VEYSEL AĞDAR
Ticaret Bakanlığı’nın 1 Nisan’da yürürlüğe girecek genelgesi online platformlardaki ek hizmet ve reklam bedellerini şeffafl aştırmayı hedeflese de yüksek komisyon oranları küçük esnafın hâlâ en büyük sorunu…
Türkiye Lokantacılar ve Pastacılar Federasyonu Başkanı Sayit Karabağlı, reklam, kampanya ve kurye ücretleri gibi çeşitli kalemlerin işletmeler üzerinde ek yük oluşturulduğunu belirterek “Esnaf, sıkıntılı olduğu için bu detaylı hesapları yapamıyor, kasaya bakıyor, para yoksa zam yapıyor. Durmadan şikayet ettiğimiz gıdadaki enflasyon böylece önlenemiyor” dedi. Karabağlı, “İlk etapta yüzde 10 komisyonla girdiğin sistemde yüzde 45-50'ye kadar çıkan oranlar ödememeliyiz. Tanıtım, reklam, kurye bedeli gibi ek kalemler de işletmeye yük olmamalı. Biz, emlak komisyoncularında olduğu gibi bir üst sınır belirlenmesini istiyoruz. Mesela yüzde 3 gibi makul bir oran, bununla küçük işletmelerin rahatlaması sağlanabilir” diye konuştu.
Hem online siparişte hem de kart ödemesinde komisyon var
Platformların sadece komisyon almakla kalmadığını dile getiren Karabağlı şöyle devam etti: “İşletmeler haftada birkaç kez ‘joker’ adı verilen kampanyalara katılmaya mecbur bırakılıyor. Bu kampanyalarda yüzde 40-50’lere varan indirimler uygulanabiliyor. Dolayısıyla işletmenin kâr marjı ciddi şekilde düşüyor. Ayrıca indirim yapan işletmelerden ‘iskonto üzerinden komisyon’ gibi kesintiler de yapılıyor. Örneğin işletme 500 liralık ürüne yüzde 20 indirim yaptığında müşteriye satış 400 liradan gerçekleşiyor. Buna rağmen komisyon çoğu zaman 500 lira üzerinden hesaplanabiliyor. Sipariş bedelleri yemek kartıyla ödenince platform hem online siparişten hem de kart ödemesinden komisyon alıyor. Bu da işletmelerin maliyetini artırıyor ve fiyatlara yansıyor.”
Bazı büyük uluslararası markaların platformlarla daha düşük komisyon oranlarıyla çalışabildiğini, küçük işletmelerin ise bu avantajdan yararlanamadığını dile getiren Karabağlı, “Büyük zincirlerin daha düşük komisyonlarla çalıştığını duyuyoruz. Ancak bunu ispatlamak kolay değil. Küçük esnaf bu konuda dezavantajlı durumda kalıyor. Uluslararası zincirler, kendi kampanyalarını ve reklamlarını rahatça yürütürken, küçük esnaf aynı hizmetler için ücret ödemek zorunda kalıyor. Küçük işletmeler darboğazdayken, platformların ek maliyetleri doğrudan işletmeye yansıyor” dedi.
Sipariş iptallerinin maliyeti esnafa
Sistem üzerinden gelen siparişlerde müşteriyle doğrudan iletişim kuramadıklarını vurgulayan Karabağlı, “İstanbul gibi büyük bir şehirde bir siparişin tam olarak hangi sürede teslim edileceğini öngörmek her zaman mümkün değil. Sistemde verilen süre birkaç dakika aşıldığında sipariş iptal edilebiliyor. Bu durumda hazırlanan ürün de çoğu zaman yeniden değerlendirilemiyor” ifadelerini kullandı. Tüketicilerin fiyatlar üzerinden tam resmi göremediğini kaydeden Karabağlı sektörün bir diğer sorununun da KDV oranları olduğunu söyledi. Karabağlı, “Markette yüzde 1’le giren ürün, bizim işletmeye yüzde 1’le geliyor, yüzde 10’la çıkıyor. Aradaki yüzde 9 açığı biz ödeyerek kapatıyoruz. Tüketici ise ödediği paranın içinde devletin aldığı KDV’nin farkında değil. Bu yüzden fiyatlar yüksek diye şikâyet ediyor” diye konuştu.
"Kendi sistemimiz bayram sonrası devreye girecek, sadece aylık 7500 TL aidatı olacak"
● Platformlardaki karmaşık komisyon ve hizmet bedellerinin esnaf üzerinde büyük baskı yarattığını belirten Türkiye Lokantacılar ve Pastacılar Federasyonu Başkanı Sayit Karabağlı, kendi imkânları ile geliştirdikleri yeni dijital sistemle bu sorunları çözmeyi hedeflediklerini açıkladı. Yeni sistemin işletmelere hem maliyet avantajı sağlayacağını hem de teknolojik altyapıyı güçlendireceğini vurgulayan Karabağlı, şunları söyledi: “Yıllardır üzerinde çalıştığımız bu projeyi bayramdan sonra hayata geçireceğiz. Komisyon yok, sadece ayda 7 bin 500 lira sabit üyelik aidat var. Sisteme üye her işletmenin profesyonel bir web sitesi olacak; saitiskender.com ve yemekbutik.com gibi. Her işletme, siparişleri doğrudan kendi hesabına alacak, böylece ek komisyon ve bekleme süresi ortadan kalkacak. Kendi sayfasında kampanyalarını ve fiyatlarını kendisi yönetebilecek, müşterilere verdiği yüzde 10’luk indirim anında uygulanacak. Üyelerimiz, ayrıca tedarik ürünlerini uygun fiyatla alabilecek ve ödemeleri 5 taksit ile yapabilecek. Merkez sunucularımız Almanya’da güvence altında olan sistemimiz, bireysel sayfalara sahip olduğu için dış müdahale veya veri kaybı mümkün değil.”
104 odada 200 bin üyeye eğitim
Sistemin kademeli olarak uygulanacağını da belirten Karabağlı, tüm Türkiye’deki lokanta, kebapçı ve pastane odalarına eğitim desteği vereceklerini söyledi. Karabağlı, “Türkiye genelinde 104 odada 200 bin üyemiz var, her ilin işlem hacmine göre belirli eğitim kaynakları ayıracağız. Üye ve personel eğitimi için kullanılacak kaynaklar sistemden sağlanacak” dedi. Sistemin basit ve kullanıcı dostu olduğuna dikkat çeken Karabağlı, yabancı turistler için menülerin İngilizceye çevrilmesi ve QR kod üzerinden siparişin doğrudan mutfağa iletilmesiyle dil ve iletişim sorunlarının da ortadan kalkacağını ekledi.
