil etmektedir.
Palm yağı bitkisel yağda başı çekiyor
■ Bitkisel yağ üretimi, büyük ölçüde palm yağı üretimindeki artıştan kaynaklanarak 2000-2021 yılları arasında yüzde 133 oranında arttı.
■ Tarımsal gıda sistemlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonları 2000 ile 2022 yılları arasında yüzde 10 arttı.
757 milyon kişi yetersiz besleniyor
Rapora göre gıda üretimi artmaya devam etti, ancak açlık kalıcı bir sorun olmaya devam ediyor. 2023›te 713 ila 757 milyon kişi yetersiz beslendi. Ortalama 733 milyon olarak alındığında, bu 2019’dakinden yaklaşık 152 milyon daha fazla insan demek. Yetersiz beslenen insanların çoğunluğu Asya’da yaşıyor, ancak yetersiz beslenmenin yaygınlığı Afrika’da en yüksek. Obezite oranları da özellikle yüksek gelirli bölgelerde artıyor. Amerika, Avrupa ve Okyanusya’daki yetişkinlerin yüzde 25’inden fazlası obez ve bu durum sağlıklı, besleyici gıdalara erişimi sağlamanın küresel zorluğunu yansıtıyor.
