VEYSEL AĞDAR/İSTANBUL
Bölgesel ve küresel ölçekte artan jeopolitik riskler, tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıkların yanı sıra hammadde, enerji ve lojistik maliyetlerini de yukarı çekiyor. Bu gelişmelerden en fazla olumsuz etkilenen sektörlerden biri de inşaat. İnşaat sektöründe maliyet baskısı, ana girdilerde peş peşe gelen fiyat artışlarıyla yeniden belirginleşti.
Demir-çelik üretiminde önemli bir girdi olan hurdada fiyatların son iki ayda yaklaşık yüzde 14 yükselmesi, üretici maliyetleri üzerinden inşaat demiri fiyatlarına da yansıdı. Temmuz başında tonu 26 bin 500 lira olan 12-32 milimetre nervürlü inşaat demiri, eylül ortasında 30 bin 540 liraya ulaşırken, iki aylık artış 4 bin 40 lirayı buldu. Aynı dönemde hazır betonun metreküp fiyatı 500 lira, çimentonun ton fiyatı da 500 lira yükseldi. C30 hazır betonun metreküpü 3 bin 850 liradan 4 bin 350 liraya, fabrika teslim fiyatı 3 bin 500 lira olan dökme çimentonun tonu da 4 bin liraya yükseldi.
İki ayda yüzde 13,5 artış İnşaat demirinde fiyat artışının önemli unsurlarından biri hurda fiyatındaki yükseliş trendi. Üretiminde demir cevherinin yanı sıra büyük ölçüde hurda kullanan sektörün hurda maliyeti son iki ayda yaklaşık yüzde 14 arttı. Hurdanın yanı sıra enerji, akaryakıt ve navlun maliyetlerindeki yükseliş de üreticilerin toplam maliyetlerini yukarı çekti. Girdi maliyetlerinde yaşanan bu artış, nihai ürün fiyatlarına da yansıdı. İnşaat demirinde ürün gruplarına göre son iki ayda ton başına 2 bin ila 4 bin lira arasında fiyat artışı görüldü.
Nervürlü demir 30 bini aştı
7 Temmuz'da tonu 26 bin 500 lira olan 12-32 milimetre nervürlü inşaat demiri, 16 Eylül itibarıyla 30 bin 540 liraya yükseldi. Böylece iki aylık dönemde ton fiyatında 4 bin 40 liralık artış gerçekleşti. Aynı dönemde 5,5 milimetrelik kangal demirin ton fiyatı da 625 dolardan 665 dolara çıktı. İnşaat demirindeki yükselişin önemli bir bölümünde küresel hurda piyasasındaki hareketlilik ve üretim maliyetlerindeki artış etkili olurken, sektör temsilcileri açısından kritik soru ise maliyet artışının nihai ürün fiyatına ne ölçüde yansıdığı oldu.
“Fiyat artışını nihai ürüne aynı oranda yansıtamıyoruz”
Hurda fi yatlarında son iki ayda yaşanan yüzde 13,5'lik artışın, hurda kullanan demir-çelik üreticilerinin ton başına maliyetlerine ne ölçüde yansıdığı ve bu maliyet artışının inşaat demiri fi yatlarına hangi oranda geçtiği, önümüzdeki dönemde fi yatların seyrini belirleyecek. Hurdanın yanı sıra elektrik, doğalgaz, akaryakıt ve navlunda yaşanan fi yat artışının da üretici maliyetlerini yukarı çektiğini ifade eden Ekol Soğuk Çekme Demir Çelik AŞ CEO’su Elif Tükay Korkmaz, hurda fi yatındaki artışı nihai çelik fi yatına aynı oranda yansıtamadıklarını söyledi. “Hurda yüzde 13,5 arttı diye nihai çelik fi yatı da yüzde 13,5 artacak gibi birebir bir denklem yok” diyen Korkmaz, “üreticinin elektrik, doğalgaz, elektrot, işçilik, lojistik ve finansman gibi çok sayıda maliyet kalemi var.. Hurda artışı ciddi bir maliyet baskısı yaratıyor ancak bunun nihai ürüne ne ölçüde yansıyacağını piyasa koşulları belirliyor” dedi. Fiyat oluşumundaki mekanizmayı anlatan Korkmaz, hurda fi yatındaki artışın öncelikle üreticinin maliyetini yükselttiğini, ardından bu maliyetin ne kadarının ürüne yansıyacağını piyasa koşullarının belirlediğini söyledi. Korkmaz, enerji, lojistik, kur, arz-talep ve stok maliyetlerinin de nihai fi yat üzerinde etkili olduğunu kaydetti.
