LEVENT AKBAY
Uyuyan dev olarak nitelendirilen ormancılık ve ağaç ürünleri sektörünü yüksek teknolojiye sahip, entegre üretim yapılan “örnek” Orman İhtisas OSB uyandıracak. Türkiye Orman Ürünleri Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TORİD) öncülüğünde Orman İhtisas OSB’yi de kapsayacak şekilde yürütülen “dönüşüm planı” gerçekleştiği takdirde orman ürünleri sektöründe 15 milyar Euro civarında olan ciro, ilk aşamada milli gelirin yüzde 3’üne, ardından da 63 milyar Euro’ya çıkacak. Dönüşüm planına odun dışı orman ürünlerinin eklenmesiyle birlikte cironun 2040’ta 100 milyar Euro’ya çıkması da öngörüler arasında. Bu hedefe ulaşmak için öngörülen ve Karadeniz Bölgesi’nde kurulması düşünülen ihtisas OSB için Bakanlıkla görüşmeler ve yer arayışı sürüyor.
Türkiye Orman Ürünleri Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TORİD) Başkanı Göksel Korkmaz, ormancılığı sadece odunun değerlendirilmesi olarak gören anlayışın terk edilmesi, endüstrileşmeye hız verilmesi, katma değeri olmayan ürün üretiminin önlenmesi, katma değerli ürünlere yönelişin teşviki, hammadde teminin plana bağlanması, hammadde fiyatlarında istikrar sağlanması, yatırımların önünün açılması ile stratejik sektör kabulünün sektörel dönüşüm planının kilometre taşları arasında olduğunu söyledi.
İHTİSAS OSB ÖRNEK OLACAK…
OSB’nin ülke ekonomine katkıda bulunacak ciddi bir sektör olmanın ön koşulu olduğunu belirten Göksel Korkmaz, bu alanda gelişmiş ülkelerdeki ürün ve teknolojilerin sergileneceği bir merkez olacağını dile getirerek şunları söyledi: “Ormancılık İhtisas OSB’de yapılacak üretim, kullanılacak teknoloji örnek olacak. Bütün hammaddenin hiç dışarıya çıkmadan sonuna kadar kullanılıp o organizmanın içinde tüketilmesini örnekleyeceğiz. Yani her çıktı değerlendirilecek ve birisinin atığı öbürünün hammaddesi olacak.
Hem odun ürünleri, hem odun dışı ürünlerde en ileri katma değeri sağlayacak şekilde giren hammaddenin nasıl çıkacağı planlanacak. Yani odun, tomruk girecek, sunta da MDF de masif mobilya da çıkacak. Her sektörden örnekler olacak. 100 firma gelecekse; kontur tabla, kapı doğrama, pencere, mobilya, sunta, MDF, ahşap oyuncak… Hepsi olacak. Odun dışı ürünlerde de laboratuvarlar olacak. Tıbbi, aromatik ürünleri değerlendirecek tesisler olacak. Bunları üretmek için gerekli olan ara eleman, teknik elemanın yetiştirileceği okul vb. tesisler olacak. Sonuç olarak ilk ihtisas OSB örnek olacak. Başarılı olduğu zaman, kayda değer bir sektör olduğumuz da ekonomiye nasıl bir canlılık getireceğimiz de görülecek. OSB’leşme diğer bölgelerde de yaygınlaşacak. OSB, başlangıç olarak 500 hektarlık bir alanda kurulacak. Hammadde ve limanlara yakın olması gerekiyor. Muhtemelen Karadeniz Bölgesi’nde olabilecek.”
KALİTELİ AĞAÇ YETERSİZ
Göksel Korkmaz, ormancılık sektörünün mevcut durumu ve geliştirilmesine ilişkin görüş ve değerlendirmelerini şöyle sıraladı:
Elimizdeki undan baklava yapmak varken makarna yapıyoruz. Dolayısıyla yetiştirilen ormanda da kaliteli ağacın artırılması lazım. Çıkan tomruğun yüzde 90’ı üçüncü sınıf. Bu ciddi bir sorun. Bütün o genel gider hep bu düşük kaliteli ürünün üzerine biniyor. Bu sefer senin düşük kalite malzemenin fiyatı artıyor. Bakıyor dünyaya göre; İsveç’te 100 Euro olan malzeme burada 150 Euro. Ki onun malzemesi daha kaliteli. Dolayısıyla burada ağaç yetiştirirken kaliteli ağaçlar yetiştirip bir ve ikinci sınıf yüzde 30’lara çekmek lazım ki hem dışarıdan gelen malzeme azalsın hem de içerideki üçüncü sınıf malzemenin yani kalıplı kerestenin fiyatı düşsün.
GERİ DÖNÜŞÜM DE YETERSİZ
Bizde geri dönüşüm yetersiz. Bu nedenle taze ağaçtan sunta MDF yapıyoruz. Avrupa’da geri dönüşümden üretim yapmaya zorluyorlar. ABD’de sırf bu iş için yetiştirilmiş hızlı büyüyen ağaçlar var. Yani biz elimizdeki ham maddeyi de verimli kullanamıyoruz. Bizim orman varlığımız 23 milyon hektar. İsveç'teki bir firma, toplam orman alanı bizdekinin 10’da biri kadar. Onların cirosu 15 milyar Euro. Bizim 10 katı fazlamız katma değer üretiyor.
ORMANCILIK GELİRİ ÇOK DÜŞÜK
Ülkemizin yüzde 29’u ormanlık alan. 23 milyon hektarlık ormanlık alan olmasına karşın Türkiye’de orman ürünleri sektörünün milli gelirdeki payı yüzde 1’in altında. Üretim yapılan verimli orman alanı 13,8 milyon hektar. Bu rakam Almanya’da 11,4 milyon hektar. Almanya’nın ormancılık faaliyetlerinden elde ettiği gelir yılda 180 milyar Euro iken Türkiye’de bu rakam 15 milyar Euro civarında.
YAPILMASI GEREKEN BELLİ
Ham tomruk ormandan çıktı. Fiyatı 100 dolar olsun, kereste yapınca 180 dolara çıkıyor. Mobilya yapınca 300 dolara çıkıyor, kâğıt yaparsan 500 dolara çıkıyor. Sonuçta katma değer ekleyebiliyorsan, fiyat 10 katına kadar çıkabiliyor. Hammaddeyi olabildiğince değerli kullanıp ileri teknolojik ürün haline getirmek lazım. Mesela bugün Finlandiya’da ağaç elyafından iplik yapıyorlar, tişört yapıyor, tekstilde kullanıyorlar. Ağaç kimyasalları var, ilaç tıbbi kozmetikte kullanılıyor.
ODUN DIŞI ÜRÜN POTANSİYELİ YÜKSEK
Sadece odun değil, odun dışı orman ürünleri de var. Dünya artık bunları değerlendiriyor. Biz tüm odun dışı ürünlerin ihracatından 500 milyon dolar gelir sağlarken, Bulgaristan sadece lavanta ve gül yağından 400-500 milyon dolarlık ihraç geliri elde ediyor. Yani biz hep hammaddede kalıyoruz. Dünyadaki defne yaprağının yüzde 70'i bizde üretiliyor. Hep yaprak olarak satıyoruz. Yağını çıkarıp kozmetik yapıp esansı koyup satan yok. O yapraklar gidiyor yağ oluyor tekrar buraya 10 misli fiyatla geri geliyor. Vietnam, Çin bizden alıyor. Reçine, kekik öyle. Dünyadaki kekiğin yüzde 70’i bizde. Yani orman işine bakarken orada bir sanayi görmüyoruz biz. Maalesef. Biz orada neredeyse sadece odun görüyoruz.
Sektör “stratejik” kapsamına alınmalı
Göksel Korkmaz: Sürdürülebilir orman yönetimi kriterlerine bağlı sertifikalı ormancılık yaparak, üretim ve satışta doğru politikalar uygulandığında, odun hammaddesine dayalı nihai ürünün iç ve dış pazara satış cirosunun 63 milyar Euro’ya ulaşacağını yarı mamulün 27 milyar Euro’yu aşacağını öngörüyoruz. Avrupa Yeşil Mutabakatı, Döngüsel Ekonomi, Yeşil Kalkınma politikalarındaki hedeflere ulaşmamıza destek olacak sektörlerin başında gelen orman ürünleri sektörümüzün hak ettiği yere ulaşabilmesi için Ticaret Bakanlığı’nın GİTES (Girdi Tedarik Stratejisi Eylem Planı) kapsamında stratejik sektör tanımı içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Ormancılık sektörünün sorunları
■ Ham maddede fiyat istikrarının olmaması
■ Ham madde verimliliğinin olmaması
■ Doğru ham maddenin doğru sektöre ulaşmaması, sektör dışındaki oyuncuların ham maddeye ulaşabilmesi
■ Ham madde satış sisteminde dikili satışlar, tahsisler vb. hatalar ve eksikliklerin giderilememesi
■ Ham maddenin üretimi ve arzı ile sektörün yatırım iştahı ve hammadde talebinin koordineli bir şekilde planlanamaması.
