İMAM GÜNEŞ/İSTANBUL
Küresel üretim dengelerinin hızla değiştiği bir dönemde makine sektörü, Türkiye sanayisi açısından stratejik bir eşik haline geldi. Çin’in agresif fiyatlama politikaları ve uzun vadeli finansman modelleri yerli üreticiler üzerinde ciddi bir rekabet baskısı yaratırken, içeride yükselen işgücü ve yerli girdi maliyetleri ihracatçı firmaların rekabet gücünü zorluyor.
Makine sektörünün stratejik bir alan olduğunu belirten Türkiye Makine Federasyonu (MAKFED) Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Dalgakıran, dolayısıyla sektörün Türkiye’nin orta ve yüksek teknolojili üretim hedeflerinin merkezinde yer alması gerektiğini vurguladı. Dalgakıran, makine sektörünün merkezde tutulmaması halinde savunma ve diğer orta yüksek teknolojili sektörlerin sürdürülebilirliğinin mümkün olmayacağını söyledi.
“Ne kadar yerli, o kadar pahalı”
Makine sektöründe yerlilik oranının yaklaşık yüzde 75 seviyesinde olduğunu dile getiren Dalgakıran, mevcut maliyet yapısının rekabet gücünü ciddi biçimde aşındırdığını söyledi. Yerli girdi oranı yükseldikçe maliyetlerin arttığına dikkat çeken Dalgakıran, “Bugün ne kadar yerli girdi kullanıyorsanız o kadar pahalılaşıyorsunuz. Yüzde 75 yerliyiz ama bu yapı bugünkü koşullarda rekabet açısından dezavantaj yaratıyor. Hammadde ithalatı yüzde 30 ve üzerinde olan firmalarda sıkıntı çok daha büyük hissediliyor. Yerli üretimin pahalı hale gelmesi sanayinin rekabet gücünü zorluyor. Sanayici maliyetleri fiyatlara aynı hızla yansıtamıyor” ifadelerini kullandı.
İş gücü maliyetlerindeki artışın da sanayinin en temel sorunlarından biri haline geldiğini vurgulayan Dalgakıran, son 3–4 yılda döviz bazında ücretlerin 2–3 kat arttığını, işçilik ve genel gider payı yüzde 30’un üzerine çıkan firmalarda baskının çok daha ağır hissedildiğinin altını çizdi.
Çin’den ithalat baskısı arttı, hedef mevcudu korumak
2025 yılında yaklaşık 28,5 milyar dolarlık makine ihracatı yapıldığını hatırlatan Dalgakıran, kilogram başına ihracat değerinin 6,5 dolardan 8 dolara yükselmesini olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. 2026 yılına ilişkin beklentilerinin sınırlı olduğunu belirten Dalgakıran, “2026, 2025’ten çok farklı olmayacak. Bu dönemde hedefimiz 28,5 milyar dolarlık ihracatı korumak. Mevcudu korumak bu şartlarda başarıdır” diye konuştu.
Türkiye’nin 2025 yılında yaklaşık 45 milyar dolarlık makine ithalatı yaptığını belirten Adnan Dalgakıran, bunun 12,5 milyar dolarının Çin’den geldiğine dikkat çekti. Çin’in Türkiye’ye makine ihracatının bir yılda yüzde 13 arttığını vurgulayan Dalgakıran, asıl riskin bu noktada ortaya çıktığını söyledi.
Rakipler, Türkiye’den hızlı büyüdü
Makine sektörüne ilişkin küresel verileri paylaşan Dalgakıran, Çin’in son yıllarda attığı stratejik adımların dünya dengelerini değiştirdiğine dikkat çekerek, şu bilgileri verdi: “10 yıl önce Çin’in makine sektörü 100 milyar dolar büyüklüğündeydi, Almanya ise 300 milyar dolardı. Bugün Almanya hâlâ 300 milyar dolar civarında, Çin 500 milyar doları aşmış durumda. Dünya makine sektörü 2024’te yüzde 7, 2025’te yüzde 9 büyüdü. Türkiye’de ise büyüme bu dönemlerde yüzde 0,2 ve yüzde 0,4 seviyesinde kaldı. Öldük, bittik durumda değiliz ama çok da iyi değiliz. Doğru analizi yapmamız gerekiyor. 17 yılda yakaladığımız ivmeyi son 3 yılda gösteremiyoruz. Çin baskısı olmasaydı bu ivme büyük ölçüde devam edebilirdi.”
‘Küçük işletmeler birleşmeli’ önerisi
Makine sektöründe ölçek sorununun giderek daha belirgin hale geldiğini vurgulayan Türkiye Makine Federasyonu (MAKFED) Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Dalgakıran, küçük ve dağınık yapının rekabet gücünü sınırladığını söyledi. Şirketlerin birleşerek ölçek büyütmesinin artık bir tercih değil zorunluluk haline geldiğine dikkat çeken Dalgakıran, “Şirketlerin mutlaka birleşmesi gerekiyor, birleşerek ölçek büyütmeden bu rekabeti kazanamayız. Büyük ölçekli firmalarla, işçiliği bedava yapsanız bile rekabet edemezsiniz. Seri üretimde Çin’le yarışma şansımız yok. Bizim şansımız niş ve teknolojik alanlarda, terzi usulü çözümler üretmek. Teknolojik alanlara doğru genişlemek zorundayız. İş dünyası artık eski bilgilerle bu yeni dünyada yol alamaz” dedi.
